Việc Việt Nam đề xuất sáng kiến và lần đầu tổ chức Diễn đàn Tương lai ASEAN, với sự tham dự của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cùng các nhà lãnh đạo ASEAN, thể hiện mạnh mẽ thông điệp về Việt Nam tham gia chủ động, tích cực, đóng góp có trách nhiệm cùng các nước thành viên củng cố vai trò
Sau gần 60 năm phát triển, bên cạnh những thành tựu quan trọng, vai trò trung tâm của ASEAN đang gặp thách thức trước những biến chuyển nhanh chóng, phức tạp của tình hình khu vực, quốc tế, cùng với các vấn đề nội tại của Hiệp hội và các nước thành viên. Trong bối cảnh ấy, việc trao đổi, định hướng tương lai của ASEAN và tiến trình hợp tác bảo đảm hòa bình, an ninh, thúc đẩy phát triển ở khu vực có ý nghĩa quan trọng. Điều này cũng phù hợp xu thế chung ở khu vực và trên thế giới khi các diễn đàn đa phương, các tổ chức quốc tế hàng đầu ngày càng quan tâm đến tương lai phát triển của mỗi khu vực và cả thế giới. Trong năm 2024, Liên hợp quốc dự kiến tổ chức Hội nghị Thượng đỉnh Tương lai với mục tiêu thúc đẩy đoàn kết và hợp tác nhằm ứng phó thách thức chung của cộng đồng quốc tế.
Sau gần 40 năm đổi mới, sức mạnh tổng hợp, vị thế, uy tín, tiềm lực của Việt Nam không ngừng được nâng cao. Trong gần 30 năm tham gia ASEAN, Việt Nam khẳng định vai trò là thành viên chủ động, tích cực, có nhiều đóng góp quan trọng vào sự phát triển và lớn mạnh của Cộng đồng ASEAN, với các nhiệm kỳ Chủ tịch ASEAN thành công, cùng nhiều kết quả tích cực trong những mặt hợp tác của Hiệp hội, cũng như trong quan hệ giữa ASEAN với các đối tác. Việt Nam cùng các nước thành viên duy trì và đề cao cách tiếp cận cân bằng, hài hòa của ASEAN trong các vấn đề khu vực và quốc tế, đồng thời củng cố vai trò trung tâm, phát huy trách nhiệm, tiếng nói của Hiệp hội.
Trong bối cảnh Hiệp hội đang chuẩn bị bước sang giai đoạn phát triển mới, sáng kiến tổ chức Diễn đàn Tương lai ASEAN được Thủ tướng Phạm Minh Chính công bố nhân dịp tham dự Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 43 tại Jakarta, Indonesia vào tháng 9/2023. Diễn đàn Tương lai ASEAN là sáng kiến mới cả về tính chất, nội dung và tầm mức, do Việt Nam chủ động thúc đẩy, bên cạnh các nghĩa vụ thành viên theo luân phiên đảm nhiệm trong ASEAN. Việt Nam mong muốn Diễn đàn Tương lai ASEAN là nơi trao đổi, quy tụ những quan điểm, ý kiến đóng góp có uy tín, mang tính xây dựng đối với Hiệp hội, trở thành kênh tham vấn chiến lược, được duy trì dài hạn, thường xuyên, đáp ứng yêu cầu giải quyết các vấn đề khu vực, quốc tế, đồng thời bổ trợ cho các khuôn khổ đối thoại, hợp tác chính thức hiện có của ASEAN.
Diễn đàn Tương lai ASEAN 2024 tập trung hai nội dung chính là thúc đẩy ASEAN phát triển nhanh, bền vững trong bối cảnh môi trường chiến lược biến động và đẩy mạnh cách tiếp cận an ninh toàn diện vì một Cộng đồng ASEAN lấy người dân làm trung tâm. Diễn đàn lần đầu tiên có sự tham dự của lãnh đạo cấp cao và đại diện lãnh đạo các nước thành viên, đại diện các đối tác của Hiệp hội, các cơ quan chuyên ngành liên quan ASEAN, các tổ chức khu vực và quốc tế, cùng giới chuyên gia, học giả, doanh nghiệp, phụ nữ, thanh niên...
Việc tổ chức Diễn đàn Tương lai ASEAN là hoạt động tích cực triển khai đường lối đối ngoại của Đại hội lần thứ XIII của Đảng, Kết luận số 59-KL/TW của Bộ Chính trị về định hướng tham gia ASEAN đến năm 2030 và Chỉ thị số 25-CT/TW của Ban Bí thư về đẩy mạnh và nâng tầm đối ngoại đa phương đến năm 2030.
Diễn đàn Tương lai ASEAN 2024 thành công sẽ góp phần phát huy vai trò của Việt Nam trong việc định hướng tương lai phát triển của ASEAN, cùng Hiệp hội giải quyết thách thức nổi lên tác động đến khu vực và các quốc gia thành viên, đồng thời nâng cao vị thế của Việt Nam trong ASEAN, cũng như trong quan hệ với các đối tác của Hiệp hội.
