Xây dựng chiến lược mới cho ngành hàng trái cây

Sáu tháng đầu năm 2025, kim ngạch xuất khẩu trái cây của Việt Nam giảm mạnh sau 2 năm liên tục tăng trưởng cao. Ngành hàng này cần có chiến lược để nâng lợi thế cạnh tranh, trong đó chú trọng các mặt hàng tiềm năng đang trên đà tăng trưởng, tiệm cận đạt và vượt mốc tỷ USD như: chuối, dứa, dừa và chanh leo.

xk-trai-cay-5488.jpg
Sơ chế chanh leo xuất khẩu tại Công ty cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao.

Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cả nước hiện có hơn 1,3 triệu ha cây ăn quả với sản lượng khoảng 15 triệu tấn/năm. Trong đó, chuối chiếm diện tích 161.000ha; dứa hơn 52.000ha; dừa gần 202.000ha và chanh leo hơn 12.000ha.

Tiềm năng lớn, giá trị thấp

Theo Phó Vụ trưởng Khoa học và Công nghệ (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Nguyễn Như Cường, nhóm cây ăn quả đang khẳng định vai trò động lực tăng trưởng nông nghiệp, nâng cao thu nhập cho nông dân, đóng góp quan trọng vào kim ngạch .

Tuy nhiên, đến nay mới chỉ có mặt hàng sầu riêng lọt vào “câu lạc bộ xuất khẩu tỷ USD”; chanh leo, chuối, dứa và dừa là những trái cây hội tụ nhiều lợi thế và tiềm năng xuất khẩu nhưng lại chưa đạt kim ngạch như mong muốn.

Cụ thể, năm 2024, giá trị xuất khẩu chuối của Việt Nam đạt 380 triệu USD, tương đương 2,5% tổng giá trị thương mại ngành chuối toàn cầu (15,3 tỷ USD). Hiện, Việt Nam đứng thứ 9 trong danh sách các quốc gia xuất khẩu chuối trên thế giới.

Ông Phạm Quốc Liêm, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần nông nghiệp U&I (Unifarm) cho rằng, từ tổng kim ngạch xuất khẩu chuối và diện tích chuối hiện có, mặt hàng này có thể tính giá trị bình quân khoảng 2.400 USD/ha/năm, mức thấp so với tiềm năng.

“Chúng tôi kỳ vọng ngành hàng chuối Việt Nam có thể đạt giá trị lên đến 4 tỷ USD trong tương lai, vươn lên dẫn dắt ngành chuối toàn cầu. Mục tiêu này không dễ nhưng hoàn toàn khả thi nếu có sự đồng hành của các doanh nghiệp, hợp tác xã trong sản xuất quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao và duy trì chất lượng đồng đều của sản phẩm”, ông Liêm khẳng định.

Về chanh dây (chanh leo), Việt Nam hiện nằm trong top 10 quốc gia sản xuất và xuất khẩu lớn trên thế giới. Khoảng 70-80% sản lượng chanh leo tươi và chế biến được xuất khẩu đến hơn 20 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Năm 2024, xuất khẩu chanh dây đạt 172 triệu USD. Trong 5 tháng đầu năm 2025, xuất khẩu các sản phẩm chanh dây thu về 89,5 triệu USD, tăng 14,5% so với cùng kỳ năm 2024.

Đây cũng là mặt hàng được kỳ vọng sớm gia nhập vào nhóm xuất khẩu tỷ USD. Đặc biệt là giống chanh dây tím của Việt Nam đang được thế giới đón nhận mạnh mẽ dưới dạng quả tươi nhờ sự khác biệt với giống chanh leo vàng của Nam Mỹ.

Tiềm năng không kém chanh leo chính là cây dứa với dự kiến sản lượng sẽ đạt 807.000 tấn vào năm 2026. Các sản phẩm từ dứa của Việt Nam đã xuất sang các nước châu Âu, Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, Australia…

Theo dự báo, thị trường dứa toàn cầu có thể đạt 36,8 tỷ USD vào năm 2028. Tuy nhiên, tính đến hết tháng 5/2025 thị trường xuất khẩu dứa lớn nhất của Việt Nam là châu Âu với giá trị xuất khẩu đạt 16,56 triệu USD, tiếp theo là thị trường Mỹ với kim ngạch 7,2 triệu USD.

Đầu tư vào giống và công nghệ

Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam cho rằng, nhu cầu thị trường thế giới đối với các mặt hàng chanh leo, dứa, dừa và chuối ngày càng lớn, thậm chí nhiều doanh nghiệp phản ánh không đủ nguồn cung để đáp ứng. Nhưng để đưa các mặt hàng đạt đến kim ngạch tỷ USD rất cần một “cuộc cách mạng công nghệ”, trong đó giống đóng vai trò quan trọng.

Nếu không chủ động tổ chức lại ngành hàng ngay từ bây giờ, chúng ta sẽ đánh mất lợi thế và tụt hậu so với các quốc gia cùng vùng địa lý. Do đó, cần đẩy mạnh nghiên cứu giống mới, như: chanh leo sạch bệnh, phục vụ nhu cầu ăn tươi; chuối chống chịu sâu bệnh (đặc biệt là bệnh héo vàng panama); dứa năng suất cao phù hợp chế biến; dừa tươi năng suất cao phục vụ xuất khẩu...

“Vùng lõi sản xuất” cần được xác lập rõ, có sự kiểm soát chất lượng và tích hợp công nghệ làm nền tảng cho đăng ký mã số vùng trồng và truy xuất nguồn gốc.

Theo Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Nafoods Nguyễn Mạnh Hùng, để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, cần có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trích lợi nhuận để tái đầu tư vào nghiên cứu và phát triển công nghệ; các chính sách cụ thể đối với việc nhập khẩu công nghệ. Như việc ghép giống chanh leo, cần nhập khẩu giống từ nhiều nước, rồi nhập khẩu giá thể, phân bón, băng keo, dao cắt…

Vì vậy, doanh nghiệp rất mong có quy định rõ ràng để việc nhập khẩu diễn ra nhanh chóng và hiệu quả. Nếu chính sách thuận lợi sẽ có rất nhiều doanh nghiệp sẵn sàng tham gia đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ trong lĩnh vực giống.

Ngoài công nghệ chọn tạo giống, các loại trái cây như chanh leo, chuối, dứa đều dễ hư hỏng sau thu hoạch cho nên cần công nghệ bảo quản phù hợp.

Theo ông Phạm Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch, nhiều công nghệ nổi bật đã được Viện nghiên cứu, làm chủ và chuyển giao thành công: công nghệ bảo quản trái cây tươi bằng chế phẩm tạo màng; công nghệ sấy bơm nhiệt giúp giữ màu, mùi, dưỡng chất sản phẩm; sấy thăng hoa bảo toàn tối đa chất lượng và kéo dài thời gian bảo quản; cấp đông siêu tốc bằng chất lỏng giúp rút ngắn thời gian cấp đông xuống chỉ còn 18-20 phút, giảm chi phí điện năng 50% so với công nghệ IQF, giá đầu tư công nghệ chỉ bằng 30% so với nhập khẩu của Nhật Bản.

nhandan.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Quy Mông: Mô hình gà đệm lót sinh học thu nhập hàng trăm triệu đồng

Quy Mông: Mô hình gà đệm lót sinh học thu nhập hàng trăm triệu đồng

Trong xu hướng sản xuất nông nghiệp an toàn, bền vững, mô hình nuôi gà ứng dụng đệm lót sinh học của anh Nguyễn Minh Quỳnh, thôn Minh Tân, xã Quy Mông (tỉnh Lào Cai) đang nổi lên hiệu quả. Mô hình không chỉ mang lại thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm mà còn kiểm soát dịch bệnh tốt, với sự hỗ trợ sát sao của cán bộ nông nghiệp địa phương.

Trạm Tấu chủ động bảo vệ rừng mùa khô

Trạm Tấu chủ động bảo vệ rừng mùa khô

Bước vào cao điểm mùa khô hanh với thời tiết nắng nóng kéo dài, nguy cơ cháy rừng luôn ở mức cao. Trước thực tế đó, xã Trạm Tấu đã chủ động triển khai đồng bộ các giải pháp phòng, chống cháy rừng, chú trọng phát huy lực lượng tại chỗ và nâng cao ý thức người dân, quyết tâm không để xảy ra cháy rừng trên địa bàn.

Động lực để doanh nghiệp phát triển bền vững

Động lực để doanh nghiệp phát triển bền vững

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, các doanh nghiệp khai thác và chế biến quặng không ngừng tìm kiếm giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất, tối ưu hóa chi phí, đồng thời đảm bảo an toàn lao động và cải thiện đời sống người lao động. Phong trào thi đua lao động sáng tạo đã trở thành động lực quan trọng, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và khẳng định vị thế doanh nghiệp.

Từ nghị quyết đến hành động: Hợp Thành bứt tốc 2026

Từ nghị quyết đến hành động: Hợp Thành bứt tốc 2026

Ngay từ những tháng đầu năm 2026, trên địa bàn xã Hợp Thành đã ghi nhận những chuyển biến rõ nét trong triển khai nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội. Ở từng thôn, bản đến trung tâm hành chính xã, tinh thần chủ động, trách nhiệm được cụ thể hóa bằng những hành động thiết thực, tạo khí thế thi đua sôi nổi và hiệu quả ngay từ cơ sở.

Chè VietGAP mở lối phát triển bền vững

Chè VietGAP mở lối phát triển bền vững

Trước yêu cầu khắt khe về chất lượng nông sản và bảo vệ môi trường, chuyển đổi phương thức sản xuất đã trở thành xu hướng tất yếu. Tại Lào Cai, cây chè - một trong những cây trồng chủ lực đang được “nâng tầm” thông qua quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP và canh tác hữu cơ. Hướng đi này không chỉ nâng cao giá trị kinh tế mà còn chuyển đổi mạnh mẽ tư duy của người dân sang nền nông nghiệp an toàn, bền vững.

"Chìa khóa" để nông sản Lào Cai vươn xa

"Chìa khóa" để nông sản Lào Cai vươn xa

Hiện nay, “giấy thông hành” quan trọng nhất của nông sản nằm ở hệ thống chỉ dấu an toàn thực phẩm và sự minh bạch trong toàn bộ quy trình cung ứng. Đối với Lào Cai - địa phương hiện đang sở hữu 605 sản phẩm OCOP đạt từ 3 - 5 sao, việc tăng cường kiểm tra, giám sát, chuẩn hóa chất lượng và siết chặt quản lý từ gốc không chỉ là yêu cầu cấp bách để bảo vệ người tiêu dùng, còn là chiến lược quan trọng nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, củng cố niềm tin và mở rộng cơ hội cho nông sản vươn xa.

Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Tuấn Anh: Quyết tâm phấn đấu tăng trưởng 10,5% trong quý II/2026

Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Tuấn Anh: Quyết tâm phấn đấu tăng trưởng 10,5% trong quý II/2026

Chiều 21/4, dưới sự chủ trì của đồng chí Nguyễn Tuấn Anh - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh, UBND tỉnh tổ chức hội nghị đánh giá kết quả nhiệm vụ trọng tâm quý I/2026, bàn giải pháp chỉ đạo, điều hành nhằm bảo đảm hoàn thành mục tiêu tăng trưởng kinh tế 10,5% trong quý II/2026.

Kích hoạt tăng trưởng từ đầu tư công

Kích hoạt tăng trưởng từ đầu tư công

Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, giá xăng, dầu và vật liệu xây dựng tăng cao, việc phát huy hiệu quả đầu tư công trở thành nhiệm vụ trọng tâm của các địa phương. Với Lào Cai, năm 2026 được xác định là năm bản lề, trong đó đầu tư công không chỉ đóng vai trò “vốn mồi”, mà còn là động lực trực tiếp thúc đẩy tăng trưởng, hoàn thiện kết cấu hạ tầng và nâng cao đời sống Nhân dân.

Tả Van trồng 300 cây hoàng đàn, xanh hóa thao trường

Tả Van trồng 300 cây hoàng đàn, xanh hóa thao trường

Chiều 20/4, tại khu vực thao trường huấn luyện trên địa bàn xã Tả Van (tỉnh Lào Cai), Phòng Kinh tế xã phối hợp với Vườn Quốc gia Hoàng Liên, Trung tâm Dịch vụ tổng hợp và Ban Chỉ huy Quân sự xã tổ chức ra quân trồng hơn 300 cây hoàng đàn.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thành Sinh kiểm tra tình hình thực hiện công tác quản lý nhà nước về đất đai, khoáng sản trên địa bàn xã Mù Cang Chải

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thành Sinh kiểm tra tình hình thực hiện công tác quản lý nhà nước về đất đai, khoáng sản trên địa bàn xã Mù Cang Chải

Sáng 21/4, Đoàn công tác của tỉnh do đồng chí Nguyễn Thành Sinh - Phó Chủ tịch UBND tỉnh làm trưởng đoàn đã đi kiểm tra và làm việc với xã Mù Cang Chải về tình hình thực hiện công tác quản lý nhà nước về đất đai, khoáng sản trên địa bàn.

Văn Bàn nỗ lực chống hạn cứu lúa

Văn Bàn nỗ lực chống hạn cứu lúa

Nắng nóng kéo dài, lượng mưa thiếu hụt cùng với ảnh hưởng của gió Lào khiến thời tiết ngày càng khô nóng, khắc nghiệt đang đẩy nhiều diện tích lúa và cây trồng tại xã Văn Bàn đứng trước nguy cơ hạn nặng. Chính quyền địa phương đã chỉ đạo cơ quan chuyên môn phối hợp, hỗ trợ các thôn khẩn trương triển khai các giải pháp ứng phó kịp thời nhằm giảm thiểu thiệt hại cho người dân.

Cây dược liệu mở hướng làm giàu

Cây dược liệu mở hướng làm giàu

Trong những năm qua, trồng cây dược liệu đã mở ra hướng phát triển kinh tế mới cho người dân, nhất là ở các địa phương có thế mạnh như Sa Pa, Y Tý, Bắc Hà, Văn Chấn, Trạm Tấu, Mù Cang Chải… Nhiều hộ dân đã vươn lên thoát nghèo thậm chí trở thành tỷ phú nhờ trồng cây dược liệu.

fb yt zl tw