Vượt qua định kiến "ký ức lưu trữ"

Trong dòng chảy của điện ảnh, phim tài liệu luôn giữ vai trò như một chứng nhân lịch sử, ghi lại chân thực đời sống con người và xã hội. Tuy nhiên, ở thời đại công nghệ số, phim tài liệu Việt Nam đứng trước thách thức phải vượt qua định kiến “ký ức lưu trữ” để trở thành tác phẩm nghệ thuật sống động.

“Đi trong sương” là câu chuyện lập nghiệp của những thanh niên người dân tộc thiểu số tại xã Y Tý, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai.
“Đi trong sương” là câu chuyện lập nghiệp của những thanh niên người dân tộc thiểu số tại xã Y Tý, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai.

Nhiều năm qua, Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương không ngừng đổi mới, sản xuất những bộ phim tài liệu có giá trị nghệ thuật và nhân văn cao. Nhưng các nhà làm phim vẫn phải đối mặt không ít khó khăn, trước hết là sự bó hẹp về đề tài.

Nghệ sĩ ưu tú Trịnh Quang Tùng, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương thừa nhận, tìm kiếm đề tài mới trong bối cảnh hiện nay là một thách thức lớn. Nhiều bộ phim vẫn xoay quanh các chủ đề quen thuộc như biển đảo, miền núi, lịch sử truyền thống, trong khi những vấn đề nóng hổi của xã hội đương đại chưa được khai thác sâu sắc.

Đáng chú ý, áp lực về thời hạn và định mức để các nhà biên kịch tìm kiếm ý tưởng mới đã dẫn đến tình trạng làm phim theo lối mòn, thậm chí có phim sử dụng quá nửa là tư liệu cũ.

Bên cạnh đó, sáng tạo trong cách kể chuyện cũng là điều đáng bàn. Nhiều bộ phim tài liệu hiện nay vẫn nghèo nàn về mặt hình ảnh, lạm dụng flycam mà thiếu góc máy sáng tạo. “Đạo diễn là nghề không thể thanh minh, không đổ tại bất kỳ lý do nào", đạo diễn Hoàng Dũng trăn trở.

Trong khi đó, quay phim Tạ Đức Nguyên cũng nhấn mạnh rằng, quay phim phải “thở” cùng nhân vật, chứ không chỉ bảo đảm đủ cảnh. Đạo diễn Lê Tuấn Anh cũng chia sẻ kinh nghiệm khi tự tay anh cầm máy quay cho chính phim của mình để nắm bắt những khoảnh khắc “ảo giác” - thứ tạo nên sự khác biệt cho tác phẩm.

Một bộ phim tài liệu hay không đơn thuần truyền tải thông tin mà phải kể được một câu chuyện có sức hấp dẫn. Điều quan trọng nhất vẫn là số phận con người và hơi thở của cuộc sống. Chính vì vậy, các nhà làm phim cần đầu tư kỹ lưỡng vào khâu kịch bản, xây dựng nhân vật có chiều sâu, kết hợp giữa tư liệu và các cảnh quay thực tế một cách sáng tạo.

Chủ tịch Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương Nguyễn Quang Tuấn nhấn mạnh rằng, mỗi kịch bản cần được chuẩn bị một cách chủ động từ trước, có sự gắn kết chặt chẽ giữa biên kịch, đạo diễn và quay phim. Tổ chức các trại sáng tác, hỗ trợ tìm kiếm đề tài, mở rộng chính sách đặt hàng sẽ giúp các nhà làm phim có thêm điều kiện sáng tạo và phát triển.

Ngoài ra, việc phát hành phim tài liệu trên nền tảng trực tuyến cũng là hướng đi cần được chú trọng để mở rộng đối tượng khán giả. Gần 70 năm qua, Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương đã đóng góp không nhỏ vào sự phát triển của nền điện ảnh Việt Nam, tạo ra những bộ phim tài liệu có giá trị lớn về lịch sử, văn hóa và đời sống xã hội.

Những bộ phim như “Đồng hành cùng lịch sử” của đạo diễn Nguyễn Quang Tuấn, “Người làm chữ” của đạo diễn Đặng Thị Linh hay “Đi trong sương” của đạo diễn Nguyễn Văn Kiểm... được người xem ghi nhận.

Theo nhandan.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Những người Tày đưa bản làng lên không gian số

Những người Tày đưa bản làng lên không gian số

Không cần thiết bị đắt tiền hay ê-kíp chuyên nghiệp, bằng chiếc máy quay và tình yêu dành cho văn hóa dân tộc, những người trẻ dân tộc Tày ở Lào Cai đang từng ngày kể câu chuyện về quê hương trên các nền tảng mạng xã hội. 

Đánh thức nguồn lực văn hóa, mở hướng phát triển mới cho Lào Cai

Đánh thức nguồn lực văn hóa, mở hướng phát triển mới cho Lào Cai

Một điệu Xòe Thái, một phiên chợ vùng cao, một nghề thủ công truyền thống hay một lễ hội của đồng bào các dân tộc không chỉ là nét sinh hoạt văn hóa đặc sắc, mà còn chứa đựng tri thức, ký ức và bản sắc được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Đó là nguồn tài nguyên đặc biệt, tạo nên sức hấp dẫn riêng của Lào Cai. 

Then Pang – Hành trình trao truyền di sản của người Tày

Then Pang – Hành trình trao truyền di sản của người Tày

Trong đời sống văn hóa tâm linh của đồng bào Tày, Then Pang là nghi lễ đặc sắc, chứa đựng những quan niệm tín ngưỡng và giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ. Không chỉ mang ý nghĩa đối với người thực hành Then, nghi lễ còn thể hiện ước vọng về cuộc sống bình an, no đủ và góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống giữa nhịp sống hiện đại.

Lào Cai có thêm 3 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Lào Cai có thêm 3 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Ngày 16/11/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã quyết định ghi danh 3 di sản văn hóa phi vật thể của Lào Cai đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể. Đây là tin vui và có ý nghĩa trong dịp Lào Cai hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11).

Sức sống biên cương qua các tác phẩm ký

Sức sống biên cương qua các tác phẩm ký

Có những vùng đất chỉ cần nhắc tên đã gợi lên bao niềm thương nỗi nhớ và sự thiêng liêng dạt dào trong lòng mỗi người dân. Dải đất biên cương Lào Cai - nơi “dốc A Lù, sương mù Y Tý” hay phố núi Si Ma Cai thanh bình đã đi vào trang ký của Hoàng Xuân Lý qua “Chiều biên giới”, của Thế Quynh với “Ký sự vùng biên” hay Nguyễn Hiền Lương với “Đồn là nhà, biên giới là quê hương, đồng bào các dân tộc là anh em ruột thịt” bằng tất cả sự sống động và tự hào.

Người trẻ nối dài mạch nguồn văn hóa

Người trẻ nối dài mạch nguồn văn hóa

Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết dân tộc năm 2026, diễn ra từ ngày 18 đến 24/11, là dịp tôn vinh những giá trị văn hóa đặc sắc của cộng đồng các dân tộc. Trong nhịp sống hôm nay, bằng tình yêu, niềm tự hào và những việc làm thiết thực, thế hệ trẻ đang tiếp nối mạch nguồn văn hóa, góp phần gìn giữ, phát huy và lan tỏa những giá trị truyền thống của cha ông.

Điểm hẹn của những tâm hồn đồng điệu

Điểm hẹn của những tâm hồn đồng điệu

Từ một trang thơ trên mạng xã hội Facebook được hình thành năm 2017 với 6 thành viên, qua 9 năm hoạt động, Câu lạc bộ Người yêu thơ Việt tỉnh Lào Cai đã trở thành mái nhà chung ấm áp của hơn 200 hội viên cùng 14 tổ, nhóm trực thuộc. 

Hướng dẫn đăng ký vé chương trình nghệ thuật 'Muôn sắc Việt Nam': Những câu hỏi người hâm mộ cần biết

Hướng dẫn đăng ký vé chương trình nghệ thuật 'Muôn sắc Việt Nam': Những câu hỏi người hâm mộ cần biết

Cổng đăng ký vé trực tuyến chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam” chính thức mở từ 10h ngày 17/11/2026. Để quá trình đăng ký và nhận vé diễn ra thuận lợi, Ban Tổ chức đã giải đáp những câu hỏi thường gặp, từ cách thức đăng ký, thông tin cần chuẩn bị đến quy trình đổi vé cứng và những lưu ý quan trọng dành cho khán giả.

Mặt trận kết nối cộng đồng, gìn giữ văn hóa vùng cao

Mặt trận kết nối cộng đồng, gìn giữ văn hóa vùng cao

Văn hóa là cội nguồn bản sắc, cũng là sợi dây gắn kết cộng đồng, bồi đắp sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Tại Lào Cai, những giá trị văn hóa truyền thống tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa từ mỗi thôn, bản, khu dân cư. Mặt trận Tổ quốc phát huy vai trò cầu nối, tập hợp Nhân dân, khơi dậy ý thức bảo tồn di sản, để văn hóa trở thành nền tảng gắn kết cộng đồng.

Lục Yên, Bát Xát tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Ngày Văn hóa Việt Nam

Lục Yên, Bát Xát tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Ngày Văn hóa Việt Nam

Ngày 13/11, xã Lục Yên tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc điểm tại thôn Át Thượng và ra mắt mô hình khu dân cư “Đoàn kết – an toàn – ấm no – hạnh phúc”. Cùng ngày, xã Bát Xát tổ chức hội diễn văn nghệ quần chúng với sự tham gia của 21 đội.

fb yt zl tw