Khi vụ lúa mùa vừa khép lại, trên những cánh đồng ven sông Hồng thuộc xã Bảo Thắng, nhịp sản xuất lại tiếp tục được nối dài bằng vụ đông. Không để đất nghỉ, người dân tranh thủ từng thửa ruộng, từng khoảng thời gian thuận lợi để gieo trồng các loại cây ngắn ngày nhằm nâng cao giá trị sản xuất trên cùng một đơn vị diện tích. Với nhiều hộ dân nơi đây, sản xuất vụ đông đã trở nên quen thuộc nhiều năm gần đây.
Gia đình bà Đỗ Thị Sinh ở thôn Quyết Tâm là một trong những hộ duy trì sản xuất vụ đông đều đặn. Vừa thu hoạch xong lúa mùa, gia đình bà khẩn trương làm đất, xuống giống su hào, ngô nếp - những cây trồng phù hợp với điều kiện đất đai, khí hậu địa phương và có đầu ra ổn định. Bà Sinh chia sẻ: “Trồng vụ đông cho thu nhập thường xuyên, tính ra cao hơn nhiều so với trồng lúa. Mỗi vụ, gia đình tôi thu về khoảng 20 - 30 triệu đồng”.
Vụ đông năm nay, xã Bảo Thắng xây dựng kế hoạch gieo trồng 287 ha cây vụ đông. Nhờ thời tiết thuận lợi, sâu bệnh ít, cùng sự chủ động của người dân, diện tích gieo trồng thực tế đã đạt 317 ha, vượt kế hoạch đề ra. Cơ cấu cây trồng chủ yếu là ngô nếp, các loại rau, đậu và hoa.
Không chỉ mở rộng diện tích, người dân Bảo Thắng ngày càng chủ động trong tổ chức sản xuất. Từ lựa chọn cây trồng, bố trí thời vụ đến thời điểm thu hoạch đều được người dân tính toán phù hợp với nhu cầu thị trường. Nhờ đó, cây vụ đông cho năng suất cao, mẫu mã đẹp, chất lượng bảo đảm, đầu ra ngày càng ổn định. Với lợi thế nằm trên trục giao thông thuận lợi, nông sản vụ đông của xã Bảo Thắng được tiêu thụ dễ dàng tại các xã, phường lân cận.
Để duy trì và phát huy hiệu quả sản xuất vụ đông, chính quyền địa phương định hướng bà con tổ chức sản xuất theo vùng, gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm, từng bước hình thành các vùng sản xuất hàng hóa ổn định, bền vững.
Ông Đỗ Ngọc Sơn - Phó Chủ tịch UBND xã Bảo Thắng cho biết: Mỗi héc-ta trồng cây vụ đông như rau, đậu, hoa cho thu nhập hơn 300 triệu đồng/vụ, cao hơn nhiều so với các loại cây trồng khác. Thời gian tới, xã định hướng người dân tập trung sản xuất rau màu theo vùng chuyên canh, đồng thời phối hợp với các doanh nghiệp liên kết bao tiêu sản phẩm, qua đó giúp bà con có đầu ra và giá sản phẩm ổn định hơn.
Tại xã Võ Lao, với địa hình bằng phẳng, đất đai màu mỡ, vụ đông năm nay gieo trồng hơn 412 ha cây vụ đông, vượt hơn 10% kế hoạch. Đây được xem là một trong những vùng sản xuất vụ đông trọng điểm của tỉnh, với các loại cây chủ lực như ngô, khoai lang, lạc và rau màu.
Đang thu hoạch khoai lang để giải phóng đất làm mạ cấy vụ xuân, bà Hoàng Thị Kiến ở thôn 1, xã Võ Lao cho biết: “Năm nào gia đình tôi cũng trồng khoai lang, ngô nếp. Khoai lấy củ để ăn và bán, lá làm thức ăn cho gia súc; còn ngô nếp bán bắp tươi. Mỗi vụ đông cũng thu về gần chục triệu đồng”.
Cùng với Võ Lao, vụ đông năm nay xã Khánh Yên gieo trồng 156 ha cây vụ đông, vượt 30% kế hoạch. Điểm nhấn là địa phương liên kết sản xuất cây khoai tây với diện tích 6,5 ha. Nông dân được tập huấn kỹ thuật trồng, chăm sóc nên cây khoai tây sinh trưởng, phát triển tốt, năng suất cao. Bên cạnh đó, doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm nên người dân rất phấn khởi.
Vụ đông năm 2025 - 2026, toàn tỉnh có kế hoạch gieo trồng gần 15.000 ha cây trồng các loại. Ngoài ra, nhằm bù đắp thiệt hại do bão số 10 gây ra, ngành nông nghiệp tiếp tục chỉ đạo các địa phương phấn đấu trồng thêm khoảng 2.200 ha rau, đậu các loại, hướng tới mục tiêu sản lượng đạt khoảng 120 nghìn tấn. Trong bối cảnh thời tiết cực đoan, thiên tai diễn biến phức tạp, sản xuất vụ đông được xác định là giải pháp quan trọng nhằm ổn định sản xuất và bù đắp sản lượng nông nghiệp bị thiệt hại do bão lũ.
Bà Ma Thị Hà Thu - Trưởng phòng Trồng trọt, Bảo vệ thực vật, Chi cục Trồng trọt, Bảo vệ thực vật và Chăn nuôi, Thú y, Thủy sản tỉnh Lào Cai cho biết: “Năm 2025 là năm chịu ảnh hưởng rất lớn của bão, lũ. Vì vậy, sản xuất vụ đông được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, cần đẩy mạnh chỉ đạo, hướng dẫn để bù đắp sản lượng bị thiệt hại, góp phần ổn định sản xuất nông nghiệp".
Để vụ đông đạt hiệu quả cao, ngành nông nghiệp phối hợp với các địa phương triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ định hướng thời vụ, cơ cấu cây trồng đến tăng cường hướng dẫn kỹ thuật, phòng trừ sâu, bệnh; xây dựng các chuỗi liên kết sản xuất với thị trường tiêu thụ, hạn chế tình trạng "được mùa, mất giá".
Từ những thửa ruộng 3 vụ đến các vùng sản xuất tập trung, vụ đông đang góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, đồng thời ổn định sản xuất nông nghiệp trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp. Khi tư duy sản xuất hàng hóa ngày càng rõ nét, cùng sự đồng hành của ngành chuyên môn và chính quyền địa phương, vụ đông không còn là vụ phụ mà đang dần trở thành vụ sản xuất quan trọng, bền vững của nông dân Lào Cai.
