Theo AFC, bóng đá châu Á được chia thành năm khu vực gồm Đông Á, Tây Á, Trung Á, Nam Á và Đông Nam Á. Trong lịch sử U23 châu Á, Đông Á đã có Nhật Bản hai lần đăng quang vào các năm 2016 và 2024, cùng Hàn Quốc lên ngôi năm 2020. Tây Á ghi dấu ấn với Iraq năm 2013 và Saudi Arabia năm 2022, trong khi Trung Á có Uzbekistan vô địch năm 2018. Riêng Nam Á chưa từng có đại diện bước lên bục cao nhất còn Đông Nam Á vẫn đang chờ khoảnh khắc lịch sử đầu tiên.
Trên trang chủ, AFC đặt ra câu hỏi đầy gợi mở: liệu Việt Nam hoặc Thái Lan có thể phá vỡ trật tự quen thuộc hay không. Liên đoàn bóng đá châu lục nhấn mạnh mọi ánh nhìn sẽ đổ dồn vào hai đội bóng này, để xem Đông Nam Á có thể vươn mình trở thành một thế lực thực sự tại sân chơi U23 hay không.
Dù thường bị xem là “vùng trũng” của bóng đá châu Á, Đông Nam Á chưa bao giờ ngừng nỗ lực cải thiện vị thế. Việt Nam và Thái Lan là hai đại diện tiêu biểu nhất cho hành trình ấy. Kể từ khi vắng mặt ở vòng chung kết U23 châu Á đầu tiên năm 2013, cả hai đội đều góp mặt liên tục ở sáu kỳ giải tiếp theo, cho thấy sự ổn định và bền bỉ đáng ghi nhận.
Về thành tích, Việt Nam vẫn là đội để lại dấu ấn đậm nét hơn. Đỉnh cao là chiến tích vào chung kết năm 2018 tại Trung Quốc, nơi đội chỉ chịu thua Uzbekistan 1-2 sau hiệp phụ. Sau đó, U23 Việt Nam còn hai lần dừng bước ở tứ kết vào các năm 2022 và 2024. Thái Lan khiêm tốn hơn, với lần vào tứ kết duy nhất năm 2020 khi giải đấu được tổ chức trên sân nhà.
Trước thềm VCK U23 châu Á 2026, cả hai đội đều vừa trải qua cuộc đối đầu giàu cảm xúc tại SEA Games 33. Ở trận chung kết, Việt Nam đã ngược dòng đánh bại Thái Lan 3-2 trong hiệp phụ, sau khi bị dẫn trước hai bàn. Chiến thắng ấy không chỉ mang về Huy chương Vàng mà còn tiếp thêm sự tự tin lớn cho thầy trò HLV Kim Sang-sik trên hành trình châu lục.
AFC cũng chỉ ra sự khác biệt trong khâu chuẩn bị giữa hai đội. Việt Nam có quá trình chuẩn bị dài hơi và bài bản hơn, với hàng loạt trận giao hữu gặp các đối thủ mạnh từ cuối năm 2024, đồng thời gần như giữ nguyên lực lượng vừa đăng quang SEA Games để tập huấn tại Qatar trước khi sang Saudi Arabia. Trong khi đó, Thái Lan gặp nhiều hạn chế về thời gian và lực lượng, khi một số cầu thủ chủ chốt không được CLB chủ quản cho phép lên tuyển.
Tại vòng chung kết, Việt Nam nằm ở bảng A và sẽ lần lượt chạm trán Jordan ngày 6-1, Kyrgyzstan ngày 9-1 và chủ nhà Saudi Arabia ngày 12-1. Thái Lan góp mặt ở bảng D, nơi họ phải đối đầu Australia ngày 8-1, Iraq ngày 11-1 và Trung Quốc ngày 14-1. Giải đấu quy tụ 16 đội, chia làm bốn bảng, thi đấu vòng tròn một lượt để chọn ra tám đội vào tứ kết.
Những con số thống kê từ vòng loại cũng được AFC nhấn mạnh khi nói về Việt Nam. Đoàn quân của HLV Kim Sang-sik ghi 4 bàn, là đội ghi ít bàn nhất trong số các đội đứng đầu bảng, nhưng lại thuộc nhóm 7 đội toàn thắng vòng loại. Đặc biệt, Việt Nam nằm trong nhóm những đội phòng ngự chắc chắn nhất cùng Australia và Hàn Quốc, giữ sạch lưới suốt chiến dịch vòng loại.
AFC kết luận rằng với sự kỷ luật, chắc chắn nơi hàng thủ và bản lĩnh đã được kiểm chứng, Việt Nam sẽ trở thành thử thách cực lớn cho mọi đối thủ. Cùng với Thái Lan, hai đại diện Đông Nam Á đang đứng trước cơ hội lịch sử, không chỉ cho riêng mình mà cho cả khu vực, trong hành trình chinh phục đỉnh cao U23 châu Á 2026.
