Đại hội XIV của Đảng được xác định là dấu mốc quan trọng, với ý nghĩa hoạch định tầm nhìn, định hướng chiến lược cho giai đoạn phát triển mới của đất nước. Việc chuẩn bị, xây dựng Văn kiện trình Đại hội không chỉ tổng kết 40 năm đổi mới, 35 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước, 5 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII, mà còn đặt nền tảng cho chương trình hành động sau Đại hội.
Với nhiều điểm mới nổi bật, đánh dấu bước phát triển mới trong tư duy chính trị, phát triển của Đảng ta, dự thảo các văn kiện Đại hội XIV của Đảng có nhiều nội dung mang tính cách mạng, định hướng chiến lược cho giai đoạn phát triển mới.
Điểm mới nổi bật trong dự thảo báo cáo Chính trị đó là bổ sung khái niệm Đảng văn minh trong công tác xây dựng Đảng.
PGS.TS. Nguyễn Quốc Bảo (nguyên Trưởng Khoa Tư tưởng Hồ Chí Minh, Học viện Báo chí và Tuyên truyền) cho biết: "Văn minh ở đây là gì, tức là trí tuệ. Trong điều kiện mới hiện nay, một thế giới hội nhập, toàn cầu hóa như thế, kinh tế tri thức, khoa học công nghệ như thế, rõ ràng phải trí tuệ thực sự. Trí tuệ ở đây không chỉ dừng lại ở mặt khoa học, mà trí tuệ thể hiện trong việc Đảng đã định hình, đề ra được đường lối, chủ trương thật sự đúng đắn, thật sự sáng suốt để dẫn dắt. Văn minh ở đây bao hàm cả nghĩa trong sạch".
Trong dự thảo các văn kiện, lần đầu tiên đối ngoại, hội nhập quốc tế được đặt ngang hàng với quốc phòng và an ninh, trở thành nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên. Tư duy này mở rộng khung chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, thúc đẩy phối hợp "3 trụ cột quốc phòng - an ninh - đối ngoại".
"Bản tuyên ngôn độc lập 1945, chúng ta nói với thế giới rằng chúng ta đã được độc lập, đã có tự do, có nhà nước của chúng ta, nhưng chưa ai công nhận. Còn bây giờ chúng ta có quan hệ với 194 quốc gia của Liên hợp quốc. Riêng việc đó, chưa bao giờ trong lịch sử chúng ta có được. Nó nói lên vị thế, nói lên tiền đồ, cơ đồ, vị trí của chúng ta trên bản đồ thế giới", ông Bùi Thế Giang (nguyên Vụ trưởng Vụ Tây Âu - Bắc Mỹ, Ban Đối ngoại Trung ương Đảng - trước đây) nhận định.
Trong thời đại ngày nay, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là một phần không thể thiếu của cuộc sống cho sự phát triển. Thấy rõ yêu cầu này, dự thảo các văn kiện Đại hội XIV của Đảng xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo là động lực trung tâm trong mô hình tăng trưởng mới, là chìa khóa để hiện thực hóa khát vọng phát triển nhanh và bền vững.
"Nó khẳng định đây là con đường duy nhất đúng để đưa đất nước phát triển và nó khẳng định chúng ta sẽ tập trung mọi nguồn lực của quốc gia để đầu tư cho khoa học, công nghệ. So với trước đây, đây là định hướng mới hơn rất nhiều", GS. Viện sĩ Nguyễn Quốc Sỹ (Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Nga - Việt) khẳng định.
Dân là gốc. Đây là triết lý tiếp tục được khẳng định trong dự thảo các Văn kiện Đại hội XIV, với nhiều điểm mới, sự bổ sung, phát triển quan trọng, thể hiện rõ quan điểm "lấy Nhân dân làm trung tâm", "Nhân dân là chủ thể, là mục tiêu và động lực của sự phát triển". So với các Văn kiện trước, vai trò chủ thể của nhân dân được đặt ở vị trí trung tâm, xuyên suốt, từ hoạch định đường lối, chính sách đến tổ chức thực hiện và giám sát thực thi; đồng thời bổ sung tư duy coi nhân dân không chỉ là đối tượng quản lý, mà là chủ thể tham gia quản trị quốc gia, quản lý xã hội.
"Vì nhân dân làm nên lịch sử, sức mạnh xuất phát từ nhân dân. Đảng lấy hạnh phúc của nhân dân làm thước đo hoàn thành nhiệm vụ của mình, thước đo về đạo đức của mình. Chúng ta phải luôn gắn bó máu thịt với nhân dân, dựa vào dân chúng ta mới có tất cả, không dựa vào dân chúng ta sẽ mất tất cả", Thượng tướng Võ Tiến Trung (nguyên Giám đốc Học viện Quốc phòng) khẳng định.
Cùng với công tác nhân sự, công tác xây dựng các văn kiện Đại hội XIV của Đảng là ý tưởng, cách làm cách mạng, đột phá. Lần đầu tiên tích hợp nội dung 3 văn kiện (gồm Báo cáo chính trị, Báo cáo kinh tế xã hội, Báo cáo tổng kết công tác xây dựng Đảng) thành một Báo cáo chính trị thống nhất, đồng bộ. Đây cũng là nhiệm kỳ Đại hội Đảng tranh thủ được sự đóng góp ý kiến của nhân dân đông đảo nhất so với các nhiệm kỳ Đại hội trước, với 14 triệu ý kiến của gần 5 triệu lượt cán bộ, đảng viên, nhân dân tham gia đóng góp. Đây sẽ là "ánh sáng soi đường", "kim chỉ nam hành động" cho toàn Đảng, toàn dân thực hiện xây dựng và phát triển đất nước trong giai đoạn cách mạng mới.
