Sáng 25/2, Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đã được tổ chức.
Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới sau Đại hội XIV của Đảng, hội nghị không chỉ nhằm thống nhất nhận thức về một nghị quyết quan trọng, mà còn gửi đi những thông điệp chiến lược: Xây dựng văn hóa và con người trở thành nền tảng vững chắc của phát triển, là sức mạnh nội sinh, là trụ cột và đồng thời là “lá chắn mềm” bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa. Đối với toàn Đảng, toàn dân và toàn quân, đây vừa là định hướng phát triển, vừa là yêu cầu hành động trong kỷ nguyên mới.
Văn hóa – nền tảng vững chắc và trụ cột của sức mạnh quốc gia
Trong lịch sử dân tộc, mỗi bước phát triển bền vững đều bắt đầu từ sức mạnh tinh thần. Từ những cuộc kháng chiến giữ nước đến công cuộc đổi mới và hội nhập, văn hóa luôn là cội nguồn của ý chí, là nền tảng của niềm tin, là điểm tựa của khát vọng vươn lên.
Nghị quyết số 80-NQ/TW lần này tiếp tục kế thừa tư tưởng xuyên suốt của Đảng về vai trò của văn hóa, đồng thời có bước phát triển quan trọng về nhận thức. Nếu trước đây văn hóa được xác định là “nền tảng tinh thần của xã hội”, thì nay được nhấn mạnh là nền tảng vững chắc của phát triển và là nguồn lực nội sinh quan trọng.
Sự thay đổi này không chỉ mang ý nghĩa lý luận, mà còn là sự điều chỉnh trong tư duy phát triển. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng quyết liệt, sức mạnh của một quốc gia không chỉ nằm ở tiềm lực kinh tế hay năng lực quân sự, mà còn ở chất lượng con người, ở hệ giá trị xã hội, ở sự ổn định về tinh thần và niềm tin của nhân dân.
Khi văn hóa trở thành nền tảng vững chắc, điều đó có nghĩa là mọi lĩnh vực của đời sống – từ quản trị nhà nước, phát triển kinh tế, xây dựng môi trường xã hội đến bảo đảm quốc phòng, an ninh – đều phải dựa trên các giá trị văn hóa, đạo đức và chuẩn mực của con người Việt Nam.
Nghị quyết 80 cũng lần đầu tiên khẳng định văn hóa là một trong những trụ cột của phát triển và là hệ điều tiết. Đây là một bước tiến quan trọng trong tư duy chiến lược. Bởi phát triển nhanh nhưng thiếu nền tảng giá trị có thể dẫn tới những hệ lụy lâu dài: suy giảm niềm tin xã hội, gia tăng xung đột lợi ích, mất cân bằng giữa tăng trưởng và bền vững.
Trong lĩnh vực quốc phòng – an ninh, vai trò điều tiết của văn hóa càng thể hiện rõ. Một quân đội mạnh không chỉ ở trang bị, vũ khí, mà trước hết ở bản lĩnh chính trị, ở kỷ luật, ở phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ, ở mối quan hệ gắn bó máu thịt với nhân dân. Những giá trị đó chính là kết tinh của văn hóa dân tộc, của truyền thống cách mạng và của nền văn hóa quân sự Việt Nam.
Văn hóa thấm sâu vào mọi lĩnh vực – sức mạnh mềm và thế trận an ninh văn hóa
Một trong những thông điệp quan trọng của Nghị quyết 80 là yêu cầu làm cho văn hóa thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội. Văn hóa không chỉ là hoạt động lễ hội, nghệ thuật hay bảo tồn di sản, mà phải hiện diện trong từng quyết sách, từng chương trình phát triển, từng hành vi ứng xử của mỗi tổ chức và mỗi cá nhân.
Văn hóa phải thấm vào kinh tế để hình thành văn hóa kinh doanh, kinh tế có trách nhiệm; thấm vào quản lý nhà nước để xây dựng nền hành chính phục vụ; thấm vào giáo dục để hình thành nhân cách; thấm vào đời sống xã hội để tạo môi trường lành mạnh; và thấm vào quốc phòng – an ninh để củng cố sức mạnh tinh thần của lực lượng vũ trang và của toàn dân.
Khi văn hóa thấm sâu, nó sẽ trở thành sức mạnh mềm của quốc gia. Sức mạnh mềm không chỉ là khả năng quảng bá hình ảnh đất nước, mà còn là sức hấp dẫn của hệ giá trị, là niềm tin của nhân dân, là sự đồng thuận xã hội, là tinh thần đoàn kết dân tộc. Trong lịch sử, chính sức mạnh mềm ấy đã giúp dân tộc ta vượt qua nhiều thử thách, biến khó khăn thành động lực, biến nguy cơ thành cơ hội.
Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, sức mạnh mềm luôn gắn liền với những thách thức mới. Thế giới đang bước vào thời kỳ cạnh tranh về giá trị, về ảnh hưởng văn hóa, đặc biệt trên không gian mạng. Các nền tảng số xuyên biên giới vừa mở ra cơ hội giao lưu, vừa đặt ra nguy cơ xâm nhập của thông tin xấu độc, của các sản phẩm phản văn hóa, của những giá trị lệch chuẩn.
Vì vậy, Nghị quyết 80 đặt ra yêu cầu xây dựng thế trận an ninh văn hóa, gắn với an ninh con người và chủ quyền văn hóa số. Đây là một nhận thức mang tính chiến lược.
Thế trận an ninh văn hóa trước hết là phát huy tối đa giá trị và sức mạnh văn hóa dân tộc, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh từ gia đình, nhà trường đến cộng đồng và đơn vị. Đồng thời, đó là khả năng “tự đề kháng” của xã hội trước các sản phẩm độc hại, trước những biểu hiện lệch chuẩn về lối sống và nhận thức.
Đối với lực lượng vũ trang, thế trận an ninh văn hóa có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đó là việc giữ vững trận địa tư tưởng, nâng cao bản lĩnh chính trị, xây dựng môi trường văn hóa quân sự trong sạch, lành mạnh; đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch; chủ động bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng.
Trong điều kiện mới, bảo vệ Tổ quốc không chỉ là bảo vệ lãnh thổ, mà còn là bảo vệ hệ giá trị, bảo vệ niềm tin xã hội, bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc. Văn hóa, vì vậy, trở thành một “lá chắn mềm” nhưng có sức mạnh lâu dài và bền vững.
Đột phá thực thi – từ khát vọng phát triển văn hóa đến hành động cụ thể
Một điểm nổi bật của Nghị quyết 80 là không chỉ dừng ở định hướng, mà nhấn mạnh yêu cầu thực thi. Muốn văn hóa thực sự trở thành nền tảng và trụ cột, phải có đột phá về thể chế, nguồn lực, hạ tầng và con người.
Trước hết là hoàn thiện thể chế. Văn hóa là lĩnh vực đặc thù, đòi hỏi cách tiếp cận linh hoạt, khuyến khích sáng tạo và phát huy tài năng. Chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo, từ quản lý sang quản trị hiện đại chính là điều kiện để giải phóng sức sáng tạo trong xã hội.
Đối với Quốc hội, điều này đặt ra trách nhiệm tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về văn hóa, bảo đảm tính đồng bộ, tháo gỡ các rào cản, tạo môi trường thuận lợi cho phát triển công nghiệp văn hóa, cho xã hội hóa và cho hợp tác công – tư trong lĩnh vực văn hóa.
Thứ hai là nguồn lực. Nghị quyết xác định rõ yêu cầu bảo đảm tỷ lệ chi ngân sách cho văn hóa ở mức tương xứng và tăng dần theo yêu cầu thực tiễn. Quan điểm “đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho phát triển” cần được cụ thể hóa trong phân bổ ngân sách, trong các chương trình mục tiêu và trong việc huy động nguồn lực xã hội.
Thứ ba là hạ tầng văn hóa. Nghị quyết đặt ra yêu cầu đầu tư các thiết chế văn hóa quy mô quốc gia, hiện đại, đồng bộ, đáp ứng nhu cầu sáng tạo và hưởng thụ văn hóa của nhân dân. Đối với lực lượng vũ trang, việc xây dựng hệ thống thiết chế văn hóa, đời sống văn hóa cơ sở trong đơn vị cũng là yếu tố quan trọng góp phần nâng cao đời sống tinh thần, củng cố bản lĩnh chính trị và sức mạnh chiến đấu.
Thứ tư, và quan trọng nhất, là xây dựng con người. Con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển văn hóa. Việc triển khai hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trong giai đoạn mới sẽ góp phần định hướng lối sống, bồi đắp nhân cách và nuôi dưỡng khát vọng cống hiến.
Đối với quân đội, xây dựng con người chính là xây dựng phẩm chất “trung với Đảng, hiếu với dân”, tinh thần kỷ luật, ý chí vượt khó, sẵn sàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ. Đó là nền tảng để xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.
Một yêu cầu xuyên suốt của Nghị quyết là hiểu đúng, làm đến cùng. Học tập nghị quyết là bước khởi đầu; điều quan trọng là xây dựng chương trình hành động cụ thể, có mục tiêu, có lộ trình, có kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả.
Hội nghị toàn quốc ngày 25/2/2026 đánh dấu một bước khởi đầu quan trọng trong việc đưa Nghị quyết 80 vào cuộc sống. Những thông điệp chiến lược của nghị quyết cho thấy một tầm nhìn lớn: xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; phát huy sức mạnh con người Việt Nam; tạo nền tảng tinh thần vững chắc cho phát triển nhanh và bền vững.
Trong kỷ nguyên mới, khi đất nước đứng trước những cơ hội và thách thức đan xen, văn hóa càng khẳng định vai trò đặc biệt của mình. Văn hóa không chỉ nuôi dưỡng tâm hồn, mà còn củng cố niềm tin; không chỉ giữ gìn truyền thống, mà còn tạo động lực đổi mới; không chỉ là sức mạnh mềm, mà còn là “lá chắn mềm” bảo vệ Tổ quốc.
Phát huy sức mạnh văn hóa, xây dựng con người Việt Nam bản lĩnh, nhân văn, kỷ cương, sáng tạo – đó chính là con đường để toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta vững bước trong hành trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn phát triển mới.
