Ca mắc sởi nặng do "quên" tiêm vaccine
Từ đầu năm đến nay, Bệnh viện Nhi Trung ương liên tục tiếp nhận các bệnh truyền nhiễm có thể lây lan như sởi, cúm, tay chân miệng, sốt xuất huyết và 1 số bệnh nhiễm trùng đường hô hấp như RSV, Adonevirus. Bởi vì số ca nhập viện liên quan đến sởi tăng nhanh, nên bệnh viện đã tách riêng Trung tâm nhiệt đới dành riêng điều trị cho các bệnh nhân này. Đáng chú ý, trong số các ca bệnh sởi, có nhiều bệnh nhi lớn tuổi chưa được tiêm vaccine sởi.
Bác sĩ đang thăm khám cho bệnh nhi Trần Phú Hào (10 tuổi, huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định).
Tại phòng bệnh 212, Trung tâm nhiệt đới, Bệnh viện Nhi Trung ương, bác sĩ đang thăm khám cho bệnh nhi Trần Phú Hào (10 tuổi, huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định). Hào nhập viện từ ngày 6/5 trong tình trạng sốt cao. Bác sĩ kết luận em bị sởi biến chứng sang tiêu hoá với hô hấp.
Đồng hành cùng con từ những ngày đầu vào viện chị Lại Thị Điệp (mẹ bé Hào) cho biết: “Khi ở nhà con bị sốt, nằm li bì. Nghĩ là sốt thông thường nên tôi đưa con đến cơ sở y tế gần nhất thăm khám, tại đây bác sĩ bảo con bị giảm tiểu cầu, khả năng do sởi, nên đã làm thủ tục chuyển lên tuyến tỉnh. Ở tuyến tỉnh, bác sĩ bảo con bị men gan cao, tiểu cầu giảm xuống lại cộng thêm sởi nên cho lên tuyến trung ương. Hiện tại cháu chưa ăn được gì, tình trạng con chưa đỡ hẳn nên tôi cũng khá lo lắng”.
Cũng theo chị Điệp, trước đây Hào cũng mới chỉ tiêm 1 mũi sởi, nhưng sau đó thấy con có dấu hiệu dị ứng với vaccine như sốt phát ban 10 ngày liên tiếp nên các mũi sau gia đình không cho bạn ấy tiêm nữa.
Hay đó là trường hợp của bệnh nhi N.L.A. (16 tuổi, ở Hà Nội) cũng nhập viện liên quan đến sởi. Qua theo dõi tiền sử tiêm chủng, gia đình cho biết “không biết là đã tiêm chưa”.
N. L.A. sốt cao không đáp ứng với thuốc hạ sốt, viêm phế quản, phát ban xuất hiện từ đầu đến chân, cơ thể mệt mỏi, nhịp tim nhanh, do đó các bác sĩ đã cho nhập viện để theo dõi. Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, bệnh nhân được chỉ định sử dụng vitamin A, dùng thuốc hạ sốt, dùng kháng sinh đường uống để điều trị viêm phế quản. Sau 4-5 ngày tình trạng sức khoẻ của N.L.A. đã ổn định hơn.
Viêm phổi và tiêu chảy là 2 biến chứng nguy hiểm của sởi
Theo TS.BS Đỗ Thiện Hải, Phó Giám đốc Trung tâm Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Nhi Trung ương, số ca nhập viện liên quan đến sởi tại đơn vị có tới 1/3 ca có biến chứng khá nặng, bệnh nhân phải thở oxy, có trường hợp sử dụng các biện pháp can thiệp điều trị đặc biệt như dùng huyết thanh lọc người. Hay có 1 số trường hợp phải lọc máu, hoặc sử dụng các loại máy thở cao tầng. Đây chính là các biện pháp điều trị khá đặc biệt giúp giải quyết được nhiều trường hợp nặng.
TS.BS Đỗ Thiện Hải, Phó Giám đốc Trung tâm Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Nhi Trung ương.
Hiện tại, “Trung bình một ngày, ở trung tâm sẽ có 3 đến 7 trường hợp phải thở máy, 30 đến 40 bệnh nhân phải can thiệp thở oxy. Ngoài ra còn có 1 số trường hợp nhiễm sởi trong tình trạng bội nhiễm thêm vi khuẩn. Bởi trong điều kiện bình thường ở trong họng, đường hô hấp của bé vẫn có những vi khuẩn cùng chung sống nhưng không gây bệnh. Thế nhưng khi mắc sởi nó sẽ gây ra tổn thương niêm mạc đường hô hấp. Lúc đó vi khuẩn sẽ xâm nhập vào và gây nên tình trạng viêm phổi. Đó chính là tình trạng bội nhiễm vi khuẩn sau khi mắc sởi”, TS.BS. Đỗ Thiện Hải giải thích.
Ngoài viêm phổi, tiêu chảy cũng là biến chứng thường gặp sau khi mắc sởi. Nếu không điều trị cẩn thận sẽ dẫn đến tình trạng tiêu chảy kéo dài. Với trẻ em, sẽ dẫn đến suy dinh dưỡng, giảm đáp ứng miễn dịch. Và khi tiêu chảy kéo dài cộng với viêm phổi sẽ gây khó khăn cho công tác điều trị. Một số trường hợp diễn tiến nặng có thể gây tử vong.
TS.BS Đỗ Thiện Hải nhấn mạnh, thực ra tử vong do sởi rất ít nhưng tử vong do các biến chứng sau khi mắc sởi mới thực sự đáng lo ngại.
Trường hợp nào nên chăm sóc trẻ tại nhà
Với những trường hợp trẻ mắc sởi có biến chứng hoặc có yếu tố nguy cơ của tình trạng nặng, chẳng hạn như em bé có bệnh nền mà bệnh diễn biến nặng thì sẽ nhập viện điều trị. Do đó với các trường hợp không có các yếu tố trên thì trẻ sẽ được chuyển điều trị ở tuyến dưới, hoặc chăm sóc tại nhà.
Theo TS.BS Đỗ Thiện Hải, Phó Giám đốc Trung tâm Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Nhi Trung ương, nếu trong điều kiện không có biến chứng, các bậc phụ huynh có thể dễ dàng chăm sóc trẻ tại nhà.
Thứ nhất, khi ở nhà, em bé sẽ được chăm sóc trong môi trường sạch sẽ hơn ở bệnh viện. Bởi ở viện một căn phòng chỉ có hơn 10m2 mà có tới 3-4 em bé cùng điều trị. Ở nhà bé sẽ có phòng riêng, mở cửa thoáng gió, em bé được chăm sóc sạch sẽ hơn, giảm nguy cơ bội nhiễm.
Thứ 2, việc chăm sóc em bé ở nhà tiện hơn từ việc vệ sinh cá nhân cho đến chế độ dinh dưỡng đầy đủ, giúp khả năng hồi phục của bé nhanh hơn.
Nếu trong điều kiện không có biến chứng, các bậc phụ huynh có thể dễ dàng chăm sóc trẻ mắc sởi tại nhà.
Thứ 3, thông thường khi cho bé được chăm sóc tại nhà, các bác sĩ sẽ tư vấn cho cha mẹ cách theo dõi để phát hiện các triệu chứng của tình trạng nguy cơ nặng. Do đó các bậc phụ huynh có thể đưa bé đến khám bất kỳ lúc nào nếu có dấu hiệu nào mà nhân viên y tế khuyến cáo.
“Chẳng hạn như nếu con sốt cao liên tục quá 48 tiếng mà không đáp ứng với thuốc hạ sốt thì cha mẹ nên đưa con đi viện. Hoặc đứa trẻ đã hạ sốt nhưng không ăn, không chơi, không tỉnh táo cũng cần đưa con đi khám ngay. Hay đó là tình trạng bé mệt mỏi, khó thở… Tất cả những trường hợp này hoàn toàn có thể khám ngay tại cơ sở y tế của bệnh viện quận/huyện/thành phố đều được”, TS.BS Đỗ Thiện Hải lấy ví dụ.
Cách chăm sóc trẻ mắc sởi tại nhà
Theo TS.BS Đỗ Thiện Hải để hạ sốt cho trẻ nên dùng thuốc hạ sốt có thành phần palacetamol đơn chất, dùng 6 tiếng/lần, mỗi lần 10miligram/cân sau đó theo dõi hạ sốt của em bé.
Cứ uống thuốc trong khoảng nửa tiếng, 1 tiếng em bé giảm xuống dưới 38,5 độ là có đáp ứng. Tránh dùng nhiều thuốc hạ sốt quá dễ gây tác dụng phụ như viêm gan, ngộ độc palacetamol. Do đó chỉ cần hạ sốt ở mức độ vừa phải thì những virus trong cơ thể sẽ đào thải các thứ nhanh hơn là hạ sốt về đến 37 độ.
Với những bệnh nhân sởi giai đoạn đầu thường có biểu hiện viêm kết mạc nên dùng thuốc nhỏ mắt bằng nước muối 0,9%, thực hiện 3-4 lần mỗi ngày sẽ tránh được tình trạng bội nhiễm, không viêm loét giác mạc, kèm theo đó là uống vitamin A theo kê đơn của bác sĩ.
Ngoài ra, với những em bé có tình trạng ho do viêm thanh quản, ho khan, thì cha mẹ chỉ cần nhỏ mũi, em bé lớn hơn có thể dùng nước súc miệng bằng dung dịch được khuyến cáo như chai nước súc miệng có bán sẵn hoặc dùng nước muối sinh lý để làm sạch đường hô hấp.
Từ ngày thứ 5 phát ban sởi sẽ lan ra toàn thân, em bé bắt đầu có cảm giác ngứa ngáy. Khi đó các bác sĩ sẽ tư vấn một số loại thuốc sẽ để giảm tình trạng ngứa của em bé.
Ngoài ra, bác sĩ lưu ý không nên kiêng tắm cho bé khi mắc sởi. Hiện nay điều kiện sinh hoạt khác với ngày xưa thiếu thốn, mỗi gia đình đều có phòng tắm kín, có đèn sưởi, có nước nóng, các bà mẹ chỉ cần kỹ năng tắm nhanh cho bé, đảm bảo em bé sạch sẽ, đỡ ngứa ngáy khó chịu.
