Các chốt bảo vệ rừng được đặt tại vị trí trọng yếu và “cửa ngõ” vào rừng, đi đến các khu sản xuất của người dân.
Lực lượng tham gia tại mỗi chốt bảo vệ rừng từ 2 - 4 người, chủ yếu là thành viên tổ bảo vệ rừng của cộng đồng thôn, bản nhận khoán bảo vệ rừng.
Các chốt bảo vệ rừng có nhiệm vụ tuyên truyền, vận động nhân dân trong khu vực tham gia bảo vệ rừng, tổ chức thực hiện tốt công tác phòng cháy, chữa cháy rừng; không khai thác, săn bắt, bẫy bắt động vật rừng, phá rừng, lấn chiếm rừng; tổ chức trực chốt, kiểm tra, kiểm soát, canh gác người ra - vào rừng thuộc khu vực chốt quản lý, phát hiện kịp thời, ngăn chặn các hành vi xâm hại đến rừng.
Thường xuyên theo dõi thông tin cảnh báo cháy rừng trên phần mềm hệ thống phát hiện sớm cháy rừng của tỉnh Lào Cai (Hostpot LCA) để kiểm tra, phát hiện sớm điểm cháy rừng; mở sổ ghi chép hằng ngày, báo cáo định kỳ, đột xuất tình hình ca trực theo quy định.
Chốt bảo vệ rừng duy trì chế độ trực thường xuyên vào thời điểm mùa khô hanh, thời gian nhận định có nguy cơ khai thác, xâm hại rừng cao; trực 24/24h kể cả ngày thứ 7, chủ nhật, ngày lễ, tết. Đồng thời, phối hợp với lực lượng kiểm lâm tuần tra, canh gác và tổ chức tuyên truyền, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của người dân về quản lý, bảo vệ và phát triển rừng.
Theo phân vùng trọng điểm cháy, mùa khô hanh năm 2025, trên địa bàn huyện Văn Bàn có hơn 53 nghìn ha rừng dễ cháy (bao gồm rừng tự nhiên, rừng trồng và đất trống, cây bụi).
Để bảo vệ rừng hiệu quả, huyện đã chỉ đạo các xã, thị trấn, các đơn vị chủ rừng xây dựng phương án phòng cháy, chữa cháy rừng; xây dựng bản đồ số về diện tích dễ cháy; chuẩn bị các phương án ứng phó với các tình huống cháy rừng xảy ra; rà soát, duy tu, bảo dưỡng và đầu tư sửa chữa, xây dựng các công trình bảo vệ rừng, mua sắm trang bị, dụng cụ phòng cháy, chữa cháy rừng; các xã, đơn vị chủ rừng có kế hoạch huy động phương tiện tại chỗ trong nhân dân khi có tình huống cháy rừng xảy ra.
Các chủ rừng nhà nước đã bố trí kinh phí mua sắm dụng cụ, trang bị cho các tổ, đội bảo vệ rừng, phòng cháy, chữa cháy rừng để phục vụ chữa cháy rừng tại cơ sở.
