Chiêu trò tinh vi, lừa dối người tiêu dùng
Qua theo dõi của lực lượng quản lý thị trường và từ các sản phẩm giả mạo thu được có thể thấy, các đối tượng sản xuất, buôn bán hàng hóa vi phạm về sở hữu trí tuệ ngày càng có nhiều thủ đoạn tinh vi. Bằng việc ứng dụng công nghệ cao vào quy trình in ấn bao bì, tem chống giả, nhãn mác và mã vạch, các đối tượng đã tạo ra các mã QR Code giả dẫn trực tiếp đến các trang web nước ngoài. Chiêu trò này đánh trúng tâm lý cẩn trọng của người tiêu dùng, biến công cụ kiểm tra nguồn gốc chính thống thành cái bẫy lừa dối tinh vi đối với người tiêu dùng, nhằm "che mắt" các cơ quan chức năng.
Sự tinh vi này tiếp tục được tối ưu hóa qua các phương thức kinh doanh trực tuyến và mạng lưới vận chuyển ẩn danh nhằm triệt tiêu khả năng truy vết của cơ quan quản lý. Xu hướng chuyển dịch mạnh mẽ từ bán hàng truyền thống sang các nền tảng thương mại điện tử và mạng xã hội đã giúp các đối tượng dễ dàng ẩn mình trên không gian mạng để quảng cáo và chốt đơn.
Bên cạnh đó “cuộc chiến” chống hàng giả hiện nay đang vấp phải khó khăn từ chế tài xử lý.
Ông Thân Thanh Long - Trưởng Phòng Nghiệp vụ tổng hợp, Chi cục Quản lý thị trường tỉnh cho biết: Quy trình xử lý vi phạm yêu cầu phải có kết luận giám định từ hãng hoặc cơ quan chuyên môn. Tuy nhiên, thời gian chờ đợi giám định thường kéo dài, chi phí cao và nhiều thương hiệu nước ngoài không có đại diện pháp lý tại Việt Nam để đối chứng.
Việc hỗ trợ giám định hoàn toàn phụ thuộc vào sự "tự nguyện" của doanh nghiệp. Có doanh nghiệp chưa sẵn sàng hợp tác vì sợ người tiêu dùng hoang mang, quay lưng với sản phẩm của mình. Pháp luật chưa có chế tài xử phạt hoặc chế tài ràng buộc trách nhiệm đối với các chủ thể quyền từ chối hoặc chậm trễ phối hợp với cơ quan thực thi pháp luật...
Song, bằng nhiều nỗ lực, tại địa bàn tỉnh Lào Cai, từ đầu năm đến nay, lực lượng quản lý thị trường đã liên tục ra quân, phát hiện và xử lý tổng cộng 129 vụ việc liên quan đến hàng giả, hàng nhái, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Cơ quan chức năng đã xử phạt hành chính với tổng số tiền hơn 1,4 tỷ đồng, đồng thời tịch thu, xử lý lượng hàng hóa vi phạm có trị giá hơn 1 tỷ đồng.
Trong số đó, có nhiều vụ việc điển hình, cụ thể như: ngày 14/5, Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an tỉnh phối hợp với Công an phường Sa Pa và Đội Quản lý thị trường số 9 kiểm tra hộ kinh doanh Vũ Thị Mận tại số 027 đường Mường Hoa, phường Sa Pa. Qua kiểm tra phát hiện 2.013 sản phẩm giả mạo các nhãn hiệu The North Face, Adidas và Nike, trị giá khoảng 306 triệu đồng. Ngày 22/5/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Vũ Thị Mận về tội “Xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp”.
Không chỉ giới hạn ở các mặt hàng thời trang truyền thống như: quần, áo, giày dép giả mạo các nhãn hiệu toàn cầu danh tiếng, thị trường còn ghi nhận sự gia tăng của nhóm hàng phụ tùng xe máy giả với độ hoàn thiện cực kỳ tinh xảo. Ngày 15/5, Đội Quản lý thị trường số 6 phối hợp Công an xã Bát Xát kiểm tra hộ kinh doanh Lý Sành Chẳn tại thôn Bản Vai, xã Bát Xát. Qua kiểm tra phát hiện nhiều phụ tùng xe máy giả mạo nhãn hiệu Honda, Yamaha và Keihin với tổng trị giá trên 4,8 triệu đồng. Ngày 22/5, Đội Quản lý thị trường số 6 đã xử phạt vi phạm hành chính 6 triệu đồng và buộc tiêu hủy toàn bộ hàng hóa vi phạm.
Đồng bộ các nhóm giải pháp bảo vệ thị trường
Trước những thách thức đó, Chi cục Quản lý thị trường tỉnh đã chủ động triển khai đồng bộ nhóm giải pháp chiến lược. Trọng tâm hàng đầu là tăng cường nắm tình hình, kiểm tra và kiểm soát chặt chẽ các lĩnh vực, mặt hàng có nguy cơ vi phạm cao như: thực phẩm, mỹ phẩm, thuốc, phân bón, hàng tiêu dùng và các thương hiệu nổi tiếng.
Đặc biệt, hoạt động kinh doanh trên môi trường thương mại điện tử được chú trọng quản lý. Đơn vị đẩy mạnh cơ chế phối hợp liên ngành với các lực lượng chức năng, chính quyền địa phương và chủ thể quyền sở hữu trí tuệ; thiết lập kênh trao đổi thông tin thông suốt để phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời các hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng nhái hay xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ ngay từ cơ sở.
Song song với biện pháp kiểm soát trực tiếp, chuyển đổi số và nâng cao năng lực nội tại được xác định là mũi nhọn đột phá để hóa giải các thủ đoạn tinh vi của tội phạm mạng. Chi cục tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động quản lý địa bàn, giám sát chặt chẽ các hành vi giao dịch trên môi trường số, nâng cao tỷ lệ phát hiện và xử lý chính xác các vi phạm ẩn danh. Đội ngũ công chức quản lý thị trường đi sâu vào kỹ năng nhận diện hàng giả công nghệ cao và quy trình xử lý các vụ việc phát sinh trong thương mại điện tử.
Công tác tuyên truyền và phổ biến pháp luật về sở hữu trí tuệ được đổi mới toàn diện theo hướng đa dạng và đi vào hiệu quả thực chất, kiên quyết không làm theo kiểu phong trào. Lực lượng chức năng đưa việc hướng dẫn nhận diện hàng thật - hàng giả vào tận các chợ phiên vùng cao, các trung tâm thương mại lớn bằng những hình thức trực quan, sinh động và dễ hiểu nhất. Khi nhận thức được nâng cao, người dân và tiểu thương sẽ chủ động nói "không" với hàng giả. Đây chính là giải pháp gốc rễ, khiến các đối tượng vi phạm tự khắc mất đi thị trường tiêu thụ.
Thực thi hệ thống giải pháp toàn diện, Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Lào Cai quyết tâm thiết lập môi trường kinh doanh lành mạnh, minh bạch. Đây là nền tảng cốt lõi để bảo vệ vững chắc quyền, lợi ích hợp pháp của các doanh nghiệp chân chính cùng người tiêu dùng, tạo động lực quan trọng thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển bền vững.
