Mù Cang Chải được biết đến không chỉ bởi cảnh quan ruộng bậc thang hùng vĩ mà còn sở hữu hệ thống di sản văn hóa phong phú, đa dạng với nhiều loại hình, mang đậm bản sắc truyền thống của đồng bào Mông - chiếm 90% dân số của xã. Tuy nhiên, việc bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc ở Mù Cang Chải cũng đang đứng trước nhiều khó khăn và thách thức.
Anh Giàng A Xư - Bí thư Đoàn xã Mù Cang Chải cho biết: Không ít thanh, thiếu niên hiện nay chưa thực sự hiểu sâu về văn hóa dân tộc mình, ít học dân ca, thổi kèn lá, kèn môi, sử dụng khèn, sáo, nhị… và ít mặc trang phục truyền thống. Một số phong tục có nguy cơ bị mai một, các nghề truyền thống như: dệt lanh, thêu thổ cẩm, chế tác nhạc cụ... chưa thu hút được nhiều bạn trẻ học tập. Các hoạt động thể thao, trò chơi dân gian được Đảng ủy, chính quyền địa phương tổ chức thường niên nhưng chưa được thanh niên hưởng ứng sâu rộng...
Thực tế, hoạt động du lịch phát triển nhanh nhưng chưa gắn kết hài hòa với khai thác giá trị văn hóa bền vững, nhiều mô hình còn mang tính tự phát, nhỏ lẻ. Trước khó khăn, thách thức đó, yêu cầu đặt ra đối với tổ chức Đoàn cơ sở làm sao để tuyên truyền giáo dục đoàn viên thanh niên tích cực tham gia giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.
Thời gian qua, Đoàn xã Mù Cang Chải đã tham gia tổ chức, phục dựng và quảng bá nhiều lễ hội đặc sắc: như Lễ hội Gầu Tào, Lễ hội hoa Tớ dày, Lễ hội mùa vàng… trong đó, thanh niên giữ vai trò nòng cốt của đội văn nghệ, nghi lễ, hướng dẫn du khách tìm hiểu bản sắc văn hóa dân tộc địa phương. Triển khai bảo tồn nghề truyền thống gắn với sinh kế bền vững, một số mô hình “Tổ hợp tác thanh niên thổ cẩm”, “Nhóm thanh niên chế tác khèn Mông, sáo, nhị” đã được hình thành, tạo việc làm cho thanh niên và góp phần gìn giữ giá trị truyền thống của dân tộc.
Đặc biệt, trong phát triển du lịch cộng đồng, nhiều thanh niên mạnh dạn khởi nghiệp với mô hình homestay, hướng dẫn viên bản địa. Các bạn trẻ chủ động tìm tòi, học ngoại ngữ, học kỹ năng số để giới thiệu văn hóa dân tộc mình đến du khách trong và ngoài nước.
Nhanh nhẹn, vừa kinh doanh cho thuê trang phục thổ cẩm người Mông vừa nhận làm hướng dẫn viên du lịch, Hảng Thị Cầu là một trong những thanh niên nữ đồng bào dân tộc Mông đang nỗ lực, vươn lên từng ngày khẳng định vai trò của tuổi trẻ trong xây dựng quê hương.
Hảng Thị Cầu chia sẻ: Từ khi bắt tay vào làm dịch vụ du lịch, tôi luôn nghĩ phải giữ được nhiều nhất không gian, phong cách văn hóa đặc trưng của đồng bào dân tộc Mông. Là người trẻ, tôi thấy mình cần phải thay đổi, sáng tạo để phát triển du lịch cộng đồng theo hướng chuyên nghiệp.
Ngoài ra, các mô hình du lịch như trải nghiệm bắt cá ruộng, giã bánh dày, nhảy sạp, hát giao duyên… cũng được thanh niên triển khai sáng tạo, góp phần tạo dựng hình ảnh hấp dẫn, khác biệt. Thanh niên cũng đi đầu trong việc quảng bá văn hóa trên nền tảng số thông qua xây dựng video, hình ảnh về trang phục, ẩm thực, phong tục, điểm du lịch; tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trên TikTok, Facebook, YouTube. Nhiều sản phẩm truyền thông của thanh niên đạt hàng trăm nghìn lượt xem, trở thành xu hướng tích cực.
Nhằm phát huy vai trò của thanh niên trong giữ gìn, phát huy bản sắc văn hoá dân tộc, thời gian tới, Đoàn xã Mù Cang Chải tiếp tục tăng cường giáo dục, tuyên truyền, tham mưu, phối hợp tổ chức các cuộc thi tìm hiểu văn hóa dân tộc, chương trình trải nghiệm, hoạt động văn hóa, văn nghệ, trò chơi dân gian nhằm giúp thanh niên hiểu sâu hơn về văn hóa truyền thống.
Cùng với đó, Đoàn xã Mù Cang Chải cũng phối hợp, đồng hành hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp từ văn hóa bản địa, tạo quỹ vay vốn ưu đãi cho thanh niên phát triển homestay, sản xuất thổ cẩm, chế tác nhạc cụ; tổ chức tập huấn về xây dựng thương hiệu, kinh doanh số, du lịch cộng đồng; tổ chức mở các lớp ngắn hạn đào tạo văn hóa nghệ thuật bài bản...
Du khách nước ngoài trải nghiệm hoạt động vẽ sáp ong của đồng bào dân tộc Mông ở Mù Cang Chải.
"Đặc biệt, Đoàn xã phối hợp xây dựng các mô hình điểm như: Không gian văn hóa trẻ, Làng nghề trẻ thổ cẩm, Đội nghệ nhân trẻ... đẩy mạnh chuyển đổi số trong quảng bá văn hóa, tập trung khuyến khích các cơ sở Đoàn xây dựng kho tư liệu số về lễ hội, nghề truyền thống, tri thức bản địa; hỗ trợ thanh niên làm truyền thông chuyên nghiệp hơn trên nền tảng số; tạo điều kiện để thanh niên được tham gia làm việc, thực tập, hoặc phối hợp phát triển các sản phẩm du lịch trải nghiệm..." - anh Giàng A Xư - Bí thư Đoàn xã Mù Cang Chải khẳng định.
