Từ trăn trở về việc tận dụng nguồn khí thải phát sinh trong sản xuất, nhóm học sinh Trường THPT Chuyên Lào Cai đã xây dựng Dự án “Phấn xanh thông minh - công nghệ AI tái chế khí thải thành tri thức không bụi”. Năm 2026, dự án đoạt giải Ba tại Cuộc thi Khởi nghiệp quốc gia (SV-Startup) lần thứ VIII, trở thành niềm tự hào của thầy và trò Trường THPT Chuyên Lào Cai.
Đằng sau dự án là quá trình nghiên cứu nghiêm túc của các học sinh trung học phổ thông với mong muốn góp phần giảm thiểu tác động của ô nhiễm môi trường và tạo ra sản phẩm có giá trị ứng dụng trong thực tiễn.
Trong năm học 2025 - 2026, nhóm gồm 5 học sinh của Trường THPT Chuyên Lào Cai đã miệt mài nghiên cứu, thử nghiệm và hoàn thiện sản phẩm tại phòng thí nghiệm của nhà trường. Các em đến từ nhiều lớp chuyên khác nhau, mỗi người một thế mạnh, nhưng đều chung niềm say mê khoa học và mong muốn tạo ra sản phẩm có ích cho cộng đồng.
Xuất phát từ thực trạng ô nhiễm không khí ngày càng gia tăng, đặc biệt là lượng khí CO₂ gây hiệu ứng nhà kính, nhóm học sinh đã nghĩ tới việc tận dụng loại khí thải ấy để tạo nên sản phẩm phục vụ giáo dục. Sau nhiều tháng nghiên cứu, các em đã chế tạo thành công hệ thống thu khí CO₂ ngoài môi trường, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) kết hợp lọc bụi mịn và sử dụng năng lượng mặt trời để sản xuất phấn viết bảng sinh học.
Điểm đặc biệt của dự án là khả năng chuyển hóa CO₂ thành CaCO₃ - thành phần chính để sản xuất phấn viết bảng. Các em đã biến một loại khí thải trong không khí thành những viên phấn hữu ích, thân thiện với môi trường, an toàn hơn cho giáo viên và học sinh.
Để hoàn thiện sản phẩm, các thành viên trong nhóm đã liên tục điều chỉnh quy trình sản xuất và cải tiến chất lượng phấn. Những mẻ phấn thử nghiệm ban đầu còn một số hạn chế như dễ gãy, nhiều bụi và màu sắc chưa đẹp. Qua nhiều lần kiên trì nghiên cứu, thử nghiệm và đánh giá, chất lượng sản phẩm từng bước được nâng lên, đáp ứng tốt hơn yêu cầu sử dụng trong thực tế.
Đằng sau sản phẩm là quá trình kiên trì nghiên cứu không ngừng của các học sinh. Những lần thử nghiệm chưa đạt yêu cầu không làm các em nản lòng mà trở thành cơ sở để tiếp tục điều chỉnh, hoàn thiện quy trình và nâng cao chất lượng sản phẩm.
Không chỉ hướng tới mục tiêu tạo ra sản phẩm có tính ứng dụng, dự án còn cho thấy sự quan tâm của học sinh đối với các vấn đề môi trường và khả năng vận dụng kiến thức khoa học, công nghệ vào giải quyết những vấn đề thực tiễn.
Trong quá trình thực hiện dự án, các thành viên trong nhóm đã chủ động tìm hiểu và bổ sung nhiều kiến thức ngoài chương trình học, từ lập trình AI, các phản ứng hóa học đến vận hành hệ thống năng lượng mặt trời. Mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự chính xác, tính kiên trì và khả năng làm việc nhóm để tạo nên sản phẩm mang dấu ấn riêng.
Đồng hành cùng nhóm học sinh trong quá trình nghiên cứu là sự tận tâm của các thầy cô giáo Trường THPT Chuyên Lào Cai. Không chỉ tư vấn về chuyên môn, thầy cô còn truyền cảm hứng, khơi dậy niềm tin để học sinh dám nghĩ, dám làm và theo đuổi những ý tưởng sáng tạo.
Thầy Trương Triều Thắng, giáo viên Trường THPT Chuyên Lào Cai, cho biết: “Thông qua cuộc thi, các em có cơ hội củng cố kiến thức đã học, vận dụng vào thực tiễn để phát triển các ý tưởng sáng tạo".
Dự án “Phấn xanh thông minh” không chỉ là một sản phẩm có tính ứng dụng của học sinh trung học, còn là minh chứng cho tinh thần đổi mới trong giáo dục hiện đại - nơi học sinh được khuyến khích tìm tòi, nghiên cứu và vận dụng tri thức để giải quyết các vấn đề xã hội.
Ở nơi vùng cao biên cương còn nhiều khó khăn, học sinh Trường THPT Chuyên Lào Cai đang cho thấy hình ảnh của một thế hệ trẻ giàu bản lĩnh và khát vọng sáng tạo. Từ những viên “phấn xanh thông minh” hôm nay, sẽ có thêm nhiều ý tưởng khoa học được nuôi dưỡng và phát triển. Những ước mơ bắt đầu từ lớp học, từ bụi phấn thân quen, có thể trở thành động lực để các em tiếp tục nghiên cứu, sáng tạo, góp phần tạo nên những thay đổi tích cực cho cuộc sống và môi trường.
