Làng Nủ sau lũ, nơi ký ức chưa kịp khô
Tháng 9/2024, bão số 3 và hoàn lưu cơn bão đã để lại những thiệt hại vô cùng nặng nề cho các tỉnh phía Bắc; trong đó, Lào Cai là địa phương phải hứng chịu những mất mát, đau thương lớn nhất về người và tài sản. Mưa lớn gây lũ ống, lũ quét và sạt lở đất trên diện rộng, với sức tàn phá chưa từng có trong lịch sử 100 năm qua đã khiến 139 người thiệt mạng 12 người mất tích. Trên 10.000 ngôi nhà bị ảnh hưởng, trong đó có 700 ngôi nhà bị sập đổ hoàn toàn. Riêng thôn Làng Nủ, xã Phúc Khánh, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai, mưa lũ ngày 12/9/2024 đã cướp đi sinh mạng của 57 người, 10 người mất tích, nhà cửa bị san phẳng chỉ trong khoảnh khắc.
Trực tiếp có mặt tại hiện trường, Thủ tướng Phạm Minh Chính chia sẻ nỗi đau với nhân dân và đưa ra hàng loạt chỉ đạo khẩn trương: tái thiết toàn bộ khu dân cư bị xoá sổ trước ngày 31/12/2024; trước mắt phải bảo đảm nước sạch, lương thực, chỗ ở tạm cho người dân; cứu chữa người bị thương, tìm kiếm thi thể nạn nhân, bảo đảm vệ sinh môi trường. Không chỉ dựng lại mái nhà, Thủ tướng yêu cầu tái lập một cộng đồng, với trường học, trạm y tế, nhà văn hóa, đường sá, điện nước đầy đủ. Nhà văn hóa cũ sẽ được giữ lại như một vùng ký ức tập thể, bài học về thiên tai, đoàn kết và tình người.
Chính phủ cũng xác định định hướng phát triển sinh kế bền vững: du lịch cộng đồng, nuôi trồng thủy sản... Đây là những mệnh lệnh phát đi từ trái tim người đứng đầu Chính phủ không giấu được xúc động trước mất mát của đồng bào.
Hồi sinh làng Nủ, mô hình tái thiết sau thiên tai
Kể từ khi Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính có chuyến công tác và chỉ đạo trực tiếp tại hiện trường làng Nủ, chưa đầy bốn tháng sau – nơi từng chìm trong tang thương, đổ nát, đến nay làng Nủ đã hồi sinh ngoạn mục. Từ vùng đất hoang tàn sau thiên tai, một bản làng mới đã được hình thành với 90 căn nhà sàn truyền thống của đồng bào dân tộc Tày được xây dựng kiên cố, đồng bộ và kịp bàn giao cho người dân trước Tết Nguyên đán Giáp Thìn 2025.
Không chỉ có nhà ở, những công trình thiết yếu như trường học, đường giao thông, hệ thống cấp điện, cấp nước sạch cũng đã được khẩn trương thi công, bảo đảm chất lượng, thẩm mỹ và đặc biệt chú trọng đến yếu tố bản sắc văn hóa dân tộc. Mỗi ngôi nhà, mỗi con đường ở làng Nủ hôm nay đều mang trong mình dấu ấn của sự gắn kết giữa chính quyền và nhân dân, giữa hiện đại và truyền thống, giữa tốc độ phát triển và chiều sâu văn hóa. Người dân làng Nủ không chỉ “có nơi ở”, mà còn được tạo điều kiện để “an cư, lạc nghiệp”. Các chương trình hỗ trợ sản xuất, dạy nghề, phục hồi ruộng nương đã nhanh chóng được triển khai. Hàng trăm hộ dân đã được cấp quyền sử dụng đất hợp pháp, một bước đi cụ thể nhằm bảo đảm sinh kế bền vững và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho bà con.
Lễ khánh thành cụm dân cư tái thiết làng Nủ diễn ra trong không khí xúc động. Những giọt nước mắt đã rơi, nhưng không còn là nước mắt của đau thương, mất mát, mà là nước mắt của hạnh phúc, của niềm tin vào tương lai. Tại lễ khánh thành, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cùng các đồng chí lãnh đạo Trung ương và địa phương đã trực tiếp chứng kiến sự hồi sinh kỳ diệu của một vùng đất từng bị thiên tai tàn phá nặng nề. Thủ tướng khẳng định: “Làng Nủ không chỉ hồi sinh, mà còn trở thành biểu tượng của sức sống, ý chí và khát vọng vươn lên của nhân dân ta trước thiên tai khắc nghiệt".
Điều đáng nói là, mô hình tái thiết làng Nủ không dừng lại ở việc khắc phục hậu quả thiên tai một cách tạm thời. Đây là một giải pháp phát triển bền vững, có tính chiến lược, được xây dựng trên cơ sở khoa học, nhân văn và sự tham gia chủ động của cộng đồng. Mô hình này hoàn toàn có thể nghiên cứu, nhân rộng cho các địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng thường xuyên chịu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và thiên tai.
Làng Nủ hôm nay là minh chứng sống động cho tinh thần "không để ai bị bỏ lại phía sau” trong chiến lược phát triển kinh tế-xã hội của Đảng và Nhà nước. Đây cũng là kết quả của sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ và trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, cùng sự đồng lòng, chung sức của người dân. Từ đổ nát vươn lên, từ đau thương vững bước, làng Nủ đã viết nên một câu chuyện hồi sinh mang đậm tinh thần Việt Nam.
Điện Biên, điểm nóng mưa lũ và vết đau chưa lành
Trong những ngày đầu tháng 8 năm nay, do ảnh hưởng của các đợt mưa lớn kéo dài, nhiều khu vực ở các tỉnh miền núi phía bắc và Bắc Trung Bộ như Điện Biên, Sơn La và Nghệ An đã phải hứng chịu những trận lũ ống, lũ quét, sạt lở đất nghiêm trọng. Tình trạng ngập lụt diện rộng không chỉ làm hư hại cơ sở hạ tầng mà còn ảnh hưởng nặng nề đến sản xuất, đời sống của nhân dân, gây thiệt hại to lớn về người và tài sản.
Đặc biệt, tại tỉnh Điện Biên, theo báo cáo chính thức của Ủy ban nhân dân tỉnh, trong khoảng thời gian từ ngày 31/7 đến ngày 2/8, mưa lớn kéo dài đã gây ra nhiều trận lũ quét và sạt lở đất phức tạp tại nhiều địa phương, gồm các xã: Xa Dung, Tìa Dình, Mường Luân, Pú Nhi, Na Son, Tuần Giáo, Phình Giàng, Mường Ảng, Na Sang, Thanh Yên, Quài Tở, Sính Phình, Mường Phăng, Tủa Chùa và phường Điện Biên Phủ. Tổng thiệt hại toàn tỉnh có 10 người thiệt mạng (xã Xa Dung có 7 người, xã Tìa Dình có 3 người).
Bên cạnh đó, hàng trăm căn nhà dân bị hư hỏng nghiêm trọng, nhiều công trình hạ tầng giao thông, thủy lợi bị tàn phá, gây khó khăn lớn cho công tác cứu hộ và khắc phục hậu quả.
Trước tình hình đó, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã sớm có mặt tại hiện trường xã Tìa Dình, địa phương bị cô lập gần một tuần do sạt lở và ngập lụt nghiêm trọng. Tại đây, Thủ tướng đã trực tiếp thăm hỏi, động viên nhân dân và cán bộ địa phương. Thủ tướng yêu cầu khẩn trương khôi phục các tuyến giao thông huyết mạch nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển hàng cứu trợ và vật tư thiết yếu; đồng thời yêu cầu các lực lượng chức năng phối hợp chặt chẽ để cung cấp đầy đủ lương thực, thuốc men, đảm bảo không để ai trong vùng bị ảnh hưởng thiếu đói, không được chữa trị kịp thời khi ốm đau, bệnh tật.
Nhằm tăng cường công tác chăm sóc sức khỏe cho nhân dân trong vùng thiên tai, Thủ tướng đề nghị lập ngay các trạm y tế dã chiến, đồng thời giao Bộ Y tế phối hợp Bộ Giao thông Vận tải và tỉnh Điện Biên xây dựng phương án dài hạn về phòng chống lũ ống, lũ quét, hạn chế thấp nhất thiệt hại trong tương lai.
Đặc biệt, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã đề nghị khen thưởng kịp thời đối với ông Mùa A Thi, Trưởng bản xã Tìa Dình, người đã dũng cảm, kịp thời cứu sống hơn 90 người dân trong đêm lũ dữ, một biểu tượng sinh động của tinh thần tự lực, đoàn kết và trách nhiệm cộng đồng trong những thời khắc khó khăn nhất. Sự hy sinh và nỗ lực của ông Mùa A Thi đã góp phần to lớn vào công tác cứu hộ, cứu nạn, thể hiện tinh thần “lá lành đùm lá rách”, lan tỏa giá trị nhân văn sâu sắc trong toàn xã hội.
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, từ nay đến cuối năm 2025, thời tiết cả nước tiếp tục diễn biến phức tạp, với các cơn bão hoặc áp thấp nhiệt đới có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đất liền. Các hiện tượng dông, lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh có thể xuất hiện trên diện rộng.Trong khí đó, miền bắc và Bắc Trung Bộ đang bước vào cao điểm mưa bão trong bối cảnh năm học mới 2025–2026 đang cận kề. Nhiều địa phương như Điện Biên, Sơn La, Nghệ An… chịu thiệt hại nặng nề về người và tài sản do lũ ống, lũ quét, sạt lở đất.
Trước tình hình đó, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành chỉ đạo khẩn, yêu cầu các bộ, ngành, địa phương thực hiện đồng bộ các giải pháp cấp bách và lâu dài, lấy mục tiêu hàng đầu là bảo đảm tính mạng, đời sống, sinh kế và quyền được học tập của người dân.
Trong gian khó chồng chất, một trong những chỉ đạo kịp thời từ Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Quốc phòng chủ trì, phối hợp với các lực lượng chức năng, hoàn thành việc xây dựng nhà ở cho các hộ dân bị mất nhà trước ngày 30/9/2025. Thủ tướng yêu cầu, những ngôi nhà mới không đơn thuần là nơi ở tạm, mà phải là chỗ ở an toàn, phù hợp với địa hình, khí hậu và tập quán sinh sống của đồng bào các dân tộc thiểu số. Hy vọng cuối tháng 9 này, hàng trăm ngôi nhà mới sẽ dần mọc lên trên mảnh đất từng hoang tàn, để những ước mơ được viết tiếp trong bình yên và an toàn.
