Trấn Yên phát huy giá trị văn hóa dân tộc trong các lễ hội

Lào Cai - mảnh đất không chỉ được thiên nhiên ưu đãi về cảnh sắc hùng vĩ mà còn hội tụ kho tàng văn hóa đặc sắc của hơn 30 dân tộc anh em. Tại đây, "sức mạnh mềm" của văn hóa không còn là khái niệm trừu tượng mà đang từng bước được hiện thực hóa, trở thành động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt trong lĩnh vực du lịch gắn với bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

Hội chữ Xuân Bính Ngọ 2026 khai mạc tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám tái hiện nét đẹp xin chữ đầu năm và tôn vinh truyền thống hiếu học, lan tỏa giá trị Quốc học nhân dịp kỷ niệm 950 năm ra đời Quốc Tử Giám.

Trong khuôn khổ Chương trình “Việt Nam hạnh phúc”, Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) phát động Cuộc thi ảnh, video “Tết hạnh phúc” năm 2026, nhằm ghi lại và lan tỏa những khoảnh khắc giàu ý nghĩa trong dịp Tết Nguyên đán – thời khắc đoàn viên, sẻ chia và khởi đầu một năm mới.

Cuốn sách ảnh song ngữ Việt - Anh Nghệ thuật trang trí trên trang phục dân tộc Mông ở Lào Cai do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai vừa phát hành là minh chứng sống động cho sức sống bền bỉ của dân tộc Mông trên vùng đất biên cương của Tổ quốc.

Nhằm tạo không khí vui tươi, phấn khởi phục vụ Nhân dân và thu hút khách du lịch trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, tỉnh Lào Cai sẽ tổ chức chuỗi hoạt động quy mô với khoảng 100 sự kiện văn hóa, thể thao và lễ hội đặc sắc.

Lễ hội Gầu Tào cửa người Mông xã Cao Sơn, tỉnh Lào Cai đã có từ xưa và được tổ chức hằng năm mỗi dịp Tết đến Xuân về. Năm nay, UBND xã Cao Sơn dự kiến tổ chức Lễ hội Gầu Tào Xuân Bính Ngọ từ ngày 21 - 23/2/2026 (tức mùng 5 đến mùng 7 tháng Giêng) tại thôn Bãi Bằng. Những ngày này, để chuẩn bị tổ chức Lễ hội, Ban tổ chức Lễ hội đã tiến hành nghi thức dựng cây nêu.

Chỉ còn ít ngày nữa là đến tết Nguyên đán Bính Ngọ và mùa lễ hội xuân 2026. Đây là thời điểm các địa phương tại Lào Cai, đặc biệt là các địa bàn trọng điểm về du lịch tâm linh như Đông Cuông hay Bảo Hà... đang gấp rút triển khai phương án quản lý, tổ chức. Mục tiêu cốt yếu là đảm bảo các lễ hội diễn ra an toàn, đúng quy định, đồng thời tạo sức hút mạnh mẽ để di sản thực sự trở thành nguồn lực thúc đẩy kinh tế - xã hội địa phương.

Ngày 11/2 (24 tháng Chạp năm Ất Tỵ 2025), tại sân Đại triều Điện Thái Hòa, Đại nội Huế, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế tổ chức Chương trình tái hiện Lễ Thiết triều Nguyên đán của triều Nguyễn.

Năm 2026 đánh dấu một điểm nhấn đặc biệt trong chuỗi hoạt động văn hóa – đối ngoại tại Thủ đô Hà Nội, khi lần đầu tiên Đường hoa Tết được tổ chức trong không gian Khu Di sản Văn hóa Thế giới Hoàng thành Thăng Long, phục vụ người dân, du khách trong nước và quốc tế trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ.

Trong không khí rộn ràng của những ngày đầu xuân, xã Võ Lao tổ chức Ngày hội “Gói bánh chưng xanh – Đón xuân an lành”, thu hút sự tham gia đông đảo của Nhân dân các thôn trên địa bàn.

Chợ phiên Cốc Ly (chợ văn hóa Cốc Ly) ở thôn Thẩm Phúc, xã Bảo Nhai, tỉnh Lào Cai. Phiên chợ họp vào thứ 3 hằng tuần và là một trong những phiên chợ đông vui nhộn nhịp nhất vùng cao Tây Bắc. Cho đến nay, chợ phiên Cốc Ly vẫn giữ nguyên bản sắc văn hóa độc đáo, là nơi giao lưu, buôn bán của người dân vùng cao. Phiên chợ thứ Ba ngày 23 tháng Chạp năm Ất Tỵ càng tấp nập hơn khi người dân khắp xa gần tụ họp về sắm tết tạo nên không khí ngày áp tết nhộn nhịp, đầy sắc màu.

Thực chất 23 tháng Chạp không phải ngày cúng ông Công ông Táo mà là cúng thần Bếp, liên quan đến tục thờ lửa và thờ Mẫu, tôn vinh phụ nữ giữ lửa trong gia đình.

Không chỉ là “sợi dây” gắn kết cộng đồng trong đời sống văn hóa - tín ngưỡng, Gầu Tào còn là không gian nuôi dưỡng bản sắc, nơi những giá trị truyền thống của người Mông được trao truyền bền bỉ từ thế hệ này sang thế hệ khác. Ý nghĩa ấy càng trở nên sâu sắc hơn khi lễ hội Gầu Tào của đồng bào Mông  được ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đầu năm 2025, mở ra cơ hội để di sản được bảo tồn, lan tỏa niềm tự hào trong đời sống cộng đồng người Mông của tỉnh Lào Cai.

Tỉnh Lào Cai hiện có hơn 10 nghìn người dân tộc Cao Lan (còn gọi là Sán Chay) sinh sống tập trung tại một số địa phương như: Yên Bình, Thác Bà, Trấn Yên, Xuân Ái… Trong quá trình phát triển, cộng đồng người Cao Lan vẫn gìn giữ những phong tục truyền thống đặc sắc, trong đó Tết Nguyên đán là dịp hội tụ rõ nét nhất các giá trị văn hóa, tâm linh và tinh thần cộng đồng.

Sáng 10/2, đúng ngày 23 tháng Chạp (ngày lễ ông Công, ông Táo), trong tiết xuân vui tươi, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội tổ chức hoạt động “Tống cựu nghinh tân”, tái hiện các nghi thức đón Tết của cung đình Thăng Long xưa như: Lễ tiến lịch, Lễ thả cá chép, Lễ thướng tiêu (dựng cây nêu), Lễ đổi gác.

Đây là kỳ lễ hội có quy mô lớn nhất từ trước đến nay, đánh dấu cột mốc quan trọng sau khi Quần thể di tích và danh thắng chính thức được UNESCO ghi danh vào danh sách Di sản văn hóa thế giới.

Trong các vật nuôi, ngựa là loài có ý nghĩa tinh thần phong phú và giá trị biểu tượng cao: vừa thể hiện vai trò gần gũi mà quan trọng, vừa tạo nên những ảnh hưởng mạnh mẽ, đa dạng và tích cực trong đời sống văn hóa phương Đông và phương Tây.

Những linh vật ngựa cùng các sản phẩm gốm mỹ nghệ, gốm gia dụng của làng gốm Chăm Bàu Trúc không chỉ là mặt hàng phục vụ Tết mà còn là kết tinh của truyền thống, niềm tin và khát vọng vươn lên.

Tiếng cười rộn rã hòa cùng nhịp bay của những quả còn lông gà đã trở thành âm thanh quen thuộc mỗi dịp lễ hội hay Tết đến ở xã Bản Liền. Còn lông gà là trò chơi dân gian, cũng là sợi dây kết nối cộng đồng, là niềm tự hào của người Tày nơi đây. Ngày nay, nét đẹp truyền thống này đang trở thành sản phẩm du lịch hấp dẫn thu hút du khách, góp phần tạo nên bản sắc văn hóa đặc sắc cho vùng cao Lào Cai.

Những ngày giáp Tết, khắp các bản làng rộn ràng không khí chuẩn bị đón năm mới. Trong gian bếp lửa ấm, đồng bào dân tộc Mông, Nùng, Bố Y ở khu vực Mường Khương tất bật làm những loại bánh truyền thống như bánh khoải, bánh giầy, gửi gắm vào đó tình cảm và ước vọng về một năm đủ đầy.