Luật pháp quốc tế phải là cách tiếp cận chủ đạo trong việc quản lý tranh chấp lãnh thổ ở Biển Đông - đó là ý kiến chung của đa số học giả tham dự cuộc hội thảo về quan hệ Mỹ - Nhật Bản và Đông Nam Á lần thứ ba, được tổ chức tại Viện Nghiên cứu Đông Nam Á (Singapore), trong hai ngày 12 và 13-6 vừa qua.
Hội thảo có sự tham gia của nhiều học giả từ các viện nghiên cứu chủ chốt của Mỹ, Nhật Bản và một số nước Đông Nam Á. Mục đích chính của hội thảo là xem xét và đánh giá toàn diện các diễn biến an ninh mới trong khu vực, trong đó có vấn đề Biển Đông, từ đó đưa ra các đề xuất chính sách cho lãnh đạo các nước liên quan, nhằm bảo đảm tốt hơn môi trường an ninh, hòa bình và ổn định trong khu vực. Nhiều học giả bày tỏ sự lo ngại đặc biệt trước các diễn biến an ninh mới ở Đông Nam Á, đặc biệt là hành động hung hăng, hiếu chiến của Trung Quốc trong việc xử lý tranh chấp lãnh thổ với các nước láng giềng; việc phớt lờ các quy tắc và luật pháp quốc tế, đe dọa sử dụng vũ lực… đang khiến các nước ASEAN và cộng đồng quốc tế lo ngại sâu sắc về các nguy cơ bất ổn tiềm tàng đối với an ninh khu vực. Điều này không chỉ đòi hỏi ASEAN cần phải có sự thống nhất và đoàn kết hơn, các cơ chế hợp tác trong đó ASEAN đóng vai trò trung tâm cần được củng cố. Ngoài các yếu tố nội lực, sự hỗ trợ và tiếp tục tăng cường hợp tác về mọi mặt giữa ASEAN với Mỹ và Nhật Bản được xem là yếu tố quan trọng, giúp cân bằng lại sự hiếu chiến của Trung Quốc, và là tác nhân quan trọng bảo đảm hòa bình, ổn định lâu dài trong khu vực. Các đại biểu nhất trí cao khi cho rằng, luật pháp quốc tế, Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS) phải là nền tảng chủ yếu trong việc quản lý tranh chấp lãnh thổ ở Biển Đông. Trước mắt các quốc gia trong và ngoài khu vực cần lên tiếng mạnh mẽ, có các hành động thống nhất buộc Trung Quốc phải kiềm chế, rút giàn khoan ra khỏi vùng biển của Việt Nam một cách vô điều kiện, tuân thủ luật pháp quốc tế, UNCLOS và cùng các nước ASEAN nhanh chóng đạt được Bộ quy tắc ứng xử trên Biển Đông (COC).
* Reuters đưa tin, một quan chức cấp cao Mỹ tại Washington đã phản bác tuyên bố của Trung Quốc khi cho rằng nước này không điều các lực lượng quân sự đến khu vực hạ đặt giàn khoan Hải Dương - 981 ở Biển Đông. Quan chức này đã cho rằng, tuyên bố của Trung Quốc "rõ ràng là lố bịch".
Trước đó, ngày 13-6, Vụ phó Vụ Biên giới và Hải đảo thuộc Bộ Ngoại giao Trung Quốc Dịch Tiên Lương, nói rằng Bắc Kinh không bao giờ điều các lực lượng quân sự đến khu vực hạ đặt giàn khoan dầu Hải Dương - 981 ở Biển Đông. Quan chức Mỹ nói trên đồng thời cho rằng, Bắc Kinh đang sử dụng không quân, hải quân và các phương tiện của lực lượng hải cảnh để "hăm dọa các nước khác". Mỹ chỉ trích mạnh mẽ cách hành xử của Trung Quốc và kêu gọi đàm phán để tìm ra giải pháp. Theo quan chức trên, tuyên bố của ông Dịch Tiên Lương là "nỗ lực không thuyết phục nhằm lấp liếm những gì mà Trung Quốc đang làm trên thực địa".
