Tình trạng lạm dụng kháng sinh trong điều trị các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp tại các phòng khám nông thôn Trung Quốc đã giảm đáng kể sau khi áp dụng hệ thống hỗ trợ ra quyết định bằng công nghệ số kết hợp đánh giá đồng cấp. Kết quả này được ghi nhận trong một thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn đăng trên tạp chí Nature Medicine.
Theo trang tin Sixth Tone, nghiên cứu do chuyên gia hô hấp Zhong Nanshan cùng các nhà khoa học Trung Quốc và quốc tế thực hiện, đã theo dõi hơn 97.000 lượt khám vì nhiễm trùng hô hấp cấp tính tại 34 bệnh viện nông thôn ở tỉnh Quảng Đông giai đoạn 2020-2021.
Giảm mạnh tỷ lệ kê đơn kháng sinh
Tại các cơ sở triển khai chương trình can thiệp, tỷ lệ kê đơn kháng sinh giảm xuống còn 26% số ca khám, so với 71% ở nhóm bệnh viện duy trì phương thức điều trị thông thường. Sau khi điều chỉnh thống kê, mức giảm tương đương 39 điểm phần trăm.
Không chỉ giảm sử dụng thuốc không cần thiết, chương trình còn giúp người bệnh tiết kiệm trung bình khoảng 9 nhân dân tệ (tương đương 1,5 USD) cho mỗi lượt khám nhờ cắt giảm các loại thuốc dư thừa.
Kháng kháng sinh từ lâu đã được coi là một trong những mối đe dọa nghiêm trọng đối với sức khỏe toàn cầu. Trung Quốc hiện là quốc gia tiêu thụ kháng sinh lớn nhất thế giới. Dù nước này đã triển khai các cải cách từ năm 2012 nhằm siết chặt việc kê đơn trong bệnh viện, tình trạng lạm dụng ở tuyến chăm sóc ban đầu, đặc biệt tại khu vực nông thôn, vẫn phổ biến.
Tạo thay đổi hành vi
Chương trình can thiệp yêu cầu các bác sĩ tham gia một khóa đào tạo lâm sàng kéo dài nửa ngày và ký cam kết tuân thủ hướng dẫn điều trị. Các phác đồ chuẩn được tích hợp trực tiếp vào hệ thống hồ sơ bệnh án điện tử, tự động đưa ra khuyến nghị theo thời gian thực khi bác sĩ nhập triệu chứng của bệnh nhân.
Song song đó, các bác sĩ được đưa vào nhóm hỗ trợ đồng nghiệp trên ứng dụng WeChat, nơi họ nhận báo cáo đánh giá hàng tháng, so sánh thói quen kê đơn của mình với các đồng nghiệp khác. Cơ chế “soi chiếu ngang hàng” này được xem là yếu tố tạo động lực thay đổi hành vi kê đơn.
Về phía người bệnh, họ được cung cấp mã QR dẫn tới các tài liệu hướng dẫn sử dụng kháng sinh hợp lý, đồng thời bệnh viện cũng phát hành thêm tài liệu truyền thông nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng.
Trong suốt thời gian nghiên cứu, nhóm tác giả không ghi nhận bằng chứng cho thấy việc giảm kê đơn làm gia tăng rủi ro cho bệnh nhân. Tỷ lệ nhập viện trong vòng 30 ngày ở nhóm áp dụng can thiệp tương đương với nhóm điều trị thông thường, cho thấy biện pháp này không ảnh hưởng tiêu cực đến an toàn điều trị.
Thử nghiệm tại Quảng Đông đã nhận được đánh giá tích cực từ cộng đồng y khoa. Một bài xã luận đăng kèm trên tập chí Nature Medicine nhận định các biện pháp can thiệp được thiết kế để hòa nhập trực tiếp vào môi trường khám chữa bệnh thực tế, như mô hình tại Quảng Đông, sẽ đóng vai trò then chốt trong cuộc chiến chống kháng thuốc, đặc biệt tại những khu vực hạn chế nguồn lực.
Kết quả nghiên cứu mở ra hướng đi cụ thể cho các quốc gia đang đối mặt với tình trạng lạm dụng kháng sinh, cho thấy thay đổi hành vi kê đơn không chỉ phụ thuộc vào quy định hành chính, mà còn cần sự hỗ trợ của công nghệ và cơ chế giám sát chuyên môn hiệu quả.
