Trung tâm AHA là một trong những đơn vị đầu tiên ở khu vực cũng như quốc tế đưa ra hành động giúp đỡ Việt Nam khắc phục hậu quả bão Yagi qua việc gửi lô hàng cứu trợ gồm 2.000 bộ dụng cụ gia đình, 1.000 bộ dụng cụ sửa chữa nơi sơ tán, 1.000 bộ đồ dùng bếp và 3.000 bộ dụng cụ vệ sinh cá nhân. Ngay sau đó, số hàng cứu trợ này đã được vận chuyển và cấp phát cho người dân tại các địa phương của Việt Nam bị thiệt hại bởi bão Yagi là Yên Bái, Lào Cai.
Đánh giá về sự hỗ trợ nhanh chóng mà Trung tâm AHA dành cho Việt Nam, Đại sứ Thụy Sĩ tại Việt Nam Thomas Gass cho rằng tốc độ phản ứng của Trung tâm AHA trong công tác ứng phó với hậu quả nặng nề của cơn bão Yagi là minh chứng cho tính hiệu quả của cơ chế này. Tương tự, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam cũng đánh giá cao sáng kiến của Trung tâm AHA và cho rằng sáng kiến này đã nêu bật tầm quan trọng của tình đoàn kết giữa các nước láng giềng trong việc ứng phó với thiên tai như hiện nay.
Theo một nghiên cứu do Ban Thư ký ASEAN công bố hồi tháng 1-2024, khu vực ASEAN-nơi sinh sống của hơn 680 triệu người, là một trong những khu vực dễ xảy ra thiên tai nhất trên thế giới. Điển hình như trong giai đoạn 2004-2014, khu vực ASEAN chiếm tới hơn 50% tổng số người thiệt mạng do thiên tai trên toàn cầu. Khắp khu vực hiện có 152 triệu người (khoảng 1/4 dân số) đang sống trong những nơi thường xuyên bị ảnh hưởng bởi lũ lụt và hơn 60% dân số đang sống ở những nơi chịu tác động của hạn hán.
Những đặc điểm nói trên đòi hỏi sự hợp tác giữa các quốc gia thành viên ASEAN trong ứng phó với thiên tai và cũng dẫn tới sự ra đời của các công cụ, cơ chế hợp tác liên quan đến hỗ trợ nhân đạo và cứu trợ thảm họa ở khu vực, mà Trung tâm AHA là một trong số đó.
Được thành lập năm 2011 trên cơ sở sự thống nhất của 10 quốc gia thành viên ASEAN, Trung tâm AHA là tổ chức liên chính phủ nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho hợp tác và phối hợp quản lý thảm họa giữa các quốc gia thành viên ASEAN, đồng thời hợp tác với các tổ chức quốc tế trong lĩnh vực này. Trung tâm AHA cũng thiết lập mối quan hệ đa phương trong quản lý thiên tai với các đối tác trên toàn thế giới, bao gồm Australia, Trung Quốc, Liên minh châu Âu (EU), Đức, Nhật Bản, New Zealand, Thụy Sĩ và Mỹ. Trong trường hợp xảy ra thảm họa quy mô lớn, chẳng hạn như cơn bão Haiyan năm 2013 ở Philippines, Trung tâm AHA hợp tác chặt chẽ với Tổng thư ký ASEAN, người sẽ đảm nhiệm vai trò là điều phối viên hỗ trợ nhân đạo ASEAN để huy động thêm nguồn lực, phối hợp với các nhà lãnh đạo khu vực cũng như các đối tác trên toàn thế giới trong công tác ứng phó.
Các hoạt động chính của Trung tâm AHA bao gồm giám sát, phân tích rủi ro thiên tai, đặc biệt là phối hợp hành động để có thể ứng phó nhanh chóng đối với thiên tai xảy ra trong khu vực ASEAN. Hiện có hai cam kết cấp cao khẳng định vai trò của Trung tâm AHA là cơ quan điều phối chính của khu vực ASEAN về quản lý thiên tai và ứng phó khẩn cấp, đó là: “Tuyên bố ASEAN về một ASEAN một phản ứng: Phản ứng chung của ASEAN trước thảm họa trong và ngoài khu vực” và “Tầm nhìn ASEAN đến năm 2025 về quản lý thiên tai”.
Khi ASEAN vẫn phải đối mặt với những mối đe dọa nghiêm trọng từ thiên nhiên, đặc biệt là tần suất và cường độ của các thảm họa xuyên biên giới như hạn hán, lũ lụt, sóng thần và bão nhiệt đới ngày càng tăng, những hoạt động thiết thực như vừa qua của Trung tâm AHA là minh chứng cho một khu vực ASEAN đoàn kết, mạnh mẽ và sẵn sàng tương trợ lẫn nhau trước thiên tai.
