Thay đổi lối sống và tiêm vaccine có thể ngăn ngừa 3/5 ca ung thư gan

29/07/2025 17:18

Một nghiên cứu gần đây phát hiện rằng 3/5 trường hợp ung thư gan trên toàn cầu có thể phòng tránh được bằng cách giảm béo phì, hạ tiêu thụ rượu bia và tăng cường tiêm vaccine phòng viêm gan.

Ủy ban Lancet về ung thư gan phát hiện ra rằng hầu hết các trường hợp mắc căn bệnh này đều có thể phòng ngừa được nếu giảm tiêu thụ rượu bia, gan nhiễm mỡ, nồng độ virus viêm gan B và C.

Ủy ban đã đưa ra một số khuyến nghị cho các nhà hoạch định chính sách với ước tính đến năm 2050 có thể giảm tỷ lệ mắc ung thư gan từ 2% đến 5%, ngăn ngừa từ 9 - 17 triệu ca ung thư gan mới và cứu sống từ 8 triệu đến 15 triệu người.

Tờ Guardian (Anh) dẫn lời Giáo sư Jian Zhou tại Đại học Phúc Đán (Trung Quốc), người dẫn đầu nghiên cứu, cho biết: “Ung thư gan đang trở thành vấn đề sức khỏe ngày càng nghiêm trọng trên toàn thế giới. Đây là một trong những loại ung thư khó điều trị nhất, với tỷ lệ sống sót sau 5 năm dao động từ khoảng 5% đến 30%. Số ca mắc và tử vong do ung thư gan có nguy cơ tăng gần gấp đôi trong 25 năm tới nếu không hành động khẩn cấp để đảo ngược xu hướng này”.

Ung thư gan là loại ung thư phổ biến thứ 6 trên toàn thế giới và là nguyên nhân gây tử vong do ung thư đứng thứ 3. Số ca tử vong dự kiến sẽ tăng từ mức 760.000 trường hợp năm 2022 lên 1,37 triệu trường hợp vào năm 2050. Các phân tích trước đây dự đoán số ca ung thư gan mới sẽ tăng gần gấp đôi từ 870.000 trường hợp vào năm 2022 lên 1,52 triệu trường hợp vào năm 2050, chủ yếu do gia tăng và già hóa dân số. Châu Phi dự kiến là nơi sẽ đối mặt với mức tăng lớn nhất. Hiện tại, hơn 40% số ca ung thư gan toàn cầu xảy ra ở Trung Quốc do tỷ lệ nhiễm viêm gan B tương đối cao.

Bệnh gan nhiễm mỡ là một trong những nguyên nhân khiến ung thư gan gia tăng nhanh trên toàn cầu, dự kiến con số này sẽ tiếp tục tăng do tỷ lệ béo phì.

Ước tính 1/3 trường hợp mắc bệnh gan nhiễm mỡ trên toàn cầu liên quan đến rối loạn chức năng chuyển hóa (MASLD) vốn có thể phòng ngừa bằng chế độ ăn cân bằng, vận động thể chất và giảm cân.

Chỉ có 20% đến 30% số người mắc MASLD tiến triển thành dạng nặng hơn là viêm gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa (MASH) có thể dẫn đến ung thư gan. Ủy ban cho biết tỷ lệ các trường hợp ung thư gan liên quan đến MASH dự kiến sẽ tăng từ 8% vào năm 2022 lên 11% vào năm 2050.

Nguyên nhân tăng nhanh thứ hai là rượu. Các trường hợp mắc bệnh gan liên quan đến rượu dự kiến sẽ tăng từ 19% năm 2022 lên 21% vào năm 2050. Ngược lại, tỷ lệ các trường hợp ung thư gan liên quan đến viêm gan B dự kiến sẽ giảm từ 39% năm 2022 xuống 37% năm 2050, trong khi các trường hợp liên quan đến viêm gan C dự kiến sẽ giảm từ 29% xuống 26%.

Tác giả nghiên cứu, giáo sư Hashem B. El-Serag thuộc Đại học Y Baylor (Mỹ) lập luận: "Trước đây, có thông tin cho rằng ung thư gan chủ yếu xảy ra ở những bệnh nhân bị viêm gan virus hoặc bệnh gan liên quan đến rượu. Tuy nhiên, ngày nay, tỷ lệ béo phì là yếu tố giá tăng nguy cơ đối với ung thư gan, chủ yếu là do tình trạng tăng các trường hợp mỡ thừa quanh gan".

Ủy ban Lancet khuyến nghị các chính phủ tăng cường tiêm chủng HBV và thực hiện sàng lọc phổ cập cho người trưởng thành; áp dụng mức giá sàn cho rượu, thuế đường kết hợp với nhãn cảnh báo; đầu tư vào việc phát hiện sớm tổn thương gan và ung thư; cải thiện chăm sóc giảm nhẹ cho người bệnh.

Giáo sư Valérie Paradis của bệnh viện Beaujon tại Pháp cho biết: “Cần khẩn trương nâng cao nhận thức trong xã hội về mức độ nghiêm trọng của vấn đề sức khỏe ngày càng gia tăng do ung thư gan. So với các loại ung thư khác, ung thư gan rất khó điều trị nhưng có nhiều yếu tố nguy cơ rõ ràng hơn, giúp xác định các chiến lược phòng ngừa cụ thể. Với những nỗ lực chung và liên tục, chúng tôi tin rằng nhiều trường hợp ung thư gan có thể được ngăn ngừa”.

Giáo sư dự bị Matt Hoare tại Viện Ung thư Sớm thuộc Đại học Cambridge, cho biết ung thư gan khác với nhiều loại ung thư khác ở chỗ tỷ lệ tử vong vẫn đang gia tăng, với nguyên nhân khác nhau tùy theo khu vực. Ông nhận định rằng đã có minh chứng về hiệu quả đạt được từ thay đổi trong chính sách y tế công cộng. Ví dụ như Nhật Bản đã thành công trong việc giảm tỷ lệ tử vong bằng cách thực hiện các chính sách phòng ngừa và cải thiện việc phát hiện sớm ung thư.

baotintuc.vn