Tăng thuế thuốc lá để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và tăng trưởng kinh tế

Theo những phân tích đa chiều, việc tăng thuế thuốc lá là "liều thuốc đắng" nhưng cần thiết để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, tăng năng suất lao động và sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

Việc sử dụng thuốc lá làm mất đi tổng cộng 21,8 triệu giờ lao động của người Việt Nam mỗi năm.
Việc sử dụng thuốc lá làm mất đi tổng cộng 21,8 triệu giờ lao động của người Việt Nam mỗi năm.

Việc tăng thuế thuốc lá sẽ tác động trực tiếp vào túi tiền của người tiêu dùng, nhưng là cần thiết để giải quyết bài toán nan giải về sức khỏe và kinh tế tại Việt Nam.

Đây là nội dung chính được các chuyên gia đề cập trong buổi tập huấn “Một số tác động của việc tăng thuế thuốc lá tới sức khỏe người dân và phản ứng của thị trường”, do Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Chiến lược Việt Nam (VESS) tổ chức, ngày 23/4 tại Hà Nội.

Tiếng nói từ các con số

Bà Phan Thị Hải, Phó Giám đốc Quỹ Phòng, Bộ Y tế chống tác hại thuốc lá (PCTH) đã chỉ ra những con số thống kê đáng báo động về tác hại của thuốc lá. Đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tật và tử vong sớm.

"Thuốc lá chứa tới 7.000 hóa chất, trong đó có 69 chất gây ung thư và là nguyên nhân gây ra 25 loại bệnh nguy hiểm như ung thư, tim mạch, các bệnh về hô hấp, sinh sản...", bà Hải nhấn mạnh.

Tại Việt Nam, bà Hải cho biết mỗi năm có tới 85.500 ca tử vong do sử dụng thuốc lá trực tiếp và 18.800 ca tử vong do hút thuốc lá thụ động. Tổng cộng, Việt Nam mất đi 104.300 sinh mạng mỗi năm vì các bệnh liên quan đến thuốc lá. Theo bà Hải, các con số này không chỉ là những thống kê khô khan, mà còn là lời cảnh tỉnh về một thực trạng đáng lo ngại về thực trạng thuốc lá đang tàn phá sức khỏe và cướp đi sinh mạng của hàng chục nghìn người mỗi năm.

Không chỉ gây ra gánh nặng về sức khỏe, bà Hải cho rằng thuốc lá còn làm suy giảm chất lượng nguồn lao động. Cụ thể, hơn 45 triệu người có nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến thuốc lá và tử vong sớm do hút thuốc trực tiếp hoặc tiếp xúc với khói thuốc thụ động. Trong đó, phần lớn những người chết vì bệnh liên quan đến thuốc lá nằm trong độ tuổi lao động, điều này gây ra tổn thất lớn về nguồn nhân lực cho đất nước.

Không chỉ có vậy, bà Hải cho biết theo ước tính của Hội Kinh tế Y tế Việt Nam năm 2022, tổng chi phí liên quan đến khám chữa bệnh, ốm đau và tử vong sớm do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá lên tới 108.000 tỷ đồng một năm, tương đương 1,14% GDP. Con số này lớn hơn gấp 5 lần so với đóng góp của nguồn thu thuế thuốc lá cho ngân sách quốc gia. Điều này cho thấy những lợi ích kinh tế mà thuốc lá mang lại không thể bù đắp được những thiệt hại to lớn về sức khỏe và kinh tế mà nó gây ra.

Bên cạnh đó, bà Hải nhấn mạnh thuốc lá còn là nguyên nhân gây tàn phá rừng và ô nhiễm môi trường. Hàng năm, khoảng 5% diện tích rừng bị phá để trồng cây thuốc lá cũng như lấy gỗ để sấy thuốc lá. Ước tính, mỗi năm cần 18 tỷ cây xanh để làm củi sấy thuốc lá. Việc sử dụng thuốc lá còn thải ra môi trường hàng nghìn tấn formaldehyde, nicotine và hàng trăm triệu kg chất thải độc hại từ các mẩu thuốc lá.

Còn nhiều dư địa để tăng thuế

Theo bà Hải, mức thuế thuốc lá tại Việt Nam còn khá thấp so với các nước trong khu vực và trên thế giới. Từ năm 2008 đến 2019, Việt Nam mới chỉ thực hiện 3 lần tăng thuế tiêu thụ đặc biệt với mức tăng 5%/lần và khoảng cách thời gian giữa các lần tăng thuế khá dài. Trên thị trường, mỗi bao thuốc giá bán lẻ 10.000 đồng với giá xuất xưởng chỉ khoảng 3.900 đồng. Do đó, việc tăng thuế từ 70% lên 75% giá xuất xưởng sẽ làm giá tăng khoảng 3%. Đây là một mức tăng không đáng kể so với lạm phát và mức tăng thu nhập trung bình.

Việc tăng thuế thuốc lá không chỉ là một giải pháp kinh tế, mà còn là một chủ trương chính sách quan trọng, được thể hiện rõ trong các văn bản pháp lý và chủ trương của Đảng và Nhà nước. Theo đó, bà Hải cho rằng trong bối cảnh tỷ lệ sử dụng thuốc lá còn cao và gánh nặng bệnh tật do sử dụng thuốc lá gây ra đang đe dọa các mục tiêu quốc gia về kiểm soát thuốc lá và y tế, việc cải cách thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá là vô cùng cần thiết.

Trên cơ sở lập luận đó, bà Phan Thị Hải đề xuất cần cải cách chính sách thuế thuốc lá theo hướng bổ sung thuế tuyệt đối với mức đủ lớn và tăng thuế theo một lộ trình đều đặn để giá thuốc lá theo kịp mức tăng thu nhập, hướng tới mức thuế tối ưu là chiếm 75% giá bán lẻ.

"Về mức thuế, cần bổ sung mức thuế tuyệt đối với sản phẩm thuốc lá ở mức ít nhất 5.000 đồng/bao vào năm 2026 và tăng dần đạt 15.000 đồng/bao vào năm 2030, bên cạnh thuế tỷ lệ hiện tại", bà Hải đề xuất.

Góp phần tăng trưởng bền vững

Một trong những lo ngại thường được đưa ra khi đề xuất tăng thuế thuốc lá là nguy cơ gia tăng buôn lậu thuốc lá. Tuy nhiên, ông Nguyễn Ngọc Anh, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu chính sách và phát triển, đã bác bỏ lập luận này và chia sẻ theo báo cáo khảo sát năm 2025 của trung tâm, thuế chưa tăng nhưng giá thuốc lá tại các cửa hàng bán lẻ đã lên đồng thời giá thuốc lá lậu leo thang tương ứng.

“Như vậy, lập luận thuế tăng dẫn đến tiêu dùng giảm do giá của thuốc lá lậu rẻ đi của các doanh nghiệp thuốc lá lại đi ngược lại với câu chuyện thực tế", ông Ngọc Anh nói.

Ở góc nhìn tổng thể, chuyên gia kinh tế Đào Thế Sơn đưa ra những luận điểm về vai trò của thuế tiêu thụ đặc biệt thuốc lá trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Theo ông, việc sử dụng thuốc lá làm mất đi tổng cộng 21,8 triệu giờ lao động của người Việt Nam mỗi năm, do thời gian người bệnh nghỉ việc đi khám chữa bệnh và thời gian người nhà nghỉ việc để chăm sóc. Vì vậy, ông Sơn lập luận việc tăng thuế tiêu thụ đặc biệt có thể giúp giảm thời gian lao động bị mất đi đồng thời nâng cao nguồn cung và chất lượng/năng suất lao động.

Mặt khác, ông Sơn nêu ra một khía cạnh thực tiễn, đó là tiêu dùng thuốc lá lấn át chi tiêu cho giáo dục, nhất là ở các hộ nghèo. Do đó, việc tăng thuế tiêu thụ đặc biệt có thể sẽ giúp hộ gia đình điều chuyển thu nhập sang các hoạt động khác có lợi hơn cho thu nhập trong tương lai, tăng tiết kiệm và góp phần phát triển kinh tế tư nhân.

Không chỉ có vậy, ông Sơn nhấn mạnh thuế tiêu thụ đặc biệt thuốc lá còn giúp cân bằng ngân sách, phục vụ nhu cầu đầu tư phát triển và phát triển bền vững (SDGs). Chậm tăng thuế tiêu thụ đặc biệt thuốc lá khiến ngân sách mất đi nguồn thu khoảng 8 - 9 nghìn tỷ đồng/năm trong giai đoạn 2020 - 2021. Do đó, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá nên được coi là một chính sách tài khóa hỗ trợ tăng trưởng kinh tế hơn là ngược lại. Vì vậy, Việt Nam cần mạnh dạn tăng thuế tiêu thụ đặc biệt để có thể nâng cao chất lượng tăng trưởng và tăng trưởng bền vững.

Ông Sơn đề xuất nên tăng thuế từ mức 5.000 đồng/bao từ 2026 (thuế tuyệt đối) và tăng dần lên 15.000 đồng/bao vào năm 2030.

Theo vietnamplus.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Vùng cao chủ động tích nước cho mùa khô

Vùng cao chủ động tích nước cho mùa khô

Mùa khô 2026 - 2027 được dự báo gay gắt hơn do ảnh hưởng của El Nino. Các xã vùng cao thượng nguồn sông Chảy ở Lào Cai đang rà soát nguồn cấp, chuẩn bị phương án cấp nước dự phòng và vận động người dân tích trữ, sử dụng nước tiết kiệm.

Cần sớm có giải pháp tháo gỡ khó khăn

Giải phóng mặt bằng Dự án đường sắt tại phường Lào Cai: Cần sớm có giải pháp tháo gỡ khó khăn

Theo kế hoạch, cuối tháng 12/2026, UBND phường Lào Cai sẽ hoàn thành thống kê tài sản tại các khu, cụm công nghiệp, làm cơ sở lập phương án di dời, bàn giao mặt bằng Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Tuy nhiên, quá trình triển khai phát sinh vướng mắc về bồi thường, tái định cư, thủ tục di dời; một số nội dung vượt thẩm quyền địa phương cần sự vào cuộc hỗ trợ của các cơ quan chức năng cấp tỉnh.

Phường Yên Bái nỗ lực giải ngân phát huy hiệu quả vốn đầu tư công

Phường Yên Bái nỗ lực giải ngân phát huy hiệu quả vốn đầu tư công

Không chờ đến cuối năm mới chạy đua với tiến độ, phường Yên Bái đang chủ động tháo gỡ từng điểm nghẽn, đôn đốc nhà thầu tăng tốc thi công, nghiệm thu đến đâu hoàn thiện hồ sơ thanh toán đến đó. Với cách làm này, địa phương không chỉ hướng tới hoàn thành kế hoạch giải ngân vốn đầu tư công, mà quan trọng hơn là đưa các công trình sớm hoàn thành, phát huy hiệu quả, tạo diện mạo đô thị khang trang và phục vụ tốt hơn đời sống người dân.

Nông dân Lào Cai sáng tạo, đổi mới để phát triển kinh tế

Nông dân Lào Cai sáng tạo, đổi mới để phát triển kinh tế

Không còn bó hẹp trong tư duy sản xuất truyền thống, ngày càng nhiều nông dân trong tỉnh mạnh dạn thay đổi cách nghĩ, cách làm, chủ động tìm hướng đi mới trong phát triển kinh tế. Từ lựa chọn cây trồng, vật nuôi phù hợp đến ứng dụng khoa học - kỹ thuật, liên kết sản xuất và tìm kiếm thị trường tiêu thụ, sự sáng tạo của người nông dân đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy kinh tế nông nghiệp, nông thôn phát triển.

 Tuổi trẻ Bản Xèo trên hành trình khởi nghiệp

Tuổi trẻ Bản Xèo trên hành trình khởi nghiệp

Bản Xèo là xã đặc biệt khó khăn của tỉnh Lào Cai, được hợp nhất từ 3 xã: Bản Xèo, Mường Vi và Pa Cheo, với tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo sau khi hợp nhất chiếm tới 63%. Ở vùng đất địa hình cheo leo, nhìn đâu cũng thấy đá tai mèo, đồng bào các dân tộc xã Bản Xèo đang nỗ lực tìm hướng để thoát nghèo bền vững. Bằng ý chí và khát vọng của tuổi trẻ, có những thanh niên người dân tộc thiểu số đã và đang mạnh dạn thử nghiệm các mô hình mới góp phần nâng cao thu nhập cho gia đình.

Cộng đồng dân cư liên kết giữ rừng

Cộng đồng dân cư liên kết giữ rừng

Tỷ lệ che phủ rừng toàn tỉnh Lào Cai hiện đạt 61,33%, và trong 10 tháng năm 2026, cả tỉnh chỉ xảy ra một vụ cháy rừng. Kết quả này gắn liền với mạng lưới 2.431 tổ bảo vệ rừng thôn, bản gồm 24.618 thành viên, nơi người dân vùng cao tự ký cam kết quản lý nương rẫy và duy trì lịch tuần tra thường xuyên tại cơ sở.

Hội thảo “Trà Shan - Kết nối văn hóa bản địa với phát triển du lịch Lào Cai”

Hội thảo “Trà Shan - Kết nối văn hóa bản địa với phát triển du lịch Lào Cai”

Sáng 21/11, tại Trung tâm Hội nghị tỉnh, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh tổ chức Hội thảo “Trà Shan - Kết nối văn hóa bản địa với phát triển du lịch Lào Cai”. Đây là hoạt động nằm trong chuỗi các hoạt động Ngày Văn hóa Việt Nam gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026 trên địa bàn tỉnh Lào Cai.

Cộng đồng dân tộc Lào Cai có kinh nghiệm canh tác quế.

Lào Cai giữ màu xanh bền vững cho vùng quế

Gần 60 năm bén rễ trên vùng đất Lào Cai, cây quế đã trở thành cây trồng chủ lực, đưa địa phương vươn lên dẫn đầu cả nước về diện tích và giá trị sản xuất.  Tuy nhiên, việc mở rộng nhanh về diện tích và yêu cầu ngày càng cao của thị trường, bài toán đặt ra là làm sao để giữ được màu xanh bền vững cho vùng quế.

Siết quy định chuyển nhượng nhà ở xã hội, bảo đảm đúng đối tượng thụ hưởng

Siết quy định chuyển nhượng nhà ở xã hội, bảo đảm đúng đối tượng thụ hưởng

Luật Nhà ở (sửa đổi) quy định, sau 5 năm, bên mua, bên thuê mua nhà ở xã hội chỉ được bán lại cho chủ đầu tư dự án hoặc đối tượng thuộc trường hợp được mua nhà ở xã hội với giá bán tối đa bằng giá bán trong hợp đồng mua bán với chủ đầu tư dự án xây dựng nhà ở xã hội.

Quốc hội chính thức cho phép tính giá điện sinh hoạt theo giờ cao điểm, thấp điểm

Quốc hội chính thức cho phép tính giá điện sinh hoạt theo giờ cao điểm, thấp điểm

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực bổ sung lộ trình áp dụng giá bán lẻ điện theo giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường đối với khách hàng sinh hoạt khi điều kiện kỹ thuật cho phép, mở đường cho việc thay đổi cách tính tiền điện trong thời gian tới.

Đồng lòng kiến thiết nông thôn mới

Đồng lòng kiến thiết nông thôn mới

Thời gian qua, để tạo động lực xây dựng nông thôn mới, xã Lục Yên đã chủ động lồng ghép nguồn vốn từ các chương trình mục tiêu quốc gia, ngân sách địa phương để đầu tư hạ tầng giao thông thiết yếu. Từ nền tảng này, chính quyền xã tiếp tục đẩy mạnh vận động, khơi dậy sự đồng thuận hưởng ứng góp sức của Nhân dân. Qua đó, góp phần nâng cao chất lượng đời sống người dân, đưa diện mạo nông thôn Lục Yên ngày càng khởi sắc.

fb yt zl tw