Theo chỉ thị của Bộ Chính trị, công tác giám định tư pháp và định giá tài sản còn bộc lộ một số hạn chế, yếu kém. Một số chính sách và quy định pháp luật còn bất cập; chất lượng giám định tư pháp, định giá tài sản chưa thực sự đáp ứng được yêu cầu thực tiễn.
Hiện tượng trưng cầu chưa trúng, chưa đúng và đùn đẩy, né tránh, chậm trễ trong hoạt động giám định tư pháp, định giá tài sản vẫn còn xảy ra; thông tin, phối hợp liên ngành còn hạn chế, chưa hiệu quả.
Tuyệt đối không né tránh, đùn đẩy, từ chối mà không có lý do chính đáng
Để khắc phục các hạn chế, yếu kém, tạo chuyển biển mạnh mẽ, Bộ Chính trị yêu cầu thiết lập cơ chế theo hướng chỉ trưng cầu, yêu cầu khi thực sự cần đến ý kiến chuyên môn, tuyệt đối không lạm dụng trưng cầu, yêu cầu, không dùng việc giám định, định giá để thay thế công tác điều tra, thực hiện nghĩa vụ chứng minh của cơ quan tiến hành tố tụng.
Nội dung trưng cầu, yêu cầu giám định, định giá tài sản phải rõ ràng, cụ thể, cung cấp đầy đủ hồ sơ, thông tin, tài liệu, mẫu vật, đối tượng cần giám định; xác định rõ thời hạn giám định, định giá bảo đảm khả thi, phù hợp với tính chất, khối lượng vụ việc cụ thể.
Chỉ thị nêu rõ, phải có cơ chế xác định thiệt hại tối thiểu đối với trường hợp hành vi sai phạm đã rõ, không cần hoặc không thể giám định, định giá.
Cơ quan tố tụng phải chủ động áp dụng các phương pháp phù hợp để xác định thiệt hại, tránh thụ động, lệ thuộc vào kết quả giám định, định giá, đặc biệt với vụ việc đơn giản, rõ ràng.
Nghiên cứu, mở rộng quyền tự yêu cầu giám định để thực sự bảo đảm chủ động thu thập chứng cứ, thực hiện nghĩa vụ chứng minh của đương sự trong tố tụng dân sự, hành chính.
Với lĩnh vực mới phát sinh, Bộ Chính trị lưu ý cần phát huy vai trò chủ động của tổ chức, người giám định, định giá trong việc lựa chọn phương pháp giám định tối ưu và có giải trình hợp lý.
Tổ chức, người giám định, định giá phải kịp thời tiếp nhận, thực hiện giám định, định giá, tuyệt đối không né tránh, đùn đẩy, từ chối mà không có lý do chính đáng.
Bộ Chính trị chỉ đạo thực hiện cơ chế xem xét, đánh giá, sử dụng, chú trọng tính chính xác, độc lập, khách quan của kết luận giám định tư pháp, định giá tài sản; bảo đảm việc tham gia tố tụng của tổ chức, người giám định, định giá thực chất, hiệu quả.
Đổi mới cơ chế hạch toán, thanh toán chi phí, bồi dưỡng giám định, định giá theo hướng ngân sách nhà nước cấp trực tiếp cho cơ quan, đơn vị nhà nước thực hiện giám định, định giá; cơ quan trưng cầu, yêu cầu chỉ dự toán và thanh toán chi phí giám định, định giá khi trưng cầu, yêu cầu tổ chức, cá nhân ngoài khu vực nhà nước.
Đơn giản hóa thủ tục hành chính và bảo đảm thanh toán, chi trả đầy đủ, kịp thời chi phí, bồi dưỡng giám định, định giá; chi phí tham gia tố tụng, tham dự phiên tòa của người giám định, định giá.
Hệ thống tổ chức giám định tư pháp công lập trong các lĩnh vực pháp y, pháp y tâm thần và kỹ thuật hình sự cần được kiện toàn, gắn với tinh gọn bộ máy, tinh giản biên chế, khắc phục tình trạng chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ.
Xử lý nghiêm tổ chức đảng, đảng viên thiếu trách nhiệm trong trưng cầu, giám định, định giá
Bộ Chính trị yêu cầu hoàn thiện tiêu chuẩn chức danh, cơ chế tuyển chọn, đào tạo, bồi dưỡng kiến thức pháp lý, nghiệp vụ chuyên môn và cơ chế bảo vệ người giám định, định giá làm việc vô tư, khách quan, công tâm, chính trực.
Đội ngũ người làm công tác giám định, định giá cần có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức nghề nghiệp, tinh thông nghiệp vụ, chuyên nghiệp, kỷ luật, tinh thần liêm chính, vô tư, khách quan, đáp ứng yêu cầu thực tiễn của hoạt động tố tụng và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Chỉ thị 54 nhấn mạnh quan điểm: "Kiên quyết thay thế những người yếu kém, vụ lợi, suy thoái".
Ngoài ra, Bộ Chính trị gợi mở về áp dụng chính sách hỗ trợ đặc thù, vượt trội cho người làm giám định chuyên trách và người làm giám định kiêm nhiệm hưởng lương từ ngân sách nhà nước trong một số lĩnh vực, chuyên ngành có tính chất nguy hiểm, độc hại...
Bộ Chính trị lưu ý, tăng cường kiểm tra, thanh tra, giám sát công tác giám định tư pháp, định giá tài sản, xác định là nhiệm vụ trọng tâm và thường xuyên của cấp ủy, tổ chức đảng, bộ, ngành, địa phương gắn với trách nhiệm của người đứng đầu.
Có cơ chế và xử lý nghiêm minh các hành vi chậm trễ, né tránh, đùn đẩy, thiếu trách nhiệm, không công tâm, khách quan trong giám định, định giá; việc trưng cầu, yêu cầu không đúng; không thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ, trách nhiệm trong trưng cầu, đánh giá, sử dụng kết luận giám định, định giá tài sản.
Ủy ban Kiểm tra Trung ương chủ trì, phối hợp với Ban Nội chính Trung ương, Đảng ủy Bộ Tư pháp kiểm tra, xử lý nghiêm các tổ chức đảng, đảng viên thiếu trách nhiệm, vi phạm trong lãnh đạo, chỉ đạo, thực hiện trưng cầu, giám định, định giá, đánh giá, sử dụng kết luận giám định, định giá tài sản, nhất là các vụ án, vụ việc thuộc diện Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo dõi, chỉ đạo.
Ban Nội chính Trung ương theo dõi, tổng hợp về công tác giám định tư pháp, định giá tài sản đối với các vụ án, vụ việc do Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo dõi, chỉ đạo.
