Sự chủ quan vẫn hiện hữu
Tham gia cùng chuyến tuần tra của lực lượng cảnh sát giao thông (CSGT) đường thủy trên tuyến sông Chảy, phóng viên ghi nhận bức tranh khá rõ nét về tình hình chấp hành các quy định đảm bảo an toàn giao thông đường thủy nội địa.
Sông Chảy kéo dài qua nhiều địa bàn, địa hình phức tạp với độ dốc lớn, mực nước thay đổi theo mùa. Việc hình thành các hồ thủy điện tạo nên những vùng nước rộng, thuận lợi cho phát triển giao thông đường thủy, nuôi và khai thác thủy sản.
Cùng với sự gia tăng phương tiện vận tải và thuyền dân sinh, nguy cơ mất an toàn giao thông đường thủy cũng tăng lên. Điều đáng lo ngại, nhiều người dân khi điều khiển phương tiện vận chuyển hàng hóa, khai thác thủy sản, lưu thông trên sông và các hồ vẫn không mặc áo phao, không trang bị phương tiện cứu sinh.
Trên tuyến sông Chảy, đoạn qua khu vực các hồ thủy điện Bảo Nhai 1, Bảo Nhai 2 và Bắc Hà, hoạt động giao thông đường thủy diễn ra khá đa dạng. Điển hình tại lòng hồ thủy điện Bắc Hà (thuộc xã Bảo Nhai), hiện có 114 thuyền dân sinh đang hoạt động phục vụ nhu cầu đi lại, đánh bắt thủy sản và vận chuyển hàng hóa của bà con ven hồ.
Bên cạnh đó, khu vực này còn có 14 phương tiện thuộc 3 doanh nghiệp du lịch. Tuy nhiên, do toàn bộ số phương tiện này đều đã hết hạn đăng kiểm, chính quyền địa phương và lực lượng công an cơ sở đã kiên quyết yêu cầu dừng tuyệt đối hoạt động đưa đón khách tham quan cho đến khi hoàn thiện đầy đủ các thủ tục an toàn theo quy định.
Mặc dù công tác quản lý phương tiện kinh doanh được siết chặt, nhưng đối với hoạt động của thuyền dân sinh, thực tế vẫn còn nhiều điều đáng lo ngại. Bất chấp sự tuyên truyền, nhắc nhở thường xuyên từ lực lượng chức năng về việc bắt buộc mặc áo phao cứu sinh, nhiều người dân vẫn chưa tự giác chấp hành.
Khi lực lượng chức năng tiếp cận để nhắc nhở vì không mặc áo phao khi điều khiển thuyền đánh cá trên hồ thủy điện Bắc Hà, anh Giành Seo Sử, trú tại thôn Cốc Ly, xã Bảo Nhai phân trần: “Trước đây, gia đình tôi đã được lực lượng chức năng tuyên truyền và tặng áo phao cùng phao cứu sinh. Nhưng hôm nay trong lúc đi đánh cá, tôi lại quên không mang theo”.
Qua tìm hiểu, sự chủ quan vẫn là rào cản lớn nhất đối với người tham gia giao thông đường thủy tại đây. Nhiều người dân phớt lờ các quy định an toàn phần vì tự tin rằng mình biết bơi, phần vì ngại việc mặc áo phao sẽ gây vướng víu và nóng nực trong quá trình lao động.
Thiếu tá Hoàng Quốc Toản - Phó Đội trưởng Đội Cảnh sát giao thông đường thủy số 1, Phòng Cảnh sát giao thông, Công an tỉnh cho biết: “Lực lượng cảnh sát giao thông thường xuyên tổ chức tuần tra, kiểm soát trên tuyến sông Chảy và khu vực hồ thủy điện Bắc Hà. Hằng năm, đặc biệt vào mùa mưa lũ, lực lượng chức năng tăng cường tuyên truyền, cấp phát áo phao, phao cứu sinh và yêu cầu các gia đình có phương tiện, lồng bè trên sông ký cam kết chấp hành quy định”.
Không chỉ dừng lại ở hoạt động tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng còn áp dụng nhiều giải pháp phù hợp với đặc thù vùng sông, hồ. Trong đó, việc thành lập các nhóm Zalo kết nối với chủ phương tiện là cách làm mới, giúp kịp thời cảnh báo không xuất bến khi xảy ra mưa bão, sương mù dày hoặc điều kiện thời tiết nguy hiểm.
“Hiện nay, một bộ phận người dân vẫn còn chủ quan, cho rằng thuyền nhỏ hoặc biết bơi nên không cần trang bị áo phao. Thời gian tới, với những trường hợp cố tình vi phạm, ngoài nhắc nhở sẽ tiến hành xử phạt theo quy định” - Thiếu tá Hoàng Quốc Toản thông tin.
“Tiện thì mặc, vướng thì bỏ” cũng đang là thói quen của không ít người dân làm nghề khai thác thủy sản trên hồ Thác Bà. Chị Nguyễn Thị Chi, trú tại xã Yên Bình cho biết, dù đã nhiều lần được tuyên truyền về các quy định an toàn giao thông đường thủy, nhưng do chủ quan nên khi đi hồ đánh cá chị thường không mang áo phao và các phương tiện cứu sinh.
Trên địa bàn xã Yên Bình có 2 bến thủy và hàng trăm phương tiện hoạt động trên lòng hồ Thác Bà. Những năm qua, chính quyền địa phương thường xuyên phối hợp với lực lượng chức năng tuyên truyền, yêu cầu các hộ dân và chủ phương tiện ký cam kết chấp hành Luật Giao thông đường thủy nội địa.
Ông Nguyễn Duy Khiêm - Chủ tịch UBND xã Yên Bình cho biết: “Thời gian tới, địa phương sẽ tăng cường quản lý, yêu cầu các phương tiện hoạt động vận tải hàng hóa, hành khách và phục vụ du lịch phải chấp hành nghiêm các quy định đảm bảo an toàn”.
Kiên quyết xử lý, không có vùng cấm
Theo thống kê, hiện trên địa bàn tỉnh có 12 bến thủy nội địa vận tải hàng hóa trên sông Hồng; 6 bến hàng hóa trên sông Chảy; 7 bến khách ngang sông trên sông Hồng và 7 bến thủy nội địa vận tải hành khách trên sông Chảy. Quy mô hoạt động lớn, phương tiện đa dạng trong khi điều kiện đảm bảo an toàn chưa đồng đều, đặt ra yêu cầu phải tăng cường quản lý trong thời gian tới.
Trong năm 2025, lực lượng cảnh sát giao thông Công an tỉnh đã tổ chức 409 ca tuần tra, kiểm soát với 1.928 lượt cán bộ, chiến sĩ tham gia. Qua đó, phát hiện 158 trường hợp vi phạm, xử phạt 391,5 triệu đồng, tạm giữ 25 phương tiện, 133 giấy tờ và 13 bộ kích điện; đồng thời đình chỉ hoạt động 25 bến đò khách ngang sông không đủ điều kiện.
Riêng từ đầu năm 2026 đến nay, lực lượng cảnh sát giao thông đã triển khai 188 ca tuần tra với 782 lượt cán bộ, chiến sĩ tham gia, phát hiện 25 trường hợp vi phạm, xử phạt 163,5 triệu đồng, tạm giữ 10 phương tiện và 15 giấy tờ. Trên tuyến sông Chảy, qua rà soát tại khu vực các hồ Bảo Nhai 1, Bảo Nhai 2 và Bắc Hà, lực lượng chức năng đã phát hiện 14 phương tiện của 3 doanh nghiệp du lịch hết hạn kiểm định. Các phương tiện này đã được yêu cầu dừng hoạt động chở khách cho đến khi hoàn thiện đầy đủ điều kiện theo quy định. Những kết quả kiểm tra, xử lý trong thời gian qua cho thấy quyết tâm của lực lượng chức năng trong lập lại trật tự, đảm bảo an toàn giao thông đường thủy trên địa bàn.
Thượng tá Lê Toàn Thắng - Phó Trưởng Phòng Cảnh sát giao thông, Công an tỉnh cho biết: “Trong năm 2026, lực lượng cảnh sát giao thông sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm tăng cường quản lý hoạt động giao thông đường thủy. Đối với phương tiện kinh doanh vận tải hành khách và hàng hóa thuộc các hợp tác xã và doanh nghiệp, công tác quản lý tương đối thuận lợi. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất hiện nay là quản lý các phương tiện dân sinh”.
Thực tế cho thấy, khoảng 80% phương tiện hoạt động trên các sông, suối và hồ thủy điện, hồ tự nhiên của tỉnh là thuyền nhỏ phục vụ mưu sinh. Lực lượng chức năng đang phối hợp với công an các xã rà soát, quản lý chặt chẽ các bến tự phát, đồng thời kiên quyết xử lý các phương tiện không đăng ký, không đăng kiểm, “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”.
Qua ghi nhận thực tế của phóng viên, nhiều chủ tàu và người điều khiển phương tiện đã có chuyển biến tích cực trong chấp hành các quy định về an toàn giao thông đường thủy. Anh Chu Kim Cương - lái tàu khách của Công ty Cổ phần Vận tải Thủy bộ Yên Bái cho biết, đơn vị luôn yêu cầu hành khách mặc áo phao đầy đủ trước khi tàu rời bến. Nếu hành khách không chấp hành, tàu sẽ từ chối phục vụ để đảm bảo an toàn.
“Lực lượng chức năng cần tiếp tục xử lý nghiêm các bến cóc và thuyền nhỏ hoạt động trái phép nhằm đảm bảo an toàn chung trên các tuyến sông và lòng hồ” - anh Cương chia sẻ.
Thay đổi thói quen lâu năm của người dân khi tham gia giao thông đường thủy không dễ dàng. Tuy nhiên, sau bài học từ các vụ tai nạn đáng tiếc cùng với sự vào cuộc quyết liệt của lực lượng chức năng và chính quyền cơ sở, ý thức chấp hành pháp luật của người dân đang dần được nâng lên.
Trên các dòng sông và lòng hồ ở Lào Cai, hình ảnh chiếc áo phao màu cam nổi bật trên mặt nước đang dần trở nên quen thuộc. Không chỉ bảo vệ tính mạng, chiếc áo phao còn là biểu tượng cho sự chung tay của chính quyền và người dân trong xây dựng văn hóa giao thông an toàn trên đường thủy.
