Xã Quan Hồ Thẩn hiện có 2 nguồn nước chính. Một nguồn tại xã Quan Thần Sán (cũ) đang cung cấp nước sinh hoạt và nước phục vụ sản xuất cho 3 xã: Sán Chải, Quan Hồ Thẩn, Cán Cấu. Nguồn thứ hai là tại khu vực xã Mản Thẩn (cũ) đang cung cấp nước cho một phần xã Quan Hồ Thẩn và 2 xã Nàn Sán, Bản Mế. Ngoài ra còn một số nguồn nhỏ lẻ khác đang được người dân sử dụng.
Ông Giàng A Phừ, Chủ tịch UBND xã Quan Hồ Thẩn cho biết: Xã đã tuyên truyền để người dân nâng cao nhận thức về bảo vệ nguồn nước, sử dụng và khai thác hiệu quả các công trình nước sạch, thủy lợi do Nhà nước đầu tư. Trước đây, trên địa bàn xã có một số vụ việc tranh chấp nguồn nước nhưng đến nay đã được giải quyết dứt điểm.
Huyện Si Ma Cai hiện có 82 nguồn nước và 82 công trình cung cấp nước sinh hoạt hợp vệ sinh cho Nhân dân; có 127 nguồn cung cấp nước cho 127 đập đầu mối công trình thủy lợi với chiều dài 262 km kênh (255 km mương bê tông, 7 km mương đất) và 1 hồ chứa phục vụ tưới tiêu cho 2.907 ha đất nông nghiệp. Trên địa bàn còn có hàng trăm nguồn nước nhỏ phục vụ cấp nước sinh hoạt, nước sản xuất, nước canh tác nông nghiệp cho các hộ, nhóm hộ nhỏ lẻ.
Những năm gần đây, do biến đổi khí hậu, sự suy giảm diện tích, chất lượng rừng dẫn đến nguồn nước ngày càng cạn kiệt và nhiều hộ, nhóm hộ, thôn, xã thiếu nước sinh hoạt, nước sản xuất vào mùa khô. Mặt khác, các công trình cấp nước sinh hoạt, công trình thủy lợi được Nhà nước xây dựng từ nhiều năm trước đã xuống cấp, không đảm bảo cấp nước sinh hoạt, nước tưới tiêu cho sản xuất nông, lâm nghiệp.
Bên cạnh đó, việc quản lý, sử dụng tài nguyên nước trên địa bàn đang có một số bất cập. Nhiều nguồn nước có hiện tượng mua đi, bán lại; có nơi hộ gia đình đang chiếm giữ nguồn nước để sử dụng riêng, sử dụng nước bừa bãi, để chảy tự do, không chia sẻ... trong khi nhiều hộ không có nước sử dụng trong sinh hoạt, sản xuất, gây ra những bất công trong việc sử dụng tài nguyên nước; tranh chấp nguồn nước thường xuyên xảy ra. Nguồn nước không được quản lý, bảo vệ thường xuyên, liên tục và có hệ thống, dẫn đến nguy cơ bị ô nhiễm, cạn kiệt… ảnh hưởng đến đời sống và sản xuất của người dân.
Ông Viên Đình Hiệp, Trưởng Phòng Tài nguyên - Môi trường huyện Si Ma Cai cho biết: Trước đây từng có thời điểm tại một số xã trên địa bàn có hiện tượng mua bán, tranh chấp nguồn nước, rất phức tạp. Nguồn nước được các cá nhân chiếm giữ, rao bán từ vài chục triệu đồng đến vài trăm triệu đồng. Nếu không có giải pháp huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, tăng cường quản lý nguồn nước thì sẽ rất khó khăn khi triển khai xây dựng các cụm công trình nước sạch.
Huyện Si Ma Cai phấn đấu đến năm 2025 cấp nước sạch đạt tiêu chuẩn cho 94% hộ trên địa bàn huyện; tưới chủ động cho 70% diện tích đất trồng trọt; đến năm 2030 cấp nước sạch đạt tiêu chuẩn cho 95% hộ trên địa bàn huyện; tưới chủ động cho 80% diện tích đất trồng trọt.
Để quản lý tốt nguồn tài nguyên nước trên địa bàn, Ban Thường vụ Huyện ủy Si Ma Cai đã ban hành Chỉ thị 31 yêu cầu cấp ủy đảng, chính quyền các xã, thị trấn tăng cường quản lý tài nguyên nước theo quy định của pháp luật; nâng cao tinh thần trách nhiệm trong lãnh đạo, tổ chức thực hiện nhiệm vụ tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật và thông tin về tài nguyên, vận động người dân thực hiện nghiêm các quy định của Nhà nước về quản lý tài nguyên nước.
Tổ chức hòa giải các tranh chấp về tài nguyên nước từ cơ sở, giải quyết dứt điểm tình trạng tranh chấp nguồn nước giữa các hộ gia đình với nhau và giữa các hộ với ban quản lý, tổ quản lý các công trình cấp nước sinh hoạt, tổ quản lý thủy nông trên địa bàn các xã trong huyện theo quy định. Kiên quyết xử lý các trường hợp chiếm giữ các nguồn nước hiện có trên địa bàn, đặc biệt đối với các nguồn cung cấp nước cho các công trình cấp nước sinh hoạt, các công trình thủy lợi.
Ông Viên Đình Hiệp cho biết: Huyện Si Ma Cai đang tập trung mọi nguồn lực để tổ chức thực hiện hoàn thành các công trình cấp nước sạch được đầu tư xây dựng theo Quyết định 1333 ngày 10/11/2023 của Thủ tướng Chính phủ trong năm 2024.
Si Ma Cai phấn đấu đến năm 2025 cấp nước sạch đạt tiêu chuẩn cho 94% hộ trên địa bàn huyện; tưới chủ động cho 70% diện tích đất trồng trọt; phấn đấu đến năm 2030 cấp nước sạch đạt tiêu chuẩn cho 95% hộ trên địa bàn huyện; tưới chủ động cho 80% diện tích đất trồng trọt.
Việc tăng cường quản lý tài nguyên nước cũng chính là đảm bảo để người dân trên địa bàn được sử dụng nguồn nước sạch từ dự án mà Chính phủ đã quan tâm đầu tư cho đồng bào các dân tộc vùng cao Si Ma Cai.
