Gia tăng tỷ lệ đại diện: Bước tiến quan trọng nhưng chưa đủ
Những năm gần đây, phụ nữ Việt Nam đã có sự hiện diện rõ nét hơn trong hệ thống chính trị. Tỷ lệ nữ đại biểu Quốc hội khóa XV đạt 30,26%, mức cao nhất trong hơn hai thập kỷ, phản ánh những nỗ lực đáng ghi nhận trong thúc đẩy bình đẳng giới trong lĩnh vực chính trị. Tuy nhiên, sự gia tăng về tỷ lệ đại diện này vẫn chưa hoàn toàn đáp ứng kỳ vọng về mức độ tham gia thực chất của phụ nữ, đặc biệt trong các vị trí ra quyết định then chốt.
Trong thời gian qua, Việt Nam đã đạt nhiều kết quả tích cực trong việc thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ vào các vị trí lãnh đạo, quản lý trong hệ thống chính trị và bộ máy hành chính nhà nước. Phụ nữ ngày càng tham gia nhiều hơn vào các hoạt động tham mưu, hoạch định, thẩm định và thực thi chính sách, qua đó đóng góp cho sự phát triển kinh tế, xã hội và từng bước nâng cao chất lượng quản trị công.
Từ có mặt trong bộ máy đến tham gia vào quyết định then chốt
Tuy vậy, mức độ tham gia của phụ nữ vào các vị trí ra quyết định vẫn chưa đồng đều giữa các cấp và lĩnh vực. Ở nhiều nơi, phụ nữ đã có mặt trong bộ máy nhưng chủ yếu đảm nhiệm các vị trí hỗ trợ hoặc cấp trung gian, trong khi số lượng phụ nữ giữ vai trò đứng đầu hoặc tham gia sâu vào các quyết định chiến lược còn hạn chế và thiếu tính ổn định. Điều này cho thấy, việc tăng tỷ lệ đại diện là cần thiết nhưng chưa đủ để bảo đảm sự tham gia thực chất và bền vững của phụ nữ trong lãnh đạo.
Những năm gần đây, phụ nữ Việt Nam ngày càng hiện diện nhiều hơn trong hệ thống chính trị và bộ máy hành chính.
Trên thực tế, nhiều phụ nữ làm việc trong khu vực công có năng lực, kinh nghiệm và tinh thần trách nhiệm, song con đường thăng tiến lên các vị trí lãnh đạo cao hơn vẫn đối mặt với không ít rào cản. Những rào cản này không chỉ xuất phát từ cách tổ chức công việc hay cơ chế nhân sự, mà còn gắn với các khuôn mẫu giới và những quan niệm quen thuộc về hình ảnh người lãnh đạo, trong đó nam giới thường được kỳ vọng nhiều hơn.
PGS.TS Trần Thành Nam, chuyên gia tâm lý học, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, các rào cản đối với sự tham gia và thăng tiến của phụ nữ trong chính trị không chỉ đến từ cá nhân, mà còn liên quan đến cách tổ chức xã hội và phân bổ trách nhiệm chăm sóc gia đình chưa cân bằng, cùng với những định kiến về vai trò lãnh đạo. Theo ông, thúc đẩy bình đẳng giới trong chính trị cần đi kèm với những điều chỉnh từ cả thể chế và xã hội, từ cách tổ chức công việc đến việc xây dựng hình ảnh người lãnh đạo đa dạng và bao trùm hơn.
Khi niềm tin được trao, sự tham gia trở nên thực chất hơn
Thực tiễn cũng cho thấy, trong những môi trường mà phụ nữ được tin tưởng giao việc phù hợp với năng lực, được tham gia trao đổi một cách bình đẳng và được đánh giá công bằng, đóng góp của họ trở nên rõ nét và có chiều sâu hơn. Khi đó, sự tham gia không còn mang tính hình thức, mà trở thành một phần tự nhiên của quá trình ra quyết định, góp phần tăng cường tính đại diện và khả năng phản ánh nhu cầu thực tế của người dân.
Trong bối cảnh xã hội ngày càng phát triển, câu chuyện về phụ nữ trong hệ thống chính trị không chỉ dừng lại ở việc có thêm bao nhiêu phụ nữ giữ chức vụ, mà quan trọng hơn là họ có thực sự được tham gia vào những quyết định ảnh hưởng đến đời sống chung hay không. Khi phụ nữ được lắng nghe, được trao niềm tin và được đánh giá dựa trên năng lực và đóng góp, sự tham gia ấy sẽ diễn ra một cách tự nhiên và bền vững hơn, qua đó góp phần thúc đẩy bình đẳng giới và củng cố niềm tin xã hội đối với bộ máy quản lý.
