Chỉ với một thiết bị cầm tay, họ có thể làm chủ toàn bộ quy trình từ hiện trường: quay, dựng, phát trực tiếp và xuất bản nội dung đa phương tiện. Sự chuyển dịch này vừa thay đổi về công cụ, vừa là cuộc cách mạng về tư duy, giúp thông tin chạm đến công chúng nhanh chóng, sống động và hiệu quả hơn bao giờ hết.
5 giờ sáng, điện thoại của phóng viên Trần Kim Tiến - Phòng Thời sự, Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh Lào Cai liên tục nhận được tin nhắn từ kênh tác nghiệp nội bộ của Phòng Thời sự. Trận lũ quét xảy ra ngay trong đêm tại khu vực Mù Cang Chải đã gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản, hoa màu của Nhân dân. Chỉ ít phút sau, phóng viên Trần Tiến đã lên đường với hành trang gọn nhẹ. Trong chiếc ba lô là máy ảnh, flycam, máy tính xách tay và đặc biệt là chiếc điện thoại thông minh được ví như một “tòa soạn thu nhỏ”.
Tại hiện trường, sau khi ghi nhận hình ảnh và phỏng vấn người dân, phóng viên Kim Tiến nhanh chóng lựa chọn những khuôn hình nổi bật, biên tập clip ngắn trên điện thoại rồi gửi về tòa soạn. Nhanh nhất, những thông tin đầu tiên đã xuất hiện trên các nền tảng số, giúp công chúng nhanh chóng nắm diễn biến tại hiện trường.
Phóng viên Kim Tiến chia sẻ: “Ngày trước, muốn phát sóng phải mang dữ liệu về cơ quan rồi dựng hình. Bây giờ nhiều công đoạn có thể thực hiện ngay tại hiện trường. Điều quan trọng là thông tin đến với công chúng nhanh nhưng vẫn phải chính xác”. Đây cũng là câu chuyện chung của nhiều phóng viên hiện nay khi chuyển đổi số đang làm thay đổi mạnh mẽ phương thức tác nghiệp báo chí.
Sự phát triển của công nghệ số còn thay đổi yêu cầu nhiệm vụ đối với người làm báo. Nếu trước đây mỗi phóng viên thường gắn với một loại hình báo chí thì nay họ phải trở thành những người làm nội dung đa năng. Một sự kiện diễn ra không chỉ được phản ánh bằng tin truyền hình. Phóng viên có thể đồng thời viết tin cho báo điện tử, sản xuất video ngắn cho mạng xã hội, thực hiện phóng sự phát thanh, chụp ảnh đăng báo in và tham gia phát trực tiếp khi cần thiết.
Tại Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh Lào Cai, quá trình hợp nhất các loại hình báo chí và đẩy mạnh chuyển đổi số đang tạo ra môi trường làm việc mới. Nhiều phóng viên trẻ nhanh chóng tiếp cận các phần mềm dựng hình, ứng dụng thiết kế đồ họa, nền tảng quản trị nội dung số và các công cụ hỗ trợ sản xuất tác phẩm đa phương tiện.
Theo nhà báo Nguyễn Quốc Dũng - Phó Trưởng Phòng Thư ký biên tập, Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh, điều dễ nhận thấy nhất hiện nay là tốc độ xử lý công việc nhanh hơn rất nhiều. Những thông tin nóng không còn phải chờ bản tin tối hay số báo ngày hôm sau mà có thể được cập nhật gần như ngay lập tức trên các nền tảng số. Nhờ ứng dụng công nghệ, nhiều tác phẩm báo chí được thể hiện bằng hình thức mới như video ngắn, infographic, longform đa phương tiện hay các sản phẩm tương tác. Những câu chuyện về phát triển kinh tế, xây dựng nông thôn mới, bảo tồn văn hóa dân tộc hay phòng, chống thiên tai vì thế trở nên sinh động và gần gũi hơn với người xem.
Chuyển đổi số mang đến nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức đối với đội ngũ phóng viên. Trong môi trường truyền thông số, thông tin xuất hiện liên tục trên các nền tảng mạng xã hội. Áp lực về tốc độ khiến người làm báo phải chạy đua với thời gian. Tuy nhiên, mỗi thông tin trước khi đăng tải phải được kiểm chứng kỹ lưỡng, bảo đảm tính chính xác và khách quan.
Phóng viên Hoàng Thu - Phòng Chuyên đề, Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh chia sẻ: “Công nghệ hỗ trợ sản xuất nội dung nhưng không thể thay thế trách nhiệm nghề nghiệp. Một chiếc điện thoại thông minh có thể giúp quay phim, dựng hình, phát trực tiếp, song việc phát hiện vấn đề, đánh giá thông tin và phản ánh sự thật vẫn phụ thuộc vào năng lực và bản lĩnh của người làm báo”.
Những năm gần đây, Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh chú trọng đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ, phóng viên. Các lớp tập huấn về sản xuất nội dung đa nền tảng, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, bảo đảm an toàn thông tin và khai thác dữ liệu số được tổ chức thường xuyên nhằm giúp phóng viên thích ứng với yêu cầu mới.
Bên cạnh việc học cách sử dụng công nghệ, họ cũng không ngừng rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp, tư duy làm báo hiện đại và đặc biệt, nâng cao trách nhiệm của người làm báo. Dù thay đổi phương thức tác nghiệp, song, mục tiêu cao nhất của nhà báo là mang đến cho công chúng những thông tin nhanh chóng, chính xác và có giá trị, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của báo chí trong kỷ nguyên số.
