Tháng 3/2025, Đồn Biên phòng Bản Lầu tiếp nhận một công dân do phía Trung Quốc trao trả. Khi tiếp cận ban đầu, cán bộ chiến sĩ gặp khó khăn trong việc giao tiếp vì nạn nhân gần như quên tiếng phổ thông, thậm chí quên cả tiếng mẹ đẻ (tiếng Mông) sau nhiều năm bị lưu lạc. Quá trình ổn định tâm lý, kết nối hỗ trợ phiên dịch và động viên kéo dài nhiều ngày, đơn vị mới có thể ghi nhận thông tin ban đầu.
Quá trình khai thác thông tin, nạn nhân G.S.S kể lại: Năm 2010, trên đường từ nhà chồng về quê thăm bố mẹ, chị S. gặp hai người cùng thôn và xin đi nhờ xe. Nhưng thay vì đưa chị về nhà bố mẹ, hai đối tượng lại đưa chị đến khu vực suối biên giới xã Bản Lầu, ép vượt qua suối sang Trung Quốc và bị bán cho một người đàn ông. Suốt 15 năm qua, chị S. tiếp tục bị bán làm vợ, qua tay 3 người, bị đưa vào sâu nội địa, không có bất kỳ cơ hội nào để tìm đường trở về Việt Nam.
Sau khi nghe tường trình, Đồn Biên phòng Bản Lầu đã hướng dẫn chị G.S.S viết đơn tố giác tội phạm; đồng thời tiến hành xác minh nhân thân, lai lịch của hai đối tượng bị nghi bán người. Với sự phối hợp của lực lượng chức năng, nhiều biện pháp nghiệp vụ được triển khai, vụ việc được ra ánh sáng, nạn nhân được bảo vệ và thủ phạm đã phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.
Theo Trung tá Nguyễn Ngọc Hà - Đồn trưởng Đồn Biên phòng Bản Lầu, việc khai thác thông tin từ nạn nhân gặp rất nhiều trở ngại: “Nạn nhân sống quá lâu bên phía Trung Quốc, mất kết nối với gia đình, không thể giao tiếp được. Chúng tôi phải tìm những người dân cũng được Trung Quốc trao trả về cùng đợt để hỗ trợ phiên dịch, đồng thời gặp gỡ người thân để động viên, giúp nạn nhân ổn định lại tinh thần”.
Trung tá Hà cho biết, trước đây, khu vực suối biên giới của Bản Lầu là tuyến vượt biên trái phép khá phổ biến, bởi suối cạn, người dân chỉ cần lội qua là sang đất bạn. Lợi dụng sự sơ hở đó, các đối tượng mua bán người đã tìm cách dụ dỗ, bắt cóc hoặc lừa phụ nữ vùng cao qua biên giới.
Những năm gần đây, tình trạng buôn bán người ở địa phương đã giảm mạnh nhờ công tác quản lý biên giới, tuần tra, kiểm soát được tăng cường; phía Trung Quốc cũng xây dựng hàng rào kiên cố ở đường biên. Tuy nhiên, tội phạm buôn bán người không biến mất mà thay đổi phương thức tinh vi hơn.
Nếu như trước đây nạn nhân chủ yếu là phụ nữ và trẻ em thì vài năm gần đây, đối tượng bị lừa bán ngày càng đa dạng. Nhiều thanh niên, cả nam giới, bị dụ dỗ bằng những lời chào mời sang biên giới làm việc lương cao. Các đối tượng môi giới lợi dụng nhu cầu tìm việc của người dân để lôi kéo, đưa họ đi qua đường chính ngạch bằng giấy tờ hợp pháp, sau đó bán vào sâu nội địa Trung Quốc hoặc sang các nước thứ 3 (Campuchia, Myanmar...) làm việc nặng nhọc, nguy hiểm, thậm chí bị ép buộc tham gia vào các ổ lừa đảo.
Trên thực tế, thủ đoạn của tội phạm bây giờ đã thay đổi theo hướng tinh vi hơn. Chúng sử dụng mạng xã hội để dụ dỗ, mạo danh các doanh nghiệp tuyển dụng hoặc móc nối với các đối tượng thân quen, dụ dỗ giới thiệu việc làm phía biên giới với chiêu trò việc nhẹ lương cao... Khi nạn nhân sang bên kia biên giới thì bị tước giấy tờ, bán đi nhiều lần. Chính vì vậy, công tác phòng, chống phải thay đổi, không chỉ tập trung tại khu vực biên giới mà phải mở rộng tuyên truyền, nâng cao cảnh giác từ trong thôn, bản.
Trước diễn biến phức tạp này, Đồn Biên phòng Bản Lầu đã tăng cường phối hợp với các cơ quan chức năng và chính quyền xã triển khai nhiều biện pháp phòng ngừa: Tổ chức các buổi tuyên truyền pháp luật; thông tin về các thủ đoạn lừa đảo mới qua mạng xã hội; hướng dẫn người dân nhận biết dấu hiệu của tội phạm mua bán người; khuyến khích thanh niên tìm việc làm qua các kênh chính thống, có xác minh của cơ quan Nhà nước.
Đơn vị cũng phối hợp với các đơn vị, chính quyền địa phương hỗ trợ người dân phát triển kinh tế, mô hình sinh kế, kiên cố hóa nhà ở để hạn chế tình trạng lao động rời địa phương đi làm việc tự do ở các tỉnh, thành khác hoặc vượt biên trái phép.
Bà Nông Thị Nghì - Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ xã Bản Lầu, cho biết: Công tác phòng, chống mua bán người tại Bản Lầu không chỉ dừng lại ở tuyên truyền hay ngăn chặn mà còn tập trung hỗ trợ những nạn nhân được trao trả, thoát nạn trở về địa phương. Bởi phần lớn họ rơi vào tình trạng khủng hoảng tinh thần, thiếu giấy tờ tùy thân, không có việc làm và gặp khó khăn khi tái hòa nhập. Trong giai đoạn từ 2021 - 2025, chính quyền địa phương cùng các đoàn thể, cơ quan có liên quan đã tiếp cận, hỗ trợ 04 trường hợp trở về địa phương từng bước ổn định cuộc sống.
“Đối với nạn mua bán người, phụ nữ vẫn là nhóm đối tượng dễ bị tổn thương nhất. Khi nạn nhân trở về, chúng tôi hỗ trợ làm lại giấy tờ, hướng dẫn tiếp cận nguồn vốn vay, tham gia các mô hình sinh kế. Quan trọng nhất là động viên tinh thần, giúp họ vượt qua mặc cảm và ổn định cuộc sống” - Bà Nông Thị Nghì chia sẻ.
Đơn cử như trường hợp của nạn nhân G.S.S, sau khi trở về địa phương, Hội Phụ nữ xã cùng các cơ quan, đoàn thể đã thường xuyên đến động viên tinh thần, hỗ trợ chị S. tìm việc làm, tiếp cận nguồn vốn chính sách và làm lại các giấy tờ tùy thân có liên quan. Hiện, chị S. đã tìm được việc làm, có nhà ở, cuộc sống của chị S. vì thế ngày càng ổn định và hòa nhập tốt với cộng đồng.
Để phòng, chống nạn buôn bán người, thời gian qua, xã Bản Lầu đã tích cực thực hiện các buổi truyền thông cộng đồng, chủ yếu được tổ chức định kỳ tại thôn, bản và lồng ghép trong sinh hoạt của hội phụ nữ, đoàn thanh niên, các nhóm đồng bào dân tộc thiểu số. Hoạt động tuyên truyền nhằm cập nhật kịp thời những phương thức, thủ đoạn mới của tội phạm mua bán người. Nội dung được truyền đạt gần gũi, dễ hiểu, sử dụng song ngữ hoặc phiên dịch phù hợp từng nhóm dân cư.
Mặc dù tình hình đã bớt “nóng”, nhưng nguy cơ vẫn luôn tiềm ẩn. Tính chất biên giới sát khu dân cư cùng nhu cầu tìm việc làm của lao động nông thôn khiến tội phạm dễ lợi dụng. Chính vì vậy, Bản Lầu tiếp tục triển khai chiến lược phòng ngừa dài hạn: Tăng cường khuyến nông, hỗ trợ sinh kế; đẩy mạnh giám sát biên giới; nâng cao chất lượng cùng đổi mới hình thức tuyên truyền; chú trọng chăm lo, hỗ trợ nạn nhân khi trở về.
