Hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh có vị trí đặc biệt trong kết nối khu vực Tây Nam Trung Quốc với Việt Nam và các thị trường quốc tế. Tuy nhiên, để khai thác tương xứng tiềm năng, cần chuyển mạnh từ kết nối giao thông sang kết nối kinh tế, từ hợp tác riêng lẻ giữa các địa phương sang liên kết toàn tuyến.
Nhân Hội nghị Hợp tác Hành lang kinh tế 5 tỉnh, thành phố lần thứ XII vừa tổ chức tại Lào Cai, phóng viên Báo và Phát thanh, Truyền hình Lào Cai đã phỏng vấn đồng chí Giàng Quốc Hưng - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai về vấn đề này.
Phóng viên: Thưa đồng chí, từ thực tiễn hợp tác thời gian qua, đồng chí đánh giá như thế nào về tiềm năng cũng như điểm nghẽn hiện nay trên Hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh?
Đồng chí Giàng Quốc Hưng: Những năm qua, cơ chế hợp tác Hành lang kinh tế đã đạt nhiều kết quả tích cực trên các lĩnh vực kết nối giao thông, tạo thuận lợi thông quan, thương mại, đầu tư, du lịch, văn hóa, giáo dục, y tế và giao lưu nhân dân.
Tuy nhiên, chúng ta cũng cần nhìn nhận thẳng thắn rằng, kết quả đạt được vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế của các địa phương. Một số điểm nghẽn về hạ tầng, cửa khẩu, logistics, kết nối doanh nghiệp và liên kết chuỗi giá trị cần tiếp tục tập trung tháo gỡ. Liên kết giữa các địa phương trên toàn tuyến chưa thực sự chặt chẽ.
Vì vậy, yêu cầu đặt ra trong giai đoạn tới là không chỉ duy trì kết nối mà phải nâng tầm liên kết; không chỉ kết nối giao thông mà phải kết nối kinh tế; không chỉ hợp tác giữa từng địa phương mà phải hướng tới hình thành liên kết toàn Hành lang.
Phóng viên: Trong tiến trình đó, Lào Cai có vị trí và vai trò như thế nào, thưa đồng chí?
Đồng chí Giàng Quốc Hưng: Lào Cai nằm ở vị trí cửa ngõ trên tuyến hành lang, kết nối khu vực Tây Nam Trung Quốc với Việt Nam. Vì vậy, hiệu quả kết nối qua Lào Cai có tác động trực tiếp đến khả năng lưu thông hàng hóa, phát triển thương mại, logistics và chuỗi cung ứng trên toàn tuyến.
Tỉnh xác định kết nối hạ tầng chiến lược là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu. Trong đó, cần tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành Trung ương hai nước thúc đẩy tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng kết nối với tuyến Hà Khẩu - Côn Minh (Trung Quốc); thúc đẩy các công trình kết nối khu vực biên giới và có cầu đường bộ qua sông Hồng khu vực Bát Xát - Bá Sái (Trung Quốc).
Xa hơn, chúng ta cần kết nối đồng bộ đường bộ, đường sắt, đường biển và hàng không để từng bước hình thành mạng lưới vận tải đa phương thức. Khi hàng hóa từ Vân Nam qua Lào Cai có thể kết nối thuận lợi với Hà Nội, các cảng biển Hải Phòng, Quảng Ninh và ngược lại, thời gian và chi phí vận chuyển sẽ được giảm xuống; nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn Hành lang.
Phóng viên: Hạ tầng giao thông là điều kiện cần. Theo đồng chí, đâu là những khâu cần tạo đột phá để biến lợi thế kết nối thành hiệu quả kinh tế thực chất?
Đồng chí Giàng Quốc Hưng: Cùng với giao thông, cửa khẩu và logistics phải có bước phát triển tương xứng. Lào Cai xác định xây dựng cửa khẩu thông minh, logistics hiện đại và tạo thuận lợi thông quan là một trong những khâu đột phá.
Các địa phương cần tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan chức năng; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và phương tiện vận chuyển hàng hóa thông minh. Đồng thời, phát triển đồng bộ hệ thống ICD, kho ngoại quan, kho lạnh, logistics lạnh và vận tải đa phương thức để hình thành chuỗi logistics qua biên giới hiện đại, thông suốt.
Lào Cai cũng đề nghị hai bên phối hợp thúc đẩy thí điểm vận tải không người lái qua biên giới tại cửa khẩu Kim Thành - Bắc Sơn và Bản Vược - Bá Sái; thúc đẩy xây dựng thí điểm Khu hợp tác kinh tế qua biên giới Lào Cai - Vân Nam (Trung Quốc). Đây là những mô hình mới có thể tạo thêm động lực cho giao thương và hợp tác đầu tư trong thời gian tới.
Phóng viên: Đồng chí nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ “kết nối giao thông” sang “kết nối kinh tế”. Nội hàm của sự chuyển đổi này là gì?
Đồng chí Giàng Quốc Hưng: Mục tiêu cuối cùng của kết nối hạ tầng là tạo ra dòng chảy kinh tế. Có đường giao thông thuận lợi, cửa khẩu hiện đại nhưng nếu doanh nghiệp chưa kết nối được với nhau, chưa hình thành các chuỗi sản xuất, cung ứng và tiêu thụ thì lợi thế của Hành lang chưa được khai thác đầy đủ.
Do đó, cần tăng cường kết nối doanh nghiệp, xúc tiến đầu tư, thương mại và hình thành các chuỗi cung ứng qua biên giới. Đối với nông nghiệp, cần liên kết từ sản xuất, chế biến, bảo quản, logistics đến tiêu thụ; phối hợp tháo gỡ vướng mắc về tiêu chuẩn, kiểm dịch, truy xuất nguồn gốc, tạo thuận lợi cho hàng hóa thông quan.
Cùng với đó là phát triển thương mại điện tử, thương mại số; thu hút đầu tư vào công nghiệp chế biến, công nghiệp hỗ trợ, công nghệ cao, năng lượng sạch và logistics. Khi doanh nghiệp các địa phương cùng tham gia sâu vào chuỗi giá trị, Hành lang sẽ không đơn thuần là tuyến vận chuyển hàng hóa mà trở thành không gian liên kết kinh tế.
Phóng viên: Bên cạnh những lĩnh vực truyền thống, đâu là dư địa hợp tác mới của Hành lang kinh tế trong giai đoạn tới?
Đồng chí Giàng Quốc Hưng: Dư địa còn rất lớn. Chúng tôi cho rằng cần hướng tới xây dựng Hành lang kinh tế số, xanh, thông minh và bền vững.
Các địa phương có thể đẩy mạnh hợp tác khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế số, logistics thông minh, nông nghiệp thông minh, công nghiệp xanh, năng lượng mới và năng lượng tái tạo.
Điều quan trọng là không triển khai dàn trải mà lựa chọn một số mô hình, dự án cụ thể có tính thí điểm, khả năng nhân rộng. Hợp tác phải tạo ra sản phẩm, dự án và kết quả có thể đo đếm được.
Cùng với kinh tế, giao lưu nhân văn tiếp tục là một trụ cột quan trọng. Năm 2026 - 2027 là “Năm hợp tác du lịch Việt Nam - Trung Quốc”, mở ra cơ hội để các địa phương xây dựng sản phẩm du lịch liên kết, các tuyến du lịch qua biên giới chất lượng cao và tăng cường trao đổi khách. Hợp tác đào tạo nhân lực về logistics, ngoại ngữ, thương mại quốc tế, công nghệ số và quản trị cửa khẩu cũng cần được quan tâm.
Phóng viên: Để những định hướng được thống nhất tại Hội nghị lần thứ XII không dừng lại ở các biên bản hợp tác, theo đồng chí cần có cơ chế triển khai như thế nào?
Đồng chí Giàng Quốc Hưng: Đây là vấn đề rất quan trọng. Mỗi nội dung hợp tác cần xác định rõ đầu mối, tiến độ và kết quả cụ thể; thường xuyên theo dõi, đôn đốc quá trình thực hiện. Những vấn đề vượt thẩm quyền của địa phương cần được tổng hợp, phối hợp báo cáo các bộ, ngành Trung ương hai nước xem xét, tháo gỡ.
Các địa phương cũng cần lựa chọn một số dự án, mô hình ưu tiên để tập trung nguồn lực triển khai, thay vì hợp tác dàn trải. Đến Hội nghị lần thứ XIII dự kiến tổ chức tại Hải Phòng vào năm 2028, điều chúng ta mong muốn nhìn thấy không chỉ là nội dung đã trao đổi, mà phải là các dự án được triển khai, các tuyến kết nối được cải thiện và cơ hội hợp tác mới được hình thành.
Lào Cai cam kết tiếp tục chủ động, tích cực và trách nhiệm trong phối hợp với tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) và các tỉnh, thành Hà Nội, Hải Phòng và Quảng Ninh; phát huy vai trò cửa ngõ, cầu nối giữa khu vực Tây Nam Trung Quốc với Việt Nam, cùng các địa phương đưa thỏa thuận hợp tác thành chương trình, dự án cụ thể.
Mục tiêu chúng tôi hướng tới là Hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh là tuyến kết nối giao thông, thương mại giữa hai nước, từng bước trở thành không gian liên kết kinh tế, chuỗi cung ứng và giao lưu nhân dân, đóng góp thiết thực vào sự phát triển của các địa phương và quan hệ hợp tác Việt Nam - Trung Quốc.
Phóng viên: Trân trọng cảm ơn đồng chí!
