Nhà cũ của tôi ở gần chợ. Dù ở giữa thành phố nhưng chợ này từng có một cái tên rất “quê” - Gốc Mít. Bây giờ, chợ đã mang tên mới, nhưng hầu như người dân sinh sống lâu năm ở đất Lào Cai này chỉ quen gọi chợ ấy bằng cái tên cũ.
Nghe các cụ kể rằng, thuở sơ khai, chợ được hình thành ngay dưới gốc một cây mít to. Dưới bóng mát cây mít, hàng quán sinh sôi và dần trở thành khu chợ rộng lớn. Sau này, dù cây mít không còn nhưng người ta vẫn quen gọi theo tên cũ, nhiều người bảo: Vì cái tên cũ mộc mạc, gần gũi, dễ nhớ!
Tôi chuyển khỏi nhà cũ đã được gần 15 năm. Hôm nay, tranh thủ ngày cuối năm tôi ghé thăm xóm cũ và vào chợ tìm mua vài thứ đồ dùng gia đình, nhưng chủ yếu là vì đột nhiên tôi nhớ hàng xóm cũ, nhớ khu chợ và những người bán hàng mà tôi đã quen mặt, thuộc tên suốt bao năm tuổi thơ, nhớ cảm giác thân quen như người nhà: Nhìn thấy tôi từ xa họ đã gọi lại hỏi thăm đủ thứ.
Chợ có nhiều cổng vào nhưng tôi thích đi bộ vào chợ từ cổng phụ nhỏ phía sau. Hàng quán ngày càng đông đúc, có thêm nhiều sạp hàng mới và những người bán cũng lạ mặt nhiều hơn. 15 năm qua, cũng có đôi lần tôi trở lại khu chợ này nhưng thường chỉ ghé qua chốc lát, mua vội thứ gì đó rồi đi ngay nên không kịp trò chuyện với những người quen cũ.
Đang mải ngắm nhìn, hỏi han giá cả ở sạp quả tươi ngay phía đầu cổng vào, tôi giật mình bởi tiếng ai đó gọi tên mình. “Thương! Phải Thương con mẹ Hồng không? Sao nay lại lên tận chợ này mua hàng à cháu?”. Tôi quay lại, hóa ra là bác hàng xóm, cũng là mẹ của đứa bạn cùng lớp cấp 2 của tôi. Bác cháu gặp nhau cười nói vui vẻ, hỏi thăm gia đình, nhà cửa, rồi mươi phút sau thì chào tạm biệt mỗi người một hướng. Vừa chào bác hàng xóm xong thì tôi lại được vợ chồng cô chú bán hàng khô nhận ra và mời vào chơi. Nhiều năm đã trôi qua khiến tôi bất ngờ vì cô chú vẫn nhận ra tôi. Ngày còn là khách hàng thường xuyên của cô chú, tôi mới chỉ là cô bé học sinh. Ngày đó, vì nhà tôi ai cũng thích món cá cơm rim mắm và tép khô kho khế nên hầu như tuần nào tôi cũng ghé sạp hàng của cô chú mua vài lạng, có khi cả cân. Hôm nay, tôi cũng mua ủng hộ cô chú mỗi thứ một chút và chợt nhớ đến thèm thuồng mùi vị món ăn quê mùa, đơn giản mà hấp dẫn ấy.
Tôi tiếp tục chuyến thăm “chợ quê, phố cũ” khi trời dần về chiều. Chợ ngày cuối năm vội vàng, tấp nập hơn ngày thường. Cứ đi qua mỗi khu bán hàng tôi lại gặp một vài người quen, có người nhận ra ngay, cũng có người ngờ ngợ, phải hỏi lại vài thông tin thì ồ lên vui vẻ, tay bắt, mặt mừng, khiến tôi có cảm giác thân thương, trìu mến như được trở về quê nhà.
Sau khi đi một vòng gặp gỡ nhiều người quen cũ và “tay xách, nách mang” được khá nhiều đồ, tôi vòng ra khu cổng chợ chính và bất ngờ bị thu hút bởi một hàng bán đồ ăn sẵn - món canh chuối ốc thơm lừng, béo ngậy. Không phải là một nhà hàng hoặc quán ăn sang trọng, cao cấp, chỉ là một xe hàng đơn giản với 2 chiếc nồi to, một bên là nồi thịt chân giò nấu giả cầy, một bên là nồi canh chuối ốc đậu thơm nhức mũi. Cô gái bán hàng vừa vui vẻ báo giá, giới thiệu món ăn, vừa chia sẻ cách nấu để món ăn hấp dẫn. Cơn đói nổi lên, tôi hào hứng mua mỗi thứ một bát.
Trong khi tôi loay hoay không biết làm thế nào để xách được hết đống đồ ra xe thì cô gái bán hàng nhanh nhẹn nói: “Chị đợi em chút, em lấy xe máy chở chị ra xe, chứ nhiều đồ thế kia chị đi bộ thì xách mỏi tay lắm!”. Nói rồi, cô gái nhanh nhẹn bỏ tạp dề, nhờ người bán rau bên cạnh trông hàng hộ để đưa tôi đi. Tôi bất ngờ vì tôi không hề quen cô gái, đây là lần đầu tiên tôi mua hàng của cô ấy. Tôi cũng hơi ái ngại vì sợ trong lúc chở tôi đi nhỡ có ai muốn mua hàng thì cô ấy lại mất khách. Nhưng hành động dứt khoát, nhanh nhẹn của cô gái khiến tôi không kịp suy nghĩ nhiều. Cô gái chở tôi ra chỗ để xe phía đầu cổng phụ trong sự vui vẻ, nhiệt tình rồi nhanh chóng quay lại bán hàng…
Tôi chợt nhận ra, giữa cuộc sống xô bồ, ồn ào và náo nhiệt, thậm chí ở nơi người ta có thể tranh nhau từng vị trí đứng, từng khách hàng thì vẫn có những người thật tốt bụng, tử tế. Không cần phải là người quen hay bạn bè thân thiết, chỉ đơn giản là thấy người cần giúp đỡ thì ra tay, không tính toán thiệt hơn. Có lẽ người vùng cao là vậy! Phiên chợ ngày cuối năm thật tuyệt!
