Để thay thế những tuyến đường đất lầy lội, khó đi bằng những tuyến đường phẳng phiu, êm thuận, ngoài sự hỗ trợ của Nhà nước, các địa phương đã có nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt nhằm phát huy vai trò chủ thể của người dân, cùng dựng xây những tuyến đường “Ý Đảng lòng dân”.
Mở đường - Hiệu quả thiết thực, tạo động lực phát triển bền vững
Xã Mậu A sau hợp nhất có 414 km đường giao thông, với trên 600 tuyến đường các loại. Nhờ phát huy sức dân, giai đoạn 2020 - 2025, xã đã làm mới, cứng hóa và nâng cấp được hơn 62 km đường giao thông. Từ các tuyến trục xã quan trọng như Yên Thái, Mậu Đông, Ngòi A, An Thịnh, đến hệ thống đường trục thôn, ngõ xóm tại các khu vực Cầu Vải, Gốc Nhội, Khe Cỏ, Làng Chẹo và nhiều khu dân cư khác, đã và đang phát huy giá trị, phục vụ đời sống sinh hoạt, sản xuất và đi lại của Nhân dân, tạo nên diện mạo khang trang đổi mới cho xã Mậu A hôm nay.
Thực thi Nghị quyết 22 của HĐND tỉnh về Quy định chính sách hỗ trợ xây dựng đường giao thông nông thôn trên địa bàn tỉnh, giai đoạn 2026 - 2030, xã Mậu A đẩy mạnh phong trào làm đường giao thông nông thôn theo phương châm “Nhà nước và Nhân dân cùng làm”. Chỉ trong đợt 1 đầu năm 2026, các thôn trên địa bàn xã đã đăng ký thực hiện 11,9 km, trong đó đã làm được hơn 5 km. Đây cũng là cơ sở để năm 2026 xã đặt mục tiêu phấn đấu kiên cố hóa được 50 km đường và giai đoạn 2026 - 2030 sẽ mở mới và mở rộng nền đường đạt tiêu chuẩn cấp A, cấp B, cấp C khoảng 130 km; mở rộng 90 km đường cũ nhỏ hẹp, đảm bảo bề rộng mặt đường tối thiểu 3,5 km, kiên cố hóa 408 km rãnh thoát nước.
Ông Đinh Mạnh Cường - Phó Chủ tịch UBND xã Mậu A cho biết: Trước hết, xã tập trung đẩy mạnh tuyên truyền để người dân hiểu rõ việc có những tuyến đường khang trang rộng lớn để phục vụ chính người dân cũng như góp phần phát triển kinh tế - xã hội. Cùng với đó, giao trực tiếp cho cộng đồng dân cư tổ chức thi công và thực hiện giám sát cộng đồng theo quy định để đảm bảo đúng thiết kế và các yêu cầu kỹ mỹ thuật khi bàn giao đưa vào sử dụng.
Tại thôn Cầu Khai, từ sự đồng lòng của người dân đã giúp tuyến đường nội thôn dài hơn 400 m được hoàn thành trong những ngày giáp Tết Nguyên đán, trong đó 7 hộ dân đã hiến gần 700 m2 đất thổ cư, ủng hộ 200 ngày công lao động. Hay khi mở rộng tuyến đường liên thôn Cầu Quạch đi thôn Đoàn Kết từ 3m lên 5m, 19 hộ dân sẵn sàng hiến đất để mở đường.
Điển hình như gia đình ông Hoàng Đình In, dù đã hết tuổi lao động, cuộc sống còn nhiều khó khăn, nhưng nhận thấy lợi ích từ việc mở rộng tuyến đường, gia đình ông đã hiến hơn 100m2 đất ở. Ông In cho hay: Mình chính là người thụ hưởng khi làm đường nên Nhà nước lấy đất bao nhiêu mình sẽ hiến bấy nhiêu, chỉ mong sao con đường nhanh chóng được thi công để bà con Nhân dân đi lại đỡ vất vả.
Người dân là chủ thể của quá trình phát triển
Xác định “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân thụ hưởng” là nguyên tắc xuyên suốt của việc làm đường giao thông nông thôn để không còn tâm lý trông chờ, ỷ lại vào Nhà nước mà chủ động tham gia từ khâu bàn bạc, hiến kế đến tổ chức thực hiện.
Thực tế cho thấy, ở nhiều thôn, bản bà con đã tự nguyện hiến đất, chặt bỏ cây cối, tháo dỡ tường rào, đóng góp ngày công lao động và một phần kinh phí để mở rộng, bê tông hóa các tuyến đường liên thôn, liên xã. Những con đường mới không chỉ rút ngắn khoảng cách địa lý mà còn mở ra cơ hội phát triển kinh tế, giao thương hàng hóa, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân.
Với sự chung tay của người dân cùng nguồn lực hỗ trợ của Nhà nước, năm 2025, xã Xuân Ái đã làm được 29,5km đường giao thông nông thôn, tạo thêm thuận lợi để thu hút các doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh vào địa bàn.
Ông Hoàng Xuân Hùng, Phó Chủ tịch UBND xã Xuân Ái cho biết: xã xây dựng kế hoạch làm đường giao thông từ sớm, trên cơ sở đó triển khai tới các thôn để người dân nắm được, cùng đóng góp công sức, tiền của để mở rộng và mở mới các tuyến đường.
Hiện, xã Xuân Ái đang chỉ đạo Phòng Kinh tế phối hợp với các thôn để lựa chọn, chuẩn bị các điều kiện phát động khởi công làm đường giao thông nông thôn đợt 1/2026 trước 15/3, thiết thực chào mừng cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031.
Cách làm linh hoạt, phù hợp với thực tiễn địa phương
Chủ trương phát huy vai trò chủ thể của người dân trong làm đường giao thông nông thôn ở Lào Cai được triển khai linh hoạt, phù hợp với điều kiện từng vùng, từng dân tộc. Chính quyền cơ sở đóng vai trò định hướng, hỗ trợ về cơ chế, kỹ thuật, vật liệu; còn người dân là lực lượng trực tiếp thực hiện.
Nhiều mô hình hay, cách làm sáng tạo đã được nhân rộng, như: tổ tự quản đường giao thông nông thôn, phân công các gia đình luân phiên bảo dưỡng tuyến đường; huy động con em xa quê ủng hộ kinh phí; lồng ghép làm đường với chỉnh trang nhà cửa, vệ sinh môi trường, xây dựng cảnh quan nông thôn sáng - xanh - sạch - đẹp.
Chị Tạ Thị Phương - Trưởng thôn Yên Phú, xã Xuân Ái cho biết: Việc tham gia làm đường giao thông nông thôn thể hiện trách nhiệm của công dân đối với sự phát triển của quê hương đất nước và khát vọng, ý chí thoát nghèo trong mỗi người dân. Nên khi thôn triển khai thi công tuyến đường nào là người dân trong thôn đều đóng góp kinh phí để kiên cố hóa, tạo sức mạnh tổng hợp trong phát triển kết cấu hạ tầng nông thôn.
Việc người dân thực sự làm chủ trong quá trình làm đường giao thông nông thôn không chỉ giúp giảm đáng kể chi phí đầu tư từ ngân sách nhà nước, mà còn củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, nâng cao niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chính quyền địa phương. Đây chính là nền tảng quan trọng để Lào Cai tiếp tục hoàn thành, nâng cao các tiêu chí nông thôn mới trong giai đoạn tới
Với sự chung sức của người dân, đến hết năm 2025, toàn tỉnh có 37 xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó có 1 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao; 387 thôn, bản được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới và 533 thôn, bản đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu.
Tiếp tục khơi dậy sức dân
Để phát huy hơn nữa vai trò chủ thể của người dân, cùng với chính sách hỗ trợ từ Nghị quyết 22 ngày 9/12/2025 của HĐND tỉnh, ngày 3/2/ 2026, Tỉnh ủy Lào Cai đã ban hành Nghị quyết về phát triển giao thông nông thôn trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2040. Trong đó Tỉnh ủy tiếp tục xác định việc phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân là trung tâm, nòng cốt, lâu dài để đầu tư xây dựng, mở mới và nâng cấp các tuyến đường giao thông nông thôn.
Mục tiêu Nghị quyết đặt ra là đến hết năm 2030, tỷ lệ đường giao thông nông thôn được nhựa hóa, bê tông hóa đạt trên 80% theo tiêu chí Nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030. Xây dựng ít nhất 100 cây cầu bê tông xi măng, cầu thép với quy mô phù hợp để thay thế các cầu treo cũ, cầu tạm, cầu cũ, ngầm tràn bị hỏng. Hỗ trợ mở mới, mở rộng nền đường, kiên cố hóa mặt đường bê tông xi măng ít nhất 2.500 km đường giao thông nông thôn đạt chuẩn về nền, mặt đường theo các cấp A, cấp B, cấp C.
Cùng với mục tiêu, quyết tâm, lộ trình và kế hoạch cụ thể của cấp ủy, chính quyền từ tỉnh đến cơ sở, thì sự tham gia tích cực của người dân trong phát triển kết cấu hạ tầng giao thông nông thôn sẽ góp phần đưa nông thôn Lào Cai ngày càng khởi sắc, giàu đẹp, văn minh, từng bước nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân, đặc biệt tại các khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn, biên giới.
