Nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, ngày 2/4/1948, tại chân đèo Mận thuộc thôn Làng Già, xã Yên Thế (nay là thôn Thâm Pồng, xã Yên Thắng, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái), Tỉnh đội bộ dân quân Lào Cai được thành lập - tiền thân của lực lượng vũ trang (LLVT) tỉnh Lào Cai ngày nay.
77 năm qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Lào Cai và Đảng ủy Bộ Tư lệnh Quân khu 2, sự chăm lo, thương yêu, đùm bọc của Nhân dân các dân tộc trong tỉnh, LLVT tỉnh đã phát huy tốt truyền thống vẻ vang của Quân đội nhân dân anh hùng và truyền thống của LLVT Quân khu 2: “Trung thành - Tự lực - Đoàn kết - Anh dũng - Chiến thắng”, vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, không ngừng lớn mạnh và trưởng thành về mọi mặt, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.
Với những thành tích đạt được, LLVT tỉnh Lào Cai đã được Đảng, Nhà nước tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Nhất, Anh hùng LLVT thời kỳ chống thực dân Pháp, Huân chương Hồ Chí Minh. 19 tập thể, cá nhân được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân, 72 bà mẹ được phong tặng, truy tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam anh hùng. Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh được Chủ tịch nước 2 lần tặng thưởng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Ba trong thời kỳ đổi mới cùng nhiều phần thưởng cao quý khác của các cấp, các ngành. Năm 2024, Bộ CHQS tỉnh Lào Cai vinh dự được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tặng thưởng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Ba vì có thành tích xuất sắc đột xuất trong thực hiện nhiệm vụ phòng, chống, khắc phục hậu quả bão số 3 và được Bộ Quốc phòng tặng cờ vì có thành tích xuất sắc trong phong trào Thi đua quyết thắng năm 2024.
Từ khi tái lập tỉnh đến nay, LLVT tỉnh Lào Cai không ngừng lớn mạnh, trưởng thành, có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ, khả năng sẵn sàng chiến đấu cao, đã cùng với cấp ủy đảng, chính quyền và Nhân dân các dân tộc trong tỉnh đạt được thành tựu to lớn trong phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội, củng cố quốc phòng - an ninh, xây dựng khu vực phòng thủ ngày càng vững chắc; tham mưu thực hiện có hiệu quả công tác đối ngoại. Đảng ủy - Bộ CHQS tỉnh chủ động làm tốt công tác tham mưu Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh lãnh đạo và chỉ đạo, phát huy sức mạnh tổng hợp của các cấp, các ngành trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân gắn với xây dựng thế trận an ninh nhân dân; tập trung xây dựng cơ quan, đơn vị vững mạnh toàn diện, không ngừng nâng cao sức mạnh chiến đấu của LLVT; phát huy tốt vai trò làm tham mưu về thực hiện nhiệm vụ quân sự - quốc phòng, thực sự là lực lượng nòng cốt bảo vệ chủ quyền an ninh, biên giới quốc gia và là lực lượng chủ lực trong phòng chống khắc phục hậu quả thiên tai, cứu hộ, cứu nạn, phòng cháy chữa cháy rừng - bảo vệ rừng, tham gia rà phá bom, mìn, vật liệu nổ; xây dựng cơ sở chính trị, tham gia phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội.
Nhận thức rõ việc thực hiện tốt nhiệm vụ quân sự - quốc phòng góp phần ổn định chính trị, tạo điều kiện để phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương, LLVT tỉnh luôn là lực lượng nòng cốt trong tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện tốt đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nắm vững nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, đề cao cảnh giác sẵn sàng đập tan mọi âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch. Công tác giáo dục quốc phòng - an ninh luôn đảm bảo chất lượng. Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đã tham mưu Hội đồng Giáo dục quốc phòng - an ninh tỉnh tổ chức giáo dục quốc phòng - an ninh cho tất cả cán bộ thuộc các đối tượng, hàng chục nghìn lượt học sinh, sinh viên và Nhân dân. Công tác tuyển quân gắn với tạo nguồn cán bộ cho cơ sở luôn được các cấp, các ngành đặc biệt quan tâm. Công tác huấn luyện luôn duy trì trên 98% quân số. Kết quả kiểm tra các nội dung khoa mục đối với lực lượng thường trực 100% đạt yêu cầu, có trên 82,5% đạt khá, giỏi; đối với lực lượng dân quân, tự vệ và dự bị động viên, 100% đạt yêu cầu có trên 75% đạt khá, giỏi.
Đến nay, tỷ lệ dân quân, tự vệ toàn tỉnh đạt 2,01% so với tổng dân số, tỷ lệ đảng viên trong dân quân, tự vệ toàn tỉnh đạt 23,5%, đảng viên trong dự bị động viên đạt 32,11%. 100% cơ sở dân quân, tự vệ được củng cố, kiện toàn, công tác lãnh đạo của các chi bộ quân sự xã, phường, thị trấn ngày càng đi vào nền nếp và hiệu quả. Bên cạnh đó, LLVT tỉnh đã chủ động tham mưu, chỉ đạo tốt các cuộc diễn tập; 100% đạt khá, giỏi, an toàn tuyệt đối. Thông qua các cuộc diễn tập, nhận thức năng lực lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy đảng, chính quyền, vai trò làm tham mưu của các ban, ngành, đoàn thể được nâng lên. Lực lượng quân sự, công an, biên phòng luôn chủ động phối hợp chặt chẽ, đủ sức làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch. Các cơ quan, đơn vị trong LLVT tỉnh tích đẩy mạnh việc duy trì nền nếp chính quy, giữ vững kỷ cương, nguyên tắc tập trung dân chủ; thực hiện tốt 3 khâu đột phá của Quân khu gắn với đẩy mạnh “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” và cuộc vận động “Phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ”.
Phong trào tăng gia sản xuất từ cơ quan cho đến các đơn vị đều phát triển mạnh mẽ, góp phần cải thiện nâng cao đời sống cho bộ đội, tỷ lệ quân số khỏe thường xuyên luôn đạt từ 99,7% trở lên. Công tác kỹ thuật luôn bảo đảm tốt vũ khí trang bị cho nhiệm vụ huấn luyện, diễn tập và sẵn sàng chiến đấu… Công tác dân vận và chính sách hậu phương quân đội luôn được Đảng ủy - Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh thực hiện hiệu quả. Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đã phối hợp với cấp ủy đảng, chính quyền các địa phương, các ban, ngành đoàn thể, cơ quan, đơn vị trong và ngoài quân đội tổ chức nhiều đợt hành quân dã ngoại kết hợp thực hiện công tác dân vận tham gia phong trào “Quân đội chung sức xây dựng nông thôn mới”; tổ chức thăm hỏi, tặng quà, khám - chữa bệnh, cấp thuốc miễn phí cho các đối tượng chính sách, gia đình khó khăn trên địa bàn.
Phát huy truyền thống vẻ vang 77 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, trong những năm tới, LLVT tỉnh Lào Cai tiếp tục quan tâm quán triệt sâu sắc quan điểm, đường lối quân sự của Đảng và tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng quân đội cách mạng; tham mưu với Đảng, Nhà nước các chủ trương, giải pháp xây dựng quân đội tinh, gọn, mạnh đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới; xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh gắn với xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu”; duy trì nghiêm nền nếp, chế độ sẵn sàng chiến đấu; phối hợp chặt chẽ với các lực lượng trên địa bàn, nắm chắc tình hình, nâng cao chất lượng dự báo, tham mưu đề xuất, xử lý hiệu quả các tình huống, không để bị động, bất ngờ; góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc...
