Washington tuyên bố ngừng bắn, Kiev chờ những cam kết cụ thể
Diễn biến ngoại giao nổi bật ngày 11/10 là thông báo của Tổng thống Mỹ Donald Trump về một thỏa thuận ngừng bắn liên quan đến hạ tầng năng lượng giữa Nga và Ukraine. Theo tuyên bố từ Washington, hai bên đã đồng ý chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở năng lượng của nhau và thỏa thuận có hiệu lực ngay lập tức.
Tuy nhiên, phản ứng từ Kiev cho thấy vẫn tồn tại khoảng cách giữa tuyên bố của Mỹ và những điều kiện cần thiết để thực hiện thỏa thuận. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy cho biết ông chưa được thông báo đầy đủ về các nội dung cụ thể, đồng thời khẳng định Ukraine sẵn sàng ngừng tấn công các nhà máy lọc dầu và cơ sở năng lượng của Nga nếu Moscow có hành động tương ứng.
Theo Reuters, nhà lãnh đạo Ukraine đang chờ Washington làm rõ cơ chế thực hiện đề xuất. Trong khi đó, tính đến các thông tin được công bố ngày 11/10, phía Nga chưa đưa ra xác nhận công khai tương ứng về một thỏa thuận ngừng bắn năng lượng đã có hiệu lực.
Điều này đồng nghĩa tuyên bố của Tổng thống Mỹ hiện mới tạo ra khả năng giảm leo thang trên một lĩnh vực cụ thể, chưa thể được xem là dấu hiệu chiến sự Nga - Ukraine đã chấm dứt.
Nga tiếp tục tập kích, nhiều thương vong tại Ukraine
Trái ngược với những tín hiệu ngoại giao, tình hình thực địa trong ngày 11/10 vẫn căng thẳng. Reuters đưa tin các cuộc tấn công của Nga khiến ít nhất 6 người thiệt mạng tại hai khu vực của Ukraine.
Tại thành phố Kharkiv, một cuộc tấn công trúng cửa hàng thực phẩm khiến 3 người thiệt mạng và 20 người bị thương, trong đó có hai trẻ em. Thống đốc khu vực Oleh Syniehubov thông báo về thương vong, trong khi lực lượng cứu hộ triển khai hoạt động khẩn cấp tại hiện trường.
Một cuộc tấn công khác ở miền tây Ukraine khiến thêm 3 người thiệt mạng, cho thấy phạm vi nguy hiểm của các đợt không kích không chỉ giới hạn ở những khu vực sát tiền tuyến.
Cùng ngày, Tổng thống Zelenskyy cho biết cơ sở cung cấp điện và nhiệt tại Kharkiv tiếp tục bị tấn công. Theo số liệu ông công bố, trong tuần trước đó, Ukraine ghi nhận hơn 200 cuộc tấn công nhằm vào các cơ sở phát điện và 17 vụ nhằm vào hạ tầng dầu khí.
Những con số do phía Ukraine cung cấp chưa được kiểm chứng độc lập đầy đủ, nhưng phản ánh mức độ nghiêm trọng của nguy cơ gián đoạn điện, nhiệt và các dịch vụ thiết yếu trong thời điểm mùa lạnh đang đến gần.
Cuộc đối đầu bằng UAV và đòn đánh vào hạ tầng tiếp tục nóng lên
Trong khi Nga duy trì các cuộc tấn công đường không, Ukraine cũng tiếp tục gia tăng sức ép đối với các mục tiêu nằm sâu trong lãnh thổ Nga.
Theo thông tin được truyền thông quốc tế đăng tải ngày 11/10, một trung tâm dữ liệu của tập đoàn công nghệ Yandex tại Nga đã phải ngừng hoạt động sau một cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái. Diễn biến này cho thấy phạm vi tác động của chiến tranh ngày càng mở rộng sang những cơ sở hạ tầng công nghệ và dịch vụ dân sự.
Trên bầu trời Kiev, các đơn vị phòng không Ukraine cũng đang đối mặt với thách thức từ những loại UAV tấn công mới có tốc độ và độ cao hoạt động lớn hơn. The Guardian ghi nhận các lực lượng phòng không tình nguyện Ukraine phải liên tục điều chỉnh phương thức tác chiến, trong khi Kiev thúc đẩy phát triển UAV đánh chặn để đối phó.
Cuộc cạnh tranh giữa UAV tấn công và hệ thống phòng không vì vậy tiếp tục trở thành một yếu tố quan trọng của chiến trường, ngay cả khi chưa có thông tin được kiểm chứng cho thấy một bước ngoặt lớn về kiểm soát lãnh thổ trong ngày 11/10.
Mỹ và Ukraine bất đồng về dầu diesel Nga và vấn đề bầu cử
Song song với diễn biến quân sự, quan hệ giữa Washington và Kiev xuất hiện thêm những bất đồng sau quyết định của Mỹ nới lỏng hạn chế liên quan đến nhiên liệu diesel của Nga.
Chính quyền Tổng thống Trump cho rằng các biện pháp về nguồn cung nhiên liệu là cần thiết trong bối cảnh giá năng lượng chịu sức ép. Tuy nhiên, Ukraine lo ngại việc giảm áp lực kinh tế đối với Moscow có thể làm suy yếu hiệu quả của các biện pháp trừng phạt đang được phương Tây áp dụng.
Tại Mỹ, một nhóm thượng nghị sĩ thuộc cả hai đảng đã kêu gọi chính quyền xem xét lại kế hoạch nhập khẩu diesel Nga, đặt câu hỏi về tính pháp lý và tác động của quyết định đối với chính sách gây sức ép lên Moscow.
Căng thẳng còn gia tăng khi ông Trump công khai đề cập khả năng Ukraine cần một nhà lãnh đạo mới. Đáp lại, ông Zelenskyy khẳng định việc lựa chọn tổng thống thuộc quyền quyết định của người dân Ukraine.
Trong cuộc phỏng vấn được công bố ngày 11/10, ông Zelenskyy cho biết sẵn sàng tổ chức bầu cử nếu Nga chấp nhận một lệnh ngừng bắn toàn diện kéo dài 60 ngày, qua đó tạo điều kiện an ninh cần thiết cho tiến trình bầu cử. Đây là đề xuất có điều kiện, không phải thông báo xác nhận lịch bầu cử đã được ấn định.
Bước sang ngày 12/10: Chưa có cơ sở xác nhận ngừng bắn thực sự
Bước sang sáng 12/10 theo giờ Việt Nam, trọng tâm theo dõi chuyển sang khả năng Nga và Ukraine có thực hiện việc ngừng tấn công các cơ sở năng lượng như tuyên bố của Washington hay không.
Ba vấn đề chưa được giải quyết gồm phạm vi các mục tiêu được bảo vệ, cách thức giám sát việc tuân thủ và phản ứng của các bên nếu xảy ra cuộc tấn công mới.
Trong bối cảnh các đợt không kích vẫn được Ukraine ghi nhận, một thỏa thuận hạn chế tấn công vào hạ tầng năng lượng, nếu được thực thi, có thể góp phần giảm nguy cơ gián đoạn các dịch vụ thiết yếu. Tuy nhiên, thỏa thuận như vậy không đồng nghĩa với một lệnh ngừng bắn toàn diện trên toàn chiến tuyến.
Những diễn biến ngày 11/10 cho thấy nỗ lực ngoại giao nhằm hạ nhiệt xung đột vẫn đang diễn ra song song với các hoạt động quân sự. Triển vọng giảm leo thang trong những ngày tới phụ thuộc trước hết vào cam kết công khai của Moscow và Kiev, cùng các hành động thực tế có thể kiểm chứng trên chiến trường.
Theo Reuters, AP, The Guardian
