Năm 2019, trong một chuyến đi học tập mô hình tại tỉnh Phú Thọ, chị Hà Thị Vỹ (khi đó là Bí thư Đoàn xã Thanh Lương cũ) đã mạnh dạn đưa giống ớt xuất khẩu về trồng thử trên diện tích 2.000 m² đất lúa của gia đình. Vụ đầu tiên cho năng suất 55 tạ/ha, giá bán 6.500 đồng/kg, hiệu quả cao hơn nhiều so với trồng lúa.
Nếu cứ phát triển manh mún thì bà con rất khó thoát nghèo. Để nâng cao hiệu quả sản xuất thì phải liên kết, phải có đầu ra ổn định.
Từ thành công ban đầu, chị bắt đầu vận động các hộ dân, đặc biệt là thanh niên và hội viên phụ nữ, cùng chuyển đổi cây trồng. Năm 2021, đã có 24 hộ đăng ký trồng ớt với diện tích 4,5 ha.
Để sản xuất bài bản và kết nối với doanh nghiệp bao tiêu, tháng 1/2022, chị Hà Thị Vỹ tham mưu UBND xã Thanh Lương thành lập Tổ hợp tác trồng ớt xuất khẩu, với 24 thành viên, chị giữ vai trò Tổ trưởng.
Đến năm 2024, tổ hợp tác đã phát triển lên 60 thành viên với 245 nhân khẩu tham gia, phần lớn là đồng bào Thái, Mường, Tày. Diện tích trồng ớt đạt 10 ha, sản xuất theo quy trình thống nhất từ giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đến thu hoạch và đóng gói.
Giá thu mua theo hợp đồng ổn định là 7.000 đồng/kg, năng suất bình quân 50 tạ/ha, mang lại thu nhập khoảng 350 triệu đồng/ha/năm, cao hơn trồng lúa trên cùng diện tích hơn 200 triệu đồng/ha. Tổng sản lượng đạt 450 - 500 tấn/vụ, doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm, tạo việc làm thường xuyên cho 60 - 80 lao động nông thôn, chủ yếu là thanh niên và phụ nữ.
"Trước đây, gia đình tôi trồng lúa, thu nhập bấp bênh. Từ khi vào tổ hợp tác trồng ớt, có hợp đồng bao tiêu, giá ổn định, thu nhập cao hơn, đời sống cũng khá lên” - chị Đinh Thị Thắm, thành viên tổ hợp tác chia sẻ.
Năm 2022, tổ hợp tác vẫn còn 5 hộ nghèo, cận nghèo nhưng nhờ hiệu quả từ mô hình liên kết, đến năm 2024, không còn hộ nào thuộc diện nghèo, cận nghèo trong tổ.
Theo chị Hà Thị Vỹ, điều quan trọng nhất là sự thay đổi tư duy: “Bà con đã quen dần với việc làm theo chuỗi, theo quy trình, coi trọng chất lượng và uy tín chung. Khi có tổ chức, có doanh nghiệp đồng hành, ai cũng yên tâm đầu tư và gắn bó lâu dài”.
Không dừng lại ở cây ớt, từ nền tảng liên kết sẵn có, tổ hợp tác tiếp tục mở rộng sang mô hình trồng dưa chuột xuất khẩu. Hiện, mô hình có 14 hộ tham gia với 1,2 ha, giá thu mua 15.000 đồng/kg, cho thu nhập trên 400 triệu đồng/ha/năm.
Ở Cầu Thia, nói đến mô hình trồng ớt xuất khẩu, người dân đều nhắc đến vai trò “đầu tàu” của Bí thư Đoàn Hà Thị Vỹ. Không chỉ là người khởi xướng, chị còn trực tiếp theo sát từng khâu: từ vận động, tập huấn kỹ thuật, làm việc với doanh nghiệp đến tổng hợp sản lượng và thanh toán cho các hộ theo tháng.
Tổ hợp tác trồng ớt do chị Hà Thị Vỹ làm Tổ trưởng là một trong những mô hình hiệu quả nhất hiện nay của phường, không chỉ mang lại thu nhập cao mà còn tạo việc làm, góp phần giảm nghèo và thay đổi tư duy sản xuất của người dân.
Từ một tổ dân phố, đến nay chị Vỹ đã nhân rộng mô hình ra 17/39 tổ dân phố trên địa bàn phường, tạo nên vùng sản xuất tập trung, gắn với doanh nghiệp theo chuỗi giá trị.
Không chỉ giúp người dân phát triển kinh tế, chị Hà Thị Vỹ còn tích cực tham gia các hoạt động an sinh xã hội tại địa phương.
Nỗ lực của chị Hà Thị Vỹ được ghi nhận với nhiều phần thưởng, như: Giải thưởng Lương Định Của lần thứ XIX năm 2024; là một trong 36 gương thanh niên dân tộc thiểu số tiêu biểu được Trung ương Đoàn tuyên dương năm 2025.
Đặc biệt, với những đóng góp nổi bật trong phong trào thanh niên khởi nghiệp gắn với phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, năm 2025, chị Hà Thị Vỹ đã được Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tặng Bằng khen.
Nhưng với chị, phần thưởng lớn nhất vẫn là sự đổi thay của bà con quê mình: “Khi thấy những hộ trước đây còn khó khăn nay đã có thu nhập ổn định, con cái được học hành đầy đủ hơn, tôi cảm thấy những nỗ lực của mình là xứng đáng.”
Dưới những luống ớt đang xanh lên từng ngày ở Cầu Thia, in đậm dấu ấn của một người Bí thư Đoàn dám nghĩ, dám làm. Từ những bước đi tiên phong của chị Hà Thị Vỹ, một hướng làm giàu bền vững đang mở ra để ruộng đồng không còn là nơi “trụ lại”, mà trở thành nơi thanh niên và bà con gửi gắm khát vọng vươn lên trên chính quê hương mình.
