Giáo dục phổ thông tại các xã biên giới đang có nhiều chuyển biến tích cực, song vẫn đối mặt không ít thách thức, đòi hỏi tiếp tục đầu tư đồng bộ, đổi mới phương pháp dạy học và tăng cường chính sách hỗ trợ đặc thù. Thông tin được nêu tại Hội nghị Đánh giá tình hình triển khai xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp ở xã biên giới.
Theo báo cáo của Vụ Giáo dục Phổ thông, cả nước hiện có 248 xã, phường biên giới với 1.197 trường học, gồm hơn 1.000 trường phổ thông, 22 trường phổ thông dân tộc nội trú và 160 trường phổ thông dân tộc bán trú, với quy mô hơn 596.000 học sinh.
Những năm gần đây, công tác huy động học sinh ra lớp tại khu vực biên giới đạt kết quả tích cực. Tỷ lệ học sinh đi học đúng độ tuổi, đặc biệt ở bậc tiểu học và THCS, được nâng lên. Các chính sách hỗ trợ học sinh vùng khó khăn, vùng dân tộc thiểu số được triển khai tương đối đồng bộ, góp phần giảm bỏ học và duy trì sĩ số.
Chất lượng giáo dục cũng từng bước cải thiện. Một số địa phương đã quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và đổi mới phương pháp dạy học, qua đó nâng cao hiệu quả giáo dục toàn diện. Tuy vậy, chất lượng giữa các vùng còn chênh lệch; ở nhiều xã miền núi, vùng sâu, điều kiện dạy học còn thiếu thốn, đội ngũ giáo viên chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu. Trình độ tiếng Việt của một bộ phận học sinh dân tộc thiểu số còn hạn chế, ảnh hưởng đến kết quả học tập.
Để các trường phổ thông nội trú sau khi xây dựng có thể vận hành hiệu quả, Bộ GD&ĐT đang phối hợp rà soát hệ thống văn bản liên quan, đồng thời xây dựng, sửa đổi một số nghị định và thông tư về tổ chức, hoạt động và chính sách cho học sinh, nhà trường nội trú. Các văn bản dự kiến trình ban hành trong quý I/2026.
Bên cạnh đó, công tác tuyển sinh các cấp học năm học 2026–2027 sẽ được hướng dẫn đồng bộ, trong đó có nội dung tuyển sinh vào trường phổ thông nội trú tại xã biên giới. Các địa phương được yêu cầu rà soát nhu cầu, xác định quy mô trường nội trú để nâng cấp cơ sở hiện có hoặc đề xuất xây mới phù hợp.
Việc triển khai mô hình trường phổ thông nội trú cần gắn với sắp xếp mạng lưới trường lớp và đội ngũ giáo viên. Các địa phương phải đánh giá nhu cầu thực tế, tác động tới phương án tuyển sinh, bảo đảm quyền học tập của học sinh vùng biên, đồng thời chủ động bố trí giáo viên có năng lực, kinh nghiệm. Công tác bồi dưỡng giáo viên dạy học sinh dân tộc thiểu số, học sinh nội trú, bán trú cũng được nhấn mạnh.
Lộ trình thực hiện sẽ theo nhiều giai đoạn, kết hợp linh hoạt giữa mô hình nội trú với bán trú và các hình thức hỗ trợ ăn ở, đi lại, nhằm phù hợp điều kiện từng địa phương và bảo đảm phát triển bền vững giáo dục vùng biên.
