Ngay sau khi hoàn thành thu hoạch vụ lúa mùa từ đầu tháng 9, nông dân trên cánh đồng Mường Lò rộng lớn không dành thời gian nghỉ ngơi mà nhanh chóng bước vào chuẩn bị cho vụ đông - vụ sản xuất thứ ba trong năm. Tại các phường Cầu Thia, Trung Tâm và Nghĩa Lộ, bà con khẩn trương thu dọn gốc rạ, cải tạo đất và xuống giống các loại cây trồng ngắn ngày có giá trị kinh tế cao, như: ngô nếp, ngô ngọt, khoai lang, khoai tây và nhiều loại rau màu… tạo nên không khí lao động nhộn nhịp, khẩn trương khắp cánh đồng.
Giữa tháng 11, trên khắp các cánh đồng Mường Lò, màu xanh mướt của những ruộng rau đang độ phát triển trải dài bất tận, điểm xuyết sắc đỏ của cà chua chín, sắc vàng của hoa mướp và hoa bí. Tất cả hòa quyện tạo nên một bức tranh nông nghiệp đầy sức sống, thể hiện rõ nhịp độ lao động khẩn trương và hiệu quả của bà con nơi đây.
Nhiều năm nay, chị Hoàng Thị Viên, tổ dân phố Ta Tiu, phường Trung Tâm đã đưa vào gieo trồng các loại cây rau màu trên diện tích đất ruộng 2 vụ lúa để nâng cao thu nhập.
Chị Viên cho biết: "Với trên 3.000 m2 đất ruộng lúa 2 vụ, vụ đông năm nay tôi chuyển một nửa diện tích sang trồng cà chua, phần còn lại trồng các loại rau, đậu, đỗ. Thời tiết thuận lợi nên gần nửa diện tích này đã được thu hoạch rồi. Thu nhập vụ này cao gấp 3 - 4 lần so với trồng lúa”.
Để bảo đảm tiến độ, diện tích và năng suất, UBND các phường Cầu Thia, Trung Tâm, Nghĩa Lộ đã chỉ đạo cán bộ nông nghiệp trực tiếp xuống cơ sở, vận động nông dân đưa các loại rau màu có giá trị kinh tế cao vào gieo trồng, bố trí thành nhiều đợt, trồng rải vụ để nâng cao hiệu quả kinh tế.
Đồng thời, các phường chủ động phối hợp tổ chức tập huấn, chuyển giao kỹ thuật, khuyến cáo các hộ dân tuân thủ nghiêm ngặt quy trình sản xuất rau an toàn, đặc biệt đối với các loại rau ngắn ngày, rau ăn lá, rau gia vị và dự báo thời tiết, sâu bệnh hại để hướng dẫn người dân kịp thời sử dụng biện pháp phòng trừ.
Nhờ đó, đến nay, nông dân vùng cánh đồng Mường Lò đã trồng được trên 1.130 ha cây trồng vụ đông, đạt kế hoạch tỉnh giao.
Điểm nhấn làm nên sự khác biệt và hiệu quả của vụ đông ở Mường Lò những năm gần đây chính là sự chuyển dịch mạnh mẽ sang sản xuất các cây trồng lấy hạt theo chuỗi giá trị và hợp đồng bao tiêu.
Thay vì trồng rau màu theo phương thức truyền thống để bán thương phẩm với giá cả bấp bênh, nhiều hộ nông dân đã ký kết hợp đồng sản xuất trực tiếp với các doanh nghiệp giống cây trồng lớn trong nước.
Tại phường Cầu Thia, hơn 15 ha diện tích đất ruộng đã chuyển sang trồng các loại: dưa chuột, bí đỏ, mướp đắng, mướp hương lấy hạt thay vì thương phẩm như trước đây.
Ông Lường Văn Sương ở tổ dân phố Bản Tát, phường Cầu Thia đã có kinh nghiệm 3 năm trồng bí đỏ lấy hạt theo mô hình liên kết với Công ty TNHH Hạt giống Tân Lộc Phát.
Ông Sương cho biết: “Gia đình tôi có 700 m2 đất đều trồng bí đỏ lấy hạt giống. Việc sản xuất hạt giống đòi hỏi sự tỉ mỉ, tuân thủ quy trình chặt chẽ, nhất là kỹ thuật thụ phấn để tỷ lệ thuần chủng đạt cao, thời điểm tách hạt, phơi hạt… Song tất cả đều có đội ngũ kỹ thuật của công ty hướng dẫn, giúp đỡ lại được ký hợp đồng bao tiêu sản xuất từ trước mỗi vụ sản xuất. Trung bình mỗi vụ, trừ chi phí giống, phân bón, gia đình thu về 20 triệu đồng. Một năm trồng 2 vụ. Vụ đầu thu hoạch trước tết, vụ thứ 2 trồng sau tết, cho thu trước khi sản xuất vụ mùa”.
Theo ông Hoàng Văn Hòa - Phó Trưởng Phòng Kinh tế, hạ tầng và đô thị phường Cầu Thia, các mô hình trồng cây lấy hạt của người dân đã và đang phát huy hiệu quả. Doanh nghiệp cam kết bao tiêu toàn bộ sản phẩm ngay từ đầu với mức giá cố định, cao hơn nhiều lần so với giá nông sản thương phẩm thông thường. Điều này loại bỏ nỗi lo "được mùa mất giá".
Bên cạnh đó, nông dân được hỗ trợ cung cấp giống bố mẹ chất lượng, phân bón và vật tư nông nghiệp theo hình thức “cung ứng trước, trừ chi phí sau thu hoạch”, đồng thời được chuyển giao quy trình kỹ thuật chặt chẽ từ khâu thụ phấn đến thu hoạch. Nhờ đó, năng suất và chất lượng sản phẩm được nâng cao, đảm bảo đạt tiêu chuẩn hạt giống.
Mô hình trồng cây lấy hạt mang lại giá trị kinh tế cao, 1 kg hạt giống có giá bán từ 700 - 900.000 đồng/kg, giá trị đạt từ 300 - 400.000.000 đồng/ha. Đây chính là cơ hội giúp người dân Mường Lò có được nguồn thu nhập cao, thậm chí trở thành nguồn thu nhập chính thứ hai trong năm.
Bằng việc chọn lựa các cây trồng giá trị cao, nông dân vùng Mường Lò đang tự tin làm chủ sản xuất, đưa vụ đông thành một vụ sản xuất chính trong năm. Đây chính là định hướng giúp Mường Lò không chỉ giữ vững vị thế "vựa lúa lớn thứ hai vùng Tây Bắc" mà còn trở thành hình mẫu về phát triển nông nghiệp bền vững, góp phần quan trọng vào công cuộc giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới.
