Đặt nền tảng cho chặng đường phát triển mới của đất nước

Dự kiến tổng thời gian làm việc của Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI là 11 ngày, chia thành hai đợt (đợt 1 từ ngày 6-12/4; đợt 2 từ ngày 20-23/4 và dự phòng ngày 24/4 và 25/4).

Với 11 ngày làm việc được chia thành 2 đợt, kỳ họp được chuẩn bị toàn diện, kỹ lưỡng, thể hiện quyết tâm nâng cao chất lượng hoạt động của Quốc hội ngay từ đầu nhiệm kỳ. Thành công của kỳ họp sẽ góp phần đặt nền tảng cho chặng đường phát triển mới của đất nước.

Công tác nhân sự - nhiệm vụ “then chốt của then chốt”

Một trong những nội dung trọng tâm của kỳ họp này là công tác nhân sự với việc bầu, phê chuẩn các chức danh lãnh đạo cấp cao của Nhà nước. Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội Tạ Thị Yên khẳng định, công tác chuẩn bị nhân sự được tiến hành chặt chẽ, bài bản, đúng quy trình.

Trên cơ sở các quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước, Bộ Chính trị đã xây dựng phương án tổng thể về tổ chức bộ máy, đồng thời giới thiệu nhân sự đối với các chức danh lãnh đạo chủ chốt của Nhà nước. Các nội dung này đã được báo cáo Ban Chấp hành Trung ương xem xét, cho ý kiến và tiếp tục hoàn thiện để trình Quốc hội quyết định theo đúng thẩm quyền, bảo đảm nguyên tắc “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ”.

Theo quy định của Hiến pháp và pháp luật, tại kỳ họp này, Quốc hội sẽ trực tiếp bầu các chức danh gồm: Chủ tịch Quốc hội, các Phó Chủ tịch Quốc hội, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội; Chủ tịch nước, Phó Chủ tịch nước; Thủ tướng Chính phủ; Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao; Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao; Tổng Kiểm toán nhà nước. Quốc hội cũng phê chuẩn đề nghị bổ nhiệm đối với các chức danh của Chính phủ, bao gồm các Phó Thủ tướng, bộ trưởng và các thành viên khác của Chính phủ, cùng một số chức danh khác thuộc thẩm quyền.

“Số lượng nhân sự được Quốc hội bầu và phê chuẩn tại kỳ họp này là 39 chức danh, bao quát toàn bộ các vị trí lãnh đạo cấp cao của Nhà nước ở Trung ương, bảo đảm kiện toàn đồng bộ bộ máy theo nhiệm kỳ mới”, đồng chí Tạ Thị Yên cho biết.

Việc Quốc hội bầu và phê chuẩn các chức danh lãnh đạo Nhà nước tại kỳ họp thứ nhất có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây là bước kiện toàn bộ máy lãnh đạo cấp cao của Nhà nước, bảo đảm sự ổn định, liên tục và hiệu quả trong hoạt động của hệ thống chính trị ngay sau bầu cử.

Quá trình này thể hiện rõ vai trò của Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, trực tiếp quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, trong đó có việc lựa chọn, bầu và phê chuẩn các chức danh lãnh đạo chủ chốt; đồng thời, thể chế hóa các chủ trương của Đảng thành quyết định của Nhà nước.

Theo đồng chí Tạ Thị Yên, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao về hoàn thiện thể chế và thúc đẩy tăng trưởng, việc lựa chọn, bầu và phê chuẩn đội ngũ lãnh đạo có đủ phẩm chất, năng lực và uy tín có ý nghĩa quyết định đối với việc tổ chức thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia và đáp ứng kỳ vọng của nhân dân.

Quốc hội sẽ thảo luận, thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi)

Bên cạnh công tác nhân sự, nội dung lập pháp được xác định là điểm nhấn quan trọng của kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI. Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Văn Hiển cho biết, nếu như trước đây, kỳ họp thứ nhất thường được tổ chức sau bầu cử khoảng 3 tháng, lần này, Quốc hội khóa XVI được triệu tập sớm hơn, ngay đầu tháng 4-2026. Việc tổ chức kỳ họp sớm nhằm bảo đảm bộ máy nhà nước sớm được kiện toàn, nhanh chóng đi vào vận hành, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Về nội dung, khác với các kỳ họp đầu tiên trước đây chủ yếu tập trung vào công tác nhân sự, kỳ họp lần này có phạm vi rộng hơn, triển khai đồng thời đầy đủ các chức năng của Quốc hội. “Ngay tại kỳ họp thứ nhất, bên cạnh công tác nhân sự, Quốc hội đã bắt tay vào thực hiện toàn diện các chức năng lập pháp, giám sát tối cao và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước”, đồng chí Nguyễn Văn Hiển nói.

Cụ thể, Quốc hội dự kiến xem xét, thông qua nhiều dự án luật và nghị quyết quan trọng, đồng thời thảo luận các nội dung lớn về phát triển kinh tế - xã hội, tài chính, ngân sách và chương trình giám sát.

Về phương thức tổ chức, kỳ họp tiếp tục được đổi mới theo hướng hiện đại, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong toàn bộ quy trình hoạt động. Các tài liệu, văn kiện phục vụ kỳ họp cơ bản được cung cấp dưới dạng điện tử; việc trao đổi, thảo luận, xử lý thông tin được thực hiện nhanh chóng, thuận tiện hơn.

Bên cạnh đó, công tác chuẩn bị, phục vụ kỳ họp cũng được nâng cao chất lượng, bảo đảm các nội dung được chuẩn bị kỹ lưỡng, tạo điều kiện để đại biểu Quốc hội thảo luận, quyết định hiệu quả ngay từ đầu nhiệm kỳ.

“Nhìn chung, những đổi mới này nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Quốc hội, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao trong giai đoạn phát triển mới của đất nước”, đồng chí Nguyễn Văn Hiển khẳng định.

Theo chương trình dự kiến, Quốc hội sẽ xem xét, thông qua 8 dự án luật quan trọng, trong đó có nhiều dự án luật có tác động trực tiếp đến đời sống kinh tế - xã hội và quản lý nhà nước. Việc hoàn thiện các đạo luật này không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn trước mắt mà còn hướng tới xây dựng nền tảng thể chế lâu dài, đồng bộ.

Trong số đó, Luật Thủ đô (sửa đổi) được xem là một trong những dự án luật trọng tâm, có ý nghĩa đặc biệt đối với sự phát triển của Hà Nội nói riêng và cả nước nói chung. Luật được ban hành nhằm tiếp tục thể chế hóa các chủ trương của Đảng về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội theo Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, các nghị quyết chiến lược, trụ cột của Bộ Chính trị được ban hành trong thời gian qua và Nghị quyết Đại hội lần thứ XVIII Đảng bộ thành phố Hà Nội.

Việc ban hành Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ xác lập một thể chế phát triển đặc biệt, vượt trội, ổn định, có tầm nhìn dài hạn, đủ năng lực giải quyết hiệu quả các vấn đề của Thủ đô, phù hợp với vị trí, vai trò, tính chất đặc thù để Hà Nội phát triển nhanh, bền vững và thực hiện tốt vai trò, sứ mệnh tiên phong của Thủ đô trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Dự thảo luật tập trung vào phân quyền một cách toàn diện, tối đa cho chính quyền thành phố Hà Nội nhằm tăng tính chủ động, sáng tạo, tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền thành phố theo đúng phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Đồng thời, dự thảo luật bảo đảm cơ chế kiểm soát, trách nhiệm kiểm tra, giám sát của Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành có liên quan và trách nhiệm giải trình của chính quyền Thủ đô trong thực hiện các cơ chế, chính sách, thẩm quyền được giao. Dự thảo luật dự kiến có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7-2026.

Hướng đến một Quốc hội ngày càng chuyên nghiệp, hiện đại

Theo Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh, kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI diễn ra trong bối cảnh đất nước đang có những chuyển biến rất mạnh mẽ, sau thành công Đại hội lần thứ XIV của Đảng và sau khi cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 thành công tốt đẹp, với tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu rất cao và đã bầu đủ 500 đại biểu.

Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh nhấn mạnh ý nghĩa đặc biệt của kỳ họp là dấu mốc đầu nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, định hướng toàn bộ hoạt động của Quốc hội. Đây là kỳ họp đặt nền móng quan trọng cho quá trình đổi mới về thể chế; nâng cao hiệu lực, hiệu quả giám sát, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong nhiệm kỳ mới.

“Một trong những trọng tâm của nhiệm kỳ này là hướng đến xây dựng một Quốc hội ngày càng chuyên nghiệp, hiện đại và từng bước chuyển đổi số trong toàn bộ quá trình ra quyết định: Từ xây dựng chính sách, thảo luận đến biểu quyết thông qua các dự án luật, dự thảo nghị quyết, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước”, đồng chí Lê Quang Mạnh khẳng định.

Với việc đồng thời triển khai hai trụ cột lớn là kiện toàn nhân sự và đẩy mạnh lập pháp, kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI không chỉ là bước khởi đầu về tổ chức, mà còn mang ý nghĩa định hình chiến lược cho cả nhiệm kỳ. Kết quả của kỳ họp sẽ góp phần tạo nền tảng vững chắc cho một giai đoạn phát triển mới của đất nước nhanh hơn, bền vững hơn và lấy người dân làm trung tâm.

Văn phòng Quốc hội đã ban hành Thông cáo báo chí về phiên khai mạc kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.

Theo đó, căn cứ quy định của pháp luật, sáng nay (6-4), kỳ họp thứ nhất, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XVI khai mạc trọng thể tại Nhà Quốc hội, Thủ đô Hà Nội.

Thời gian qua, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chính phủ, Tổng Thư ký Quốc hội - Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, các đoàn đại biểu Quốc hội, các vị đại biểu Quốc hội, Văn phòng Quốc hội và các cơ quan, tổ chức, cá nhân hữu quan đã khẩn trương chuẩn bị các nội dung trình Quốc hội xem xét, quyết định tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.

Trước giờ khai mạc kỳ họp, lúc 7h, lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các vị đại biểu Quốc hội đặt vòng hoa và vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đại diện các đoàn đại biểu Quốc hội đặt vòng hoa tại Đài tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ.

Vào 8h sáng cùng ngày, Quốc hội họp phiên khai mạc kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI tại Hội trường Diên Hồng, Nhà Quốc hội. Phiên khai mạc được truyền hình, phát thanh trực tiếp trên Đài Truyền hình Việt Nam (VTV1), Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV1).

Trước đó, chủ nhật (5-4), Quốc hội họp phiên trù bị. Từ 9h, các đoàn đại biểu Quốc hội họp để bầu Trưởng đoàn, Phó Trưởng đoàn. Từ 14h, Quốc hội họp tại Hội trường, nghe Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội khóa XV Trần Thanh Mẫn phát biểu; nghe Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Tổng Thư ký Quốc hội - Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự kiến chương trình kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI. Sau đó, Quốc hội tiến hành thảo luận và biểu quyết thông qua chương trình kỳ họp.