Từ khuôn mẫu quen thuộc đến những lựa chọn cá nhân
Nếu như với thế hệ trước, Tết thường gắn với chuỗi hoạt động quen thuộc như thăm họ hàng, tiếp khách, nấu nướng, ăn uống liên miên, thì với người trẻ hôm nay, Tết đang dần mang màu sắc của trải nghiệm cá nhân nhiều hơn.
Du lịch Tết trở thành một xu hướng rõ nét trong những năm gần đây. Nhiều bạn trẻ tranh thủ kỳ nghỉ dài để đi du lịch trong nước hoặc nước ngoài, coi đây là dịp “xả hơi” sau một năm làm việc căng thẳng. Các điểm đến như Đà Lạt, Phú Quốc, Hội An, Sa Pa, Đà Nẵng… hay các tour Trung Quốc, Thái Lan, Hàn Quốc, Nhật Bản… thường kín chỗ từ rất sớm.
Du lịch Tết trở thành xu hướng, nhiều bạn trẻ đi trong nước hoặc nước ngoài để “xả hơi” sau một năm làm việc căng thẳng.
Từng có trải nghiệm đáng nhớ khi du lịch Hà Giang cùng nhóm bạn vào dịp Tết năm ngoái, Lan Phương, nhân viên văn phòng ở Hà Nội (24 tuổi) cho biết năm nay sẽ rủ cả gia đình trở lại vùng cao vào mùng 3 Tết. “Đi cùng gia đình giúp mình cảm nhận Tết theo cách khác – chậm hơn, nhẹ nhàng hơn. Quan trọng là mẹ cũng đỡ vất vả chuyện nấu nướng, tiếp khách mấy ngày Tết và có thời gian thư giãn đúng nghĩa”, Phương chia sẻ.
Theo Phương, hành trình du xuân kết hợp trải nghiệm phong tục, văn hóa bản địa, ẩm thực và các trò chơi dân gian không chỉ là chuyến đi nghỉ lễ, mà còn là dịp để các thành viên gắn kết và tận hưởng Tết theo một cách khác, thay vì bị cuốn vào guồng quay tất bật quen thuộc.
“Mỗi thế hệ có một cách yêu Tết khác nhau. Quan trọng không phải ăn Tết theo cách nào, mà là vẫn giữ được sự gắn kết và cảm giác hạnh phúc trong gia đình”, Đặng Thị Thanh Trúc.
Không đi xa, một bộ phận người trẻ lựa chọn “chơi Tết tại thành phố” theo cách rất khác so với trước đây: đi cà phê đầu năm, xem phim, ghé thăm triển lãm, workshop, các không gian văn hóa Tết được tổ chức tại Hà Nội và TP.HCM. Thay vì xoay quanh những cuộc thăm hỏi dày đặc, họ ưu tiên những hoạt động mang lại cảm giác thư giãn, phù hợp với nhịp sống cá nhân.
Trong dịp Tết, nhiều bạn trẻ diện áo dài cách tân, dạo quanh các điểm văn hóa nổi bật ở Hà Nội để chụp ảnh và trải nghiệm không khí xuân
Ở góc nhìn của một người trẻ trực tiếp trải nghiệm, mùng 3 Tết năm ngoái, Thu Hà, sinh viên Đại học Văn hóa cùng nhóm bạn rủ nhau đi một triển lãm về Tết xưa tại trung tâm Hà Nội, diện những bộ áo dài cách tân để lưu lại khoảnh khắc đầu năm. “Vừa có không khí Tết, vừa có chỗ chụp ảnh đẹp, lại học thêm được nhiều điều về văn hóa. Với mình, đó là một cách ‘ăn Tết’ rất thú vị”, Hà chia sẻ.
Những lựa chọn đa dạng ấy cho thấy, với người trẻ, Tết không còn là chuỗi nghi thức bắt buộc, mà là khoảng thời gian được quyền sắp xếp theo nhu cầu và cảm xúc cá nhân.
Đổi cách đón Tết không đồng nghĩa rời xa truyền thống
Sự thay đổi trong cách ăn Tết của người trẻ đôi khi khiến không ít người lớn tuổi lo ngại Tết đang “nhạt dần”. Tuy nhiên, ở góc nhìn của nhiều gia đình, sự dịch chuyển ấy là điều tất yếu khi nhịp sống và điều kiện xã hội đã khác trước.
Ông Nguyễn Văn Hòa, 68 tuổi (Ba Đình, Hà Nội) cho rằng Tết của người trẻ hôm nay có nhiều thay đổi, nhưng không vì thế mà mất đi ý nghĩa cốt lõi. “Ngày xưa, Tết chủ yếu quanh quẩn trong nhà, lo cỗ bàn, thăm hỏi họ hàng. Giờ các cháu có nhiều lựa chọn hơn là điều dễ hiểu. Quan trọng là dù ăn Tết theo cách nào, con cháu vẫn nhớ về gia đình, còn dành thời gian cho nhau thì Tết vẫn còn nguyên ý nghĩa”, ông Hòa chia sẻ.
Ở chiều ngược lại, Trần Xuân Thành, sinh viên Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông cho rằng sự khác biệt trong cảm nhận về Tết phần nào phản ánh sự khác biệt về nhịp sống giữa các thế hệ.
Trần Xuân Thành, sinh viên Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông, cùng bạn tham gia Ngày hội Việt phục và các trò chơi dân gian tại phố Quốc Tử Giám (Hà Nội).
“Với ông bà, bố mẹ, Tết là khoảng thời gian được chờ đợi suốt cả năm. Còn với người trẻ, nhịp sống nhanh và quỹ thời gian nghỉ ngơi hạn chế khiến cảm giác háo hức đôi khi chỉ kéo dài đến mùng 1, mùng 2, sau đó dễ hụt hẫng”, Thành nói.Theo Thành, việc nhiều gia đình chọn đi du xuân hay du lịch dịp Tết, thay vì chỉ ở nhà, không hẳn vì “chán Tết”, mà phản ánh nhu cầu tận hưởng và cân bằng cuộc sống đang thay đổi. Dù ở đâu, điều quan trọng nhất vẫn là các thành viên được ở bên nhau và cảm thấy những ngày Tết có ý nghĩa.
Ở góc nhìn của người trẻ quan sát đời sống xã hội, Đặng Thị Thanh Trúc, sinh viên năm cuối Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn cho rằng sự thay đổi cách ăn Tết không đồng nghĩa với việc đánh mất giá trị truyền thống. “Mỗi thế hệ có một cách thể hiện tình yêu với Tết khác nhau. Ngày trước, Tết gắn nhiều với việc nội trợ, chuẩn bị cỗ bàn, quây quần trong gia đình. Còn hiện nay, nhiều gia đình hiện đại chọn cách cả nhà cùng đi du xuân trong những ngày Tết. Điều đó là bình thường, miễn là vẫn giữ được sự gắn kết và cảm giác hạnh phúc”, Trúc chia sẻ.
Tết không "nhạt đi" khi được chủ động vun đắp
Nhiều chuyên gia tâm lý cho rằng, trong tâm thức của người trẻ, Tết đã có sự thay đổi đáng kể. Nếu như Tết xưa gắn với nghỉ ngơi, sum họp và những sinh hoạt mang tính cộng đồng cao, thì với người trẻ sống trong nhịp sống nhanh, áp lực công việc lớn, Tết trước hết là khoảng thời gian để được thực sự nghỉ ngơi và phục hồi năng lượng tinh thần.
“Người trẻ hôm nay đón Tết khác trước do nhịp sống nhanh và áp lực lớn. Với nhiều người, Tết chỉ là dịp nghỉ ngơi, thậm chí ‘ngắt kết nối’. Vì thế, Tết không chỉ là mấy ngày nghỉ, mà là giá trị mỗi người cần chủ động vun đắp”, PGS.TS Trần Thành.
Dưới góc nhìn chuyên môn, PGS.TS Trần Thành Nam cho rằng việc nhiều bạn trẻ lựa chọn đi du lịch dịp Tết, thậm chí du lịch một mình, không đồng nghĩa với sự thờ ơ với gia đình. Đó là cách họ tìm kiếm những không gian trải nghiệm phù hợp để kết nối cảm xúc và cân bằng đời sống cá nhân. Một bộ phận khác lại coi Tết là “khoảng lặng”, mong muốn tối giản các hoạt động xã giao để sắp xếp lại nhịp sống cho năm mới.
Đáng chú ý, theo PGS.TS Trần Thành Nam, một nguyên nhân sâu xa khiến Tết đôi khi trở thành áp lực nằm ở sự thiếu kết nối trong đời sống gia đình suốt cả năm. “Khi đến Tết mới đặt nặng yêu cầu phải gắn kết, sự sum họp rất dễ trở thành áp lực hơn là niềm vui”, ông phân tích.
Tết là dịp để gắn kết sum vầy, nhưng sự quan tâm và lắng nghe cần được vun đắp thường xuyên để cảm xúc đoàn tụ trở nên nhẹ nhàng, ý nghĩa hơn
Theo chuyên gia, điều quan trọng không phải chờ đến Tết mới vun đắp tình cảm, mà sự quan tâm, lắng nghe cần được duy trì thường xuyên. Khi nền tảng kết nối đủ tốt, không gian Tết tự khắc trở nên nhẹ nhàng và ý nghĩa hơn.
Ông nhấn mạnh, trước sự khác biệt về nhịp sống và hệ giá trị giữa các thế hệ, Tết cần được chuẩn bị bằng sự thỏa thuận trong gia đình: vừa thống nhất những sinh hoạt chung, vừa tôn trọng nhu cầu và không gian riêng của mỗi thành viên. Ngay cả khi không ở gần nhau về mặt địa lý, các phương tiện kết nối hiện đại vẫn có thể giúp duy trì sự gắn bó.
“Tết là thứ chúng ta chủ động tạo ra, chứ không chỉ là vài ngày nghỉ mang tên Tết”, PGS.TS Trần Thành Nam nói. Theo ông, đôi khi chỉ cần một bữa cơm đủ đầy tiếng cười, một cuộc trò chuyện không vội vã đầu năm cũng đã đủ để giữ lại trọn vẹn hương vị Tết trong mỗi người.
