Việc ban hành Nghị định 70/2026/NĐ-CP cùng với Luật Quy hoạch năm 2025 cho thấy quyết tâm tiếp tục hoàn thiện thể chế về quy hoạch theo hướng đồng bộ, minh bạch và khả thi hơn. Trong bối cảnh yêu cầu phát triển đang đặt ra ngày càng cao, quy hoạch không chỉ là công cụ quản lý Nhà nước mà còn phải trở thành nền tảng định hướng phát triển, phân bổ nguồn lực và kiến tạo không gian tăng trưởng cho cả trước mắt và lâu dài.
Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định 70 là đơn giản hóa trình tự, thủ tục lập, thẩm định, phê duyệt đối với quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng và quy hoạch tỉnh. Đồng thời, Nghị định hoàn thiện quy định về trách nhiệm của các cơ quan liên quan trong quá trình lập, thẩm định quy hoạch theo hướng rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, qua đó nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong toàn bộ quy trình. Đáng chú ý, Nghị định cắt giảm tối đa các thủ tục nội bộ không cần thiết trong quá trình lấy ý kiến và thẩm định quy hoạch ở các cấp. Đây là bước đi có ý nghĩa thực chất, góp phần rút ngắn thời gian lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch, từ đó tháo gỡ một trong những điểm nghẽn đang ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ triển khai các chương trình, dự án phát triển.
Để xử lý những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn, Nghị định 70/2026/NĐ-CP bổ sung nhiều quy định mới, trong đó có nguyên tắc và trình tự xác định quy hoạch được áp dụng khi giữa các quy hoạch xuất hiện mâu thuẫn. Nghị định cũng quy định cụ thể loại quy hoạch được sử dụng để đánh giá sự phù hợp của dự án khi chấp thuận hoặc phê duyệt chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư; đồng thời làm rõ nội dung đánh giá sự phù hợp của dự án với quy hoạch. Đây là cơ sở quan trọng để thống nhất cách hiểu, cách làm, hạn chế tình trạng lúng túng hoặc vận dụng khác nhau trong tổ chức thực hiện.
Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong công tác quy hoạch. Theo đó, Nghị định phân cấp cho Bộ trưởng phê duyệt một số quy hoạch ngành; đồng thời phân cấp thẩm quyền thành lập Hội đồng thẩm định quy hoạch ngành cho Bộ trưởng đối với các quy hoạch ngành thuộc thẩm quyền phê duyệt của Bộ trưởng. Cách tiếp cận này không chỉ tăng tính chủ động, linh hoạt cho các bộ, ngành mà còn gắn chặt hơn thẩm quyền với trách nhiệm, qua đó nâng cao vai trò và trách nhiệm của người đứng đầu.
Nghị định cũng tiếp tục hoàn thiện nội dung quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng và quy hoạch tỉnh theo hướng chủ yếu mang tính định hướng, chiến lược. Đáng chú ý, quy định về danh mục dự án trong quy hoạch được bãi bỏ nhằm bảo đảm tính linh hoạt trong tổ chức thực hiện. Một số nội dung của quy hoạch tỉnh cũng được sửa đổi để phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, thể hiện yêu cầu điều chỉnh thể chế đồng bộ với thực tiễn tổ chức bộ máy.
Cùng với đó, các quy định về hệ thống thông tin quốc gia về quy hoạch và cơ sở dữ liệu quốc gia về quy hoạch tiếp tục được hoàn thiện, góp phần tăng cường ứng dụng khoa học - công nghệ và thúc đẩy chuyển đổi số trong quản trị quốc gia. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao tính công khai, minh bạch của hoạt động quy hoạch, đồng thời tạo thuận lợi hơn cho việc tra cứu, cung cấp và khai thác thông tin phục vụ quản lý, đầu tư và giám sát xã hội.
Có thể thấy, cùng với Luật Quy hoạch số 112/2025/QH15, Nghị định số 70/2026/NĐ-CP ngày 9/3/2026 được kỳ vọng sẽ góp phần tháo gỡ những hạn chế, bất cập trong thực tiễn; cắt giảm quy trình, thủ tục; từng bước loại bỏ cơ chế "xin - cho" và ngăn ngừa lợi ích nhóm trong công tác quy hoạch. Đây không chỉ là yêu cầu hoàn thiện pháp luật, mà còn là đòi hỏi cấp thiết để nâng cao hiệu lực quản trị phát triển, thúc đẩy triển khai dự án đầu tư và tạo thêm động lực cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững trong giai đoạn tới.
