Ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3: Dấu ấn sáng tạo của các nữ họa sĩ

Hành trình từ văn chương đến hội họa

Ở tuổi 76, khi nhiều người lựa chọn nghỉ ngơi hoặc dành thời gian cho những chuyến đi, họa sĩ Trần Thị Trường vẫn miệt mài bên giá vẽ, tiếp tục hành trình sáng tạo của mình bằng những tác phẩm độc đáo, thú vị. Với bà, hội họa không chỉ là thú vui tuổi già mà còn là cách để tiếp nối niềm đam mê đã được nuôi dưỡng từ nhiều năm trước.

Sáng tác của họa sĩ Trần Thị Trường thường xoay quanh những đề tài quen thuộc như tĩnh vật, hoa lá, chân dung các nhân vật nổi tiếng, trong đó có văn nghệ sĩ, nhà ngoại giao, luật sư. Đầu năm 2026, bà cùng 5 họa sĩ khác tổ chức triển lãm "Miền xanh", trưng bày gần 90 tác phẩm phản ánh nhiều góc nhìn về thiên nhiên, đời sống. Trong không gian chung của triển lãm, tranh của họa sĩ Trần Thị Trường tạo dấu ấn bởi phong cách riêng khó trộn lẫn, với sắc màu rực rỡ, bố cục chặt chẽ.

Những tác phẩm tĩnh vật, chân dung vẫn xuất phát từ quan sát thực tế nhưng được xử lý bằng bút pháp tự do, mềm mại. "Có những họa sĩ theo lối hiện thực rất kỹ, rất chi tiết. Tôi thì vẫn vẽ từ hiện thực nhưng có pha một chút ấn tượng để tranh trở nên phóng khoáng hơn", tác giả cho biết. Trong những sáng tác gần đây, họa sĩ Trần Thị Trường thử nghiệm những cách biểu đạt mạnh mẽ hơn, sử dụng sắc độ đậm, nét bút dứt khoát, gợi liên tưởng đến tinh thần của hội họa biểu hiện.

Trước khi được biết đến trong lĩnh vực hội họa, tác giả Trần Thị Trường đã có một hành trình dài gắn bó với văn chương và ghi dấu ấn qua nhiều tác phẩm nổi tiếng được bạn đọc đón nhận như: "Phố Hoài", "Lời cuối cho em", "Sóng vỗ mạn thuyền", "Thời gian ngoảnh mặt"... Năm 2024, bà được vinh danh là "Nhà văn nữ ấn tượng" của Hội Nhà văn Việt Nam và mới đây nhận giải thưởng Thành tựu trọn đời của Hội Nhà văn Hà Nội.

Tuy nhiên, hội họa mới thực là niềm đam mê đầu tiên. Họa sĩ Trần Thị Trường cho biết mình bắt đầu yêu thích vẽ từ năm 16 tuổi và từng theo học mỹ thuật trong một thời gian. Sau đó, bà kết hôn với một họa sĩ, cả hai từng cùng dự thi vào các trường mỹ thuật. Bà đỗ Đại học Mỹ thuật Công nghiệp khóa 1973 – 1978.

Thế nhưng hoàn cảnh gia đình khó khăn khiến việc học của bà buộc phải tạm dừng để tập trung lo kinh tế cho gia đình. Sau đó, họa sĩ có cơ hội sang Bulgaria làm phiên dịch. Những năm sống và làm việc ở nước ngoài là quãng thời gian nhiều thử thách. Xa nhà khi còn rất trẻ, phải đối mặt với cảm giác cô đơn, những áp lực của cuộc sống nơi đất khách, họa sĩ Trần Thị Trường luôn giữ sự tỉnh táo và lựa chọn tập trung cho công việc, vượt qua những xao động cá nhân để theo đuổi mục tiêu của mình.

Trong thời gian ở châu Âu, việc thường xuyên đến các bảo tàng nghệ thuật đã giúp bà nuôi dưỡng lại niềm say mê hội họa. Tuy vậy, phải đến nhiều năm sau, khi đã hoàn thành cuốn tiểu thuyết nổi tiếng "Phố Hoài" và đạt được những dấu ấn trong văn chương, con đường trở lại hội họa mới thực sự rõ ràng.

Từ năm 2019 đến nay, họa sĩ Trần Thị Trường đã tổ chức 4 triển lãm cá nhân và triển lãm nhóm, nhiều tác phẩm đắt khách, được các nhà sưu tập quan tâm, mua ngay sau khi trưng bày. Bà nhớ lại triển lãm cá nhân đầu tiên năm 2019 ở Nhà triển lãm Mỹ thuật (16 Ngô Quyền, Hà Nội), trong số 48 bức tranh được giới thiệu đã có tới 40 tác phẩm được khách sưu tập mua chỉ sau một thời gian ngắn.

Những bức còn lại, bà giữ làm kỷ niệm và quyết định kết thúc triển lãm sớm hơn dự định. Mặc dù tranh bán đắt hàng, theo họa sĩ điều quan trọng nhất vẫn là niềm vui sáng tạo. "Trước hết, tôi vẽ vì bản thân cảm thấy đam mê và có cảm xúc. Việc tác phẩm được công chúng đón nhận là nguồn khích lệ để tôi tiếp tục sáng tác", bà nói.

Để tạo nên dấu ấn riêng trong mỹ thuật, âm nhạc cũng đóng vai trò quan trọng, góp phần định hình phong cách nghệ thuật. Trong nhiều năm làm việc tại Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam, họa sĩ có cơ hội tiếp xúc với âm nhạc cổ điển và thường xuyên đến nhà hát. Bà chia sẻ, âm nhạc cổ điển giúp nuôi dưỡng cảm xúc trong văn chương và năng lượng mạnh mẽ cho hội họa.

Là một người năng động, tài hoa, ở tuổi 76, họa sĩ Trần Thị Trường vẫn dành nhiều thời gian cho sáng tác, xem vẽ như một phần không thể thiếu trong cuộc sống. Trong thế giới nghệ thuật của mình, họa sĩ gửi gắm niềm tin vào những gam màu tươi sáng, vào những "miền xanh" của hy vọng, khi nghệ thuật tiếp tục nuôi dưỡng tâm hồn và đồng hành trên con đường sáng tạo không ngừng.

"Dòng chảy" trong thế giới nghệ thuật

Họa sĩ Nguyễn Mai Hương sinh năm 1965 tại Hà Nội trong gia đình có truyền thống nghệ thuật, là con gái của họa sĩ Nguyễn Thủy Tuân. Lớn lên trong môi trường sáng tạo, cùng với quá trình học tập tại Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam, chị sớm định hình con đường nghệ thuật riêng với hội họa trừu tượng, đồng thời luôn chủ động tiếp cận các xu hướng mỹ thuật đương đại thế giới.

Bộc lộ năng khiếu hội họa từ khá sớm, khi mới ngoài 20 tuổi, Nguyễn Mai Hương đã giành giải Nhì cuộc thi vẽ tổ chức tại Ba Lan. Tuy nhiên, để có điều kiện theo đuổi sáng tạo lâu dài, chị lựa chọn làm họa sĩ thiết kế tại Nhà Xuất bản Thanh Niên. Công việc ổn định với nguồn thu nhập hằng tháng giúp chị trang trải cuộc sống, chăm lo gia đình và tiếp tục nuôi dưỡng niềm đam mê của mình.

Trong nhiều năm qua, họa sĩ Nguyễn Mai Hương là một trong những nghệ sĩ Việt Nam tích cực tham gia các hoạt động mỹ thuật quốc tế và đoạt được nhiều giải thưởng danh giá. Năm 2012, chị được trao Huy chương Vàng danh dự và danh hiệu Đại sứ Mỹ thuật danh dự của Việt Nam tại Triển lãm Quốc tế Ecorea Jeonbuk (Hàn Quốc). Tiếp đó, chị giành hai giải thưởng xuất sắc tại Triển lãm Mỹ thuật quốc tế tại Hàn Quốc lần thứ 20 năm 2013 với tác phẩm "Tơ" và lần thứ 24 năm 2017 với tác phẩm "Dòng chảy".

Trong sáng tác, họa sĩ Nguyễn Mai Hương đặc biệt chú trọng yếu tố chuyển động của hình khối và màu sắc. Chủ đề trong nhiều tác phẩm là "dòng chảy" và mối quan hệ giữa con người với thế giới xung quanh. Xuyên suốt con đường sáng tạo, họa sĩ luôn trăn trở về sự hữu hạn của vạn vật, rằng mọi thứ rồi sẽ qua đi. Những gì đọng lại trên mặt tranh chính là tâm tư, tình cảm và góc nhìn của nghệ sĩ về cuộc sống, tình yêu, nhân thế, cũng như về vị thế của trái đất giữa vũ trụ bao la.

Từ quan niệm đó, nhiều tác phẩm của họa sĩ Nguyễn Mai Hương xoay quanh những hình ảnh mang tính biểu tượng như dòng chảy, vỏ ốc, vỏ sò, biển cả hay không gian rộng mở. Những hình ảnh này gợi nhắc đến sự vận động liên tục của tự nhiên và đời sống. Trong tranh chị cũng xuất hiện dấu ấn rất riêng, như hình bóng người thân, bạn bè hay cảnh sắc quê hương đất nước, được chuyển hóa thành những mảng hình và màu sắc giàu tính biểu tượng.

Chia sẻ về con đường sáng tạo, họa sĩ cho rằng thách thức lớn nhất đối với một người phụ nữ làm nghệ thuật là phải dung hòa giữa công việc sáng tác và trách nhiệm với gia đình. "Người phụ nữ vừa phải làm việc độc lập, vừa dành nhiều tình cảm cho con cái và những người thân yêu. Những tình cảm ấy cũng chính là nguồn cảm hứng để tôi đưa vào tác phẩm của mình", họa sĩ cho biết.

Hiện nay, họa sĩ Nguyễn Mai Hương là Chủ nhiệm Câu lạc bộ Nữ nghệ sĩ Việt Nam trực thuộc Hội Mỹ thuật Việt Nam, thành viên Hiệp hội Nghệ sĩ quốc tế MEADOWS, Chủ tịch Hiệp hội Nghệ sĩ châu Á chi nhánh tại Việt Nam. Dù ở cương vị nào, chị cũng luôn nỗ lực kết nối, tạo không gian giao lưu cho các nữ nghệ sĩ, góp phần tăng cường hợp tác nghệ thuật giữa Việt Nam và bạn bè quốc tế.