Mỗi độ tháng Tám, nhìn cờ đỏ sao vàng, cờ búa liềm bay phấp phới trong ánh nắng vàng như rót mật, trong mỗi người dân Việt Nam lại chộn rộn niềm vui, phấn khởi bởi không khí của ngày tết Độc lập 2/9. Sự hồ hởi, tươi mới càng rõ hơn ở những miền quê cách mạng, nơi khởi nguồn và dậy sóng các phong trào thi đua ái quốc trong năm tháng dân tộc chìm dưới ách nô lệ, áp bức và cả thời kỳ đất nước độc lập, tự do, sánh vai với bạn bè quốc tế trong công cuộc đổi mới.
Tháng Tám, nắng thu dát vàng vùng quê hương cách mạng Soi Cờ, Soi Giá, xã Gia Phú (huyện Bảo Thắng). Giữa màu xanh bạt ngàn của vùng rau chuyên canh, của ngút ngàn cây ăn quả dọc ven bãi bồi là sông Hồng nặng đỏ phù sa như chiếc gương khổng lồ lấp lánh trong nắng chiều. Sau khi tham quan các mô hình phát triển kinh tế hộ ở thôn Soi Cờ, đồng chí Lưu Hoàng Điểu, Bí thư Đảng ủy xã Gia Phú dẫn chúng tôi về Khu Di tích cách mạng Soi Cờ.
Đó là khuôn viên rộng với nhà truyền thống, nhà bia tưởng niệm, cây đa lớn tỏa bóng xuống khoảng sân bê tông khiến khung cảnh thêm nét cổ kính, trầm mặc, uy linh. Một bức phù điêu bằng đá mới được dựng lên, chạy dài phác họa hoạt động và sự hy sinh của các cán bộ, chiến sĩ cách mạng năm xưa tại Soi Cờ - Soi Giá là trang sử sinh động nhất về vùng căn cứ địa cách mạng đầu tiên sau khi Đảng bộ tỉnh thành lập.
Khói hương bảng lảng đưa chúng tôi trở về lịch sử đầu năm 1948, Tỉnh ủy Lào Cai ban hành Nghị quyết về “Tổ chức Đại hội vũ trang gồm các xã Cam Đường, Gia Phú, Xuân Giao”. Tại một hội nghị ngay sau đó, Tỉnh ủy đã quyết nghị xây dựng lại cơ sở cách mạng, phát động quần chúng đấu tranh trong vùng địch tạm chiếm, mở đường cho tổ cán bộ cách mạng xung kích đến hoạt động tại ấp Soi Cờ và Soi Giá. Tổ cán bộ xung kích được người dân trong vùng giúp đỡ, nuôi giấu, khi địch phát hiện đã vây ráp, bắt bớ và giết hại dã man cán bộ, đốt phá làng quê. Trong đau thương, quân và dân Lào Cai hưởng ứng phong trào từ Soi Giá, Soi Cờ thành phong trào cách mạng sôi nổi, rộng khắp, nhất tề đánh Pháp, trừ gian, giải phóng Lào Cai vào cuối năm 1950.
Năm 2019, thôn Soi Cờ và thôn Soi Giá sáp nhập với tên gọi chung Soi Cờ. Nhiều người bảo, bà con nhất trí cao với tên gọi như thế để gợi nhớ về phong trào cách mạng, về lá cờ đầu. Giữa hai hàng cờ đỏ sao vàng phấp phới trên tuyến đường bê tông phẳng tăm tắp, uốn lượn bên bờ sông Hồng, Bí thư Đảng ủy xã Gia Phú tiếp tục đưa chúng tôi tham quan vùng quê lịch sử với những đổi thay nhanh chóng nhờ chương trình xây dựng nông thôn mới.
Chỉ cách đây vài năm, tuyến đường này chủ yếu là nền đất gồ ghề, bụi bặm, đường hẹp, nay thênh thênh bề mặt 6 m đến 8 m, thuận tiện đi lại. Đó là công trình của sự đoàn kết, nhất trí, công trình của Nhà nước và Nhân dân cùng làm. Dân cư thưa thớt, đường tỏa đi khắp nơi, phần đóng góp của người dân lớn nhưng hộ nào cũng tự giác, chủ động tham gia. Để các công trình giao thông đảm bảo chất lượng, thẩm mỹ, người dân thống nhất góp tiền thuê các tổ, đội thợ chuyên nghiệp, thuê doanh nghiệp đảm nhận thầu; bê tông không còn trộn thủ công mà phối trộn công nghiệp và dùng xe chuyên dụng chở tới công trình.
(Ảnh: Thanh niên Lào Cai thăm Khu di tích Soi Cờ, xã Gia Phú, huyện Bảo Thắng)
Vùng quê hương Soi Cờ đã đổi mới, Chi bộ thôn Soi Cờ nay đã có gần 20 đảng viên, đó là những hạt nhân quan trọng của các phong trào, những tấm gương tiêu biểu về sự tự giác, đi đầu. Tính toàn đảng bộ, hiện Gia Phú có 22 chi bộ, trong đó có 14 chi bộ nông thôn, với 319 đảng viên. Từ quê nghèo, Gia Phú nỗ lực vươn lên sớm được công nhận là xã nông thôn mới. Năm 2022, thu nhập bình quân đạt 57,2 triệu đồng/người/năm; giá trị sản xuất đạt 150 triệu đồng/ha canh tác, nuôi trồng, tăng 23 triệu đồng so với năm 2020. Tỷ lệ hộ nghèo của xã hiện chỉ còn 8,5%, thấp hơn nhiều so với mức trung bình của tỉnh, hộ cận nghèo chiếm hơn 16% tổng số hộ trên địa bàn.
“Phát huy truyền thống quê hương cách mạng, Gia Phú đang phấn đấu cho những mục tiêu mới, có thể kết quả còn khiêm tốn nhưng một số phong trào chúng tôi kiên quyết đi đầu”, Bí thư Đảng ủy Lưu Hoàng Điểu quả quyết.
Rời Gia Phú, chúng tôi ngược hướng thành phố Lào Cai tới xã Cam Đường, nơi cách đây 75 năm (năm 1948) Tỉnh ủy đã chọn thung lũng Làng Dạ, nay thuộc trung tâm xã làm căn cứ cách mạng trước khi phát triển ra nhiều địa bàn. Trước đây, từ Bảo Thắng tới xã Cam Đường phải đi qua cầu đường sắt (cầu chung) Làng Dạ, vừa chật chội, khấp khểnh lại vừa nguy hiểm, thì nay đã có cây cầu bê tông rộng chạy song song, không chỉ thông tuyến Quốc lộ 4E mà còn giúp người dân trong vùng có thêm lựa chọn không phải lội qua ngầm Làng Dạ những ngày mưa lũ. Ngay cạnh đó, giáp với Quốc lộ 4E và cầu Làng Dạ là ngôi đình Làng Dạ, di tích lịch sử cách mạng mới được xây dựng khang trang, to đẹp.
Đường dẫn vào trung tâm xã Cam Đường được cải tạo rộng thênh thang, hai bên nhà cửa khang trang tiếp tục mọc lên san sát. Cam Đường rực rỡ, hân hoan không khí đón tết Độc lập với sắc cờ đỏ thắm trước mỗi hiên nhà. Tiếp chúng tôi tại trụ sở Đảng ủy - UBND xã Cam Đường là Bí thư Đảng ủy xã Trần Quang Hanh. Anh Hanh thông tin nhanh với chúng tôi: Đảng bộ xã hiện có 17 chi bộ, trong đó có 13 chi bộ thôn, khu dân cư, tổng số 245 đảng viên. Vốn là xã thuần nông thuộc ngoại thành phía Nam thành phố Lào Cai thì nay xã Cam Đường đã được quy hoạch chuyển thành phường trong tương lai gần.
Trong chặng đường “xã thành phường” ấy, kinh tế - xã hội của Cam Đường hiện nay chủ yếu vẫn là sản xuất nông nghiệp, tỷ lệ lao động phi nông nghiệp còn thấp, thu nhập bình quân của người dân mới đạt hơn 51 triệu đồng/năm. Trước mắt còn đó những khó khăn nhưng Đảng bộ, chính quyền, Nhân dân các dân tộc xã Cam Đường vẫn tin tưởng vào tương lai tươi sáng, tin tưởng tuyệt đối về sự lãnh đạo của Đảng, nhân tố quyết định mọi thắng lợi.
