Ngành Thuế vào cao điểm "cầm tay chỉ việc"
Ngành Thuế đang bước vào 60 ngày cao điểm triển khai Đề án 3389/QĐ-BTC về chuyển đổi mô hình quản lý từ thuế khoán sang thuế kê khai. Cục Thuế (Bộ Tài chính) chỉ đạo các đơn vị trực thuộc tại địa phương tăng cường xuống cơ sở, trực tiếp hướng dẫn hộ kinh doanh sử dụng phần mềm kê khai điện tử, hóa đơn điện tử và nắm rõ quy trình quản lý mới.
Theo đó, cán bộ thuế được yêu cầu không chỉ thực hiện nhiệm vụ quản lý, mà còn đóng vai trò đồng hành, hỗ trợ từng bước từ ghi nhận doanh thu, lập tờ khai đến sử dụng eTax Mobile và hệ thống hóa đơn điện tử. Nỗ lực này nhằm giúp quá trình chuyển đổi diễn ra thuận lợi, không gây gián đoạn hoạt động kinh doanh và góp phần nâng cao minh bạch.
Cơ quan Thuế cho biết, khi chuyển sang kê khai dựa trên doanh thu thực tế, hộ kinh doanh sẽ được đối xử công bằng hơn, giảm rủi ro xác định thuế theo kinh nghiệm chủ quan. Các giải pháp công nghệ, trong đó có máy tính tiền kết nối dữ liệu, đang được tăng tốc triển khai.
Sự chuyển đổi từ khoán sang kê khai được giới chuyên gia kinh tế và thuế đánh giá là bước đi tất yếu để Việt Nam hội nhập sâu hơn với tiêu chuẩn thuế quốc tế, xây dựng một hệ thống thuế hiện đại và minh bạch. Tuy nhiên, đây là một thách thức lớn, đòi hỏi sự "đỡ hộ" từ cơ quan quản lý phải được duy trì đến cùng.
Theo phân tích của TS Nguyễn Thường Lạng, giảng viên Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, việc chuyển sang cơ chế kê khai là nền tảng để minh bạch hóa hoạt động kinh tế và tạo chuẩn quản trị hiện đại. Tuy nhiên, ông cho rằng để tránh gây áp lực đối với các hộ kinh doanh nhỏ, chính sách cần được triển khai từng bước, đi kèm hỗ trợ kỹ thuật đầy đủ, đặc biệt ở giai đoạn đầu.
Đồng quan điểm, một số chuyên gia kinh tế cho rằng, nếu áp dụng đồng loạt mà thiếu chuẩn bị kỹ, các hộ kinh doanh nhỏ lẻ có thể gặp áp lực về kỹ thuật và chi phí tuân thủ. Vì vậy cần có một chiến lược phân nhóm hộ kinh doanh rõ ràng. Đối với nhóm có doanh thu thấp (dưới ngưỡng cần thiết), cơ quan Thuế nên ưu tiên hỗ trợ các hình thức kê khai đơn giản hóa tối đa, với định kỳ dài hơn. Ngược lại, đối với nhóm lớn hơn, có tiềm năng phát triển, cần áp dụng đầy đủ các công cụ số hóa như hóa đơn điện tử và sổ sách kế toán chi tiết, đồng thời tăng cường hướng dẫn để họ nhanh chóng chuyên nghiệp hóa mô hình quản lý. Đây là cách tiếp cận linh hoạt, đảm bảo vừa đạt được mục tiêu quản lý thuế, vừa tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người nộp thuế.
Từ phía hộ kinh doanh, theo khảo sát của phóng viên, nhiều phản hồi cho thấy, hộ kinh doanh vui vì được hướng dẫn, lo vì chi phí tuân thủ. Một số hộ đã quen với việc sử dụng eTax Mobile và khai thuế điện tử cho biết, khi họ đã làm chủ được thao tác, họ cảm thấy minh bạch hơn và việc kiểm soát các giao dịch, hoạt động kinh doanh cũng trở nên dễ dàng hơn.
Nhiều hộ nhỏ như quán ăn, cửa tiệm tạp hóa, xe bán hàng lưu động…cho biết, việc được cán bộ thuế trực tiếp hướng dẫn giúp họ yên tâm hơn, nhưng việc làm quen với phần mềm và ghi nhận doanh thu thực tế vẫn là thách thức. "Trước đây, cứ kê khoán theo mức định sẵn cho nhanh gọn. Giờ chuyển sang kê khai thì phải ghi sổ, phải dùng phần mềm, tôi hơi lo lắng về việc học và thao tác. Nhưng được cán bộ thuế cầm tay chỉ việc từng bước, hướng dẫn cả cách dùng eTax Mobile trên điện thoại, tôi cũng cảm thấy đỡ sợ hơn và nhìn thấy được sự minh bạch", một chủ tiệm kinh doanh tạp hóa tại đường Xuân La (Hà Nội) chia sẻ. Theo chủ tiệm này điều họ mong muốn nhất là cơ quan Thuế tiếp tục duy trì hoạt động đào tạo và hướng dẫn ngay cả sau giai đoạn cao điểm, bởi việc chuyển sang mô hình kê khai chỉ thực sự hiệu quả khi người nộp thuế có điểm tựa hỗ trợ lâu dài. Nhiều kinh doanh nhỏ, vốn ít tiếp xúc với công nghệ, sẽ dễ lúng túng nếu thiếu người hướng dẫn, và vì vậy việc chuyển đổi chỉ có thể thành công khi sự đồng hành được duy trì liên tục. Họ rất cần những lớp tập huấn định kỳ để cập nhật kỹ năng sử dụng phần mềm, cần đường dây nóng hoạt động ổn định để giải đáp khi gặp lỗi…
Chuyển từ thuế khoán sang thuế kê khai là bước đi quan trọng của ngành Thuế nhằm xây dựng hệ thống quản lý hiện đại và minh bạch. Nỗ lực "cầm tay chỉ việc" đang giúp hàng triệu hộ kinh doanh làm quen với quy trình mới, tạo nền tảng cho quản lý thuế công bằng hơn. Tuy nhiên, để cải cách trở nên bền vững, cần sự đồng hành liên tục, hỗ trợ công nghệ và cơ chế giám sát linh hoạt. Khi hộ kinh doanh nhỏ được trang bị kỹ năng, công cụ và mức hỗ trợ phù hợp, khu vực kinh tế tư nhân sẽ có điều kiện phát triển minh bạch và bền vững hơn./.
Từ năm 2025, ngành Thuế triển khai rộng rãi việc chuyển hộ kinh doanh từ thuế khoán sang kê khai dựa trên doanh thu thực tế, dự kiến hoàn tất các giai đoạn đầu năm 2026. Người nộp thuế được hỗ trợ bằng nhiều công cụ như eTax Mobile, hóa đơn điện tử và máy tính tiền kết nối dữ liệu, đồng thời được cán bộ Thuế hướng dẫn trực tiếp tại cơ sở. Việc chuyển đổi này giúp minh bạch hóa hoạt động kinh doanh, giảm rủi ro xác định thuế sai và tạo cơ hội quản lý công bằng hơn. Hộ kinh doanh còn được hưởng lợi từ các lớp tập huấn định kỳ, đường dây nóng hỗ trợ kỹ thuật, giúp làm quen sớm với phần mềm và quy trình kê khai để giảm áp lực khi thực hiện chính thức.
