Theo hãng tin Reuters, Tập đoàn Vũ trụ Nhà nước Nga Roscosmos cho biết sẽ phấn đấu hoàn thành cơ sở năng lượng này vào năm 2036. Dự án đã được Roscosmos ký hợp đồng triển khai với Hiệp hội Lavochkin - một trong những doanh nghiệp hàng đầu của Nga trong lĩnh vực hàng không - vũ trụ. Mặc dù Roscosmos không nêu rõ đây là nhà máy điện hạt nhân, song việc dự án có sự tham gia của Tập đoàn Năng lượng Nguyên tử Quốc gia Rosatom và Viện Kurchatov - trung tâm nghiên cứu hạt nhân hàng đầu của Nga - cho thấy nhiều khả năng nguồn điện sẽ đến từ công nghệ hạt nhân.
Theo Roscosmos, nhà máy điện trên Mặt Trăng sẽ cung cấp năng lượng cho các thiết bị tự hành, đài quan sát khoa học, cũng như cơ sở hạ tầng phục vụ Trạm Nghiên cứu Mặt Trăng Quốc tế do Nga và Trung Quốc phối hợp xây dựng. Cơ quan này nhấn mạnh dự án đánh dấu bước chuyển quan trọng từ các sứ mệnh ngắn hạn sang sự hiện diện khoa học lâu dài trên vệ tinh tự nhiên duy nhất của Trái Đất.
"Đây là bước đi then chốt nhằm xây dựng một trạm khoa học Mặt Trăng hoạt động liên tục, hướng tới chương trình thăm dò dài hạn thay vì các nhiệm vụ đơn lẻ", Roscosmos nêu rõ trong tuyên bố.
Kế hoạch được đưa ra trong bối cảnh Nga nỗ lực khẳng định lại vị thế cường quốc không gian, sau nhiều thập kỷ bị tụt lại phía sau Mỹ và Trung Quốc. Tham vọng này từng chịu cú giáng mạnh vào tháng 8/2023, khi tàu thăm dò không người lái Luna-25 bị rơi trong quá trình hạ cánh xuống Mặt Trăng.
Giám đốc Roscosmos Dmitry Bakanov cho biết việc triển khai nhà máy điện trên Mặt Trăng là một trong những mục tiêu chiến lược của Nga, bên cạnh kế hoạch nối lại hoạt động thám hiểm sao Kim.
Do khoảng cách từ Trái Đất tới Mặt Trăng lên tới hơn 384.000 km và điều kiện môi trường khắc nghiệt, việc bảo đảm nguồn năng lượng ổn định được xem là thách thức then chốt đối với các hoạt động dài hạn. Trong bối cảnh đó, năng lượng hạt nhân ngày càng được các cơ quan vũ trụ đánh giá là giải pháp khả thi, đặc biệt tại những khu vực có ánh sáng Mặt Trời hạn chế.
Nga không phải là quốc gia duy nhất theo đuổi hướng đi này. Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) cũng đã công bố kế hoạch triển khai lò phản ứng hạt nhân trên Mặt Trăng vào khoảng năm 2030, trong khuôn khổ cạnh tranh chiến lược ngày càng gia tăng với Trung Quốc.
Hiện tại, cuộc chạy đua xây dựng hạ tầng trên Mặt Trăng không chỉ mở ra kỷ nguyên mới của thám hiểm không gian, mà còn có thể làm gia tăng cạnh tranh địa - chính trị và kinh tế vượt ra ngoài Trái Đất.
