Nâng tầm y tế cơ sở

Đầu tháng 2/2026, bác sĩ Phan Mạnh Hùng - nguyên Trưởng khoa Kiểm soát bệnh tật và HIV/AIDS, Trung tâm Y tế khu vực Bắc Hà được điều động giữ chức Giám đốc Trạm Y tế xã Bản Liền. Với địa bàn vùng đặc biệt khó khăn, việc có bác sĩ làm việc thường xuyên đã tạo bước chuyển rõ nét về năng lực chuyên môn của trạm y tế. Nhiều bệnh lý thông thường và bệnh không lây nhiễm như: tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh hô hấp, cơ xương khớp... được khám, chẩn đoán và điều trị ngay tại tuyến xã.

Đặc biệt, thực hiện chiến dịch khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc miễn phí, bác sĩ đã phát huy vai trò nòng cốt trong khám lâm sàng, phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ và bệnh lý, tư vấn điều trị hoặc chuyển tuyến khi cần thiết.

Chỉ sau hơn một tháng triển khai, hơn 1.000 người dân xã Bản Liền được khám sức khỏe miễn phí, góp phần xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử và quản lý sức khỏe toàn dân theo định hướng chuyển mạnh từ chữa bệnh sang phòng bệnh.

Bác sĩ Hùng chia sẻ: “Chúng tôi mong muốn thời gian tới, trạm y tế tiếp tục được quan tâm bổ sung đội ngũ nhân lực có trình độ chuyên môn phù hợp; tạo điều kiện đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực chuyên môn và có chính sách thu hút bác sĩ yên tâm công tác lâu dài tại vùng cao, vùng khó khăn”.

Cũng từ đầu tháng 2/2026, bác sĩ Lê Hoàng Nam được điều động từ Trung tâm Y tế khu vực Lào Cai - Cam Đường về công tác tại Trạm Y tế xã Hợp Thành. Ngoài khám, chữa bệnh tại trạm, bác sĩ còn tham gia khám lưu động tại các thôn, trực cấp cứu, giám sát dịch bệnh và hỗ trợ triển khai các chương trình y tế cộng đồng.

Theo ông Đỗ Mạnh Thường - Giám đốc Trạm Y tế xã Hợp Thành, việc có thêm bác sĩ giúp trạm chủ động hơn trong triển khai các nhiệm vụ chuyên môn, đồng thời tạo niềm tin để người dân lựa chọn khám, điều trị ngay tại địa phương thay vì vượt tuyến như trước. Đây là tiền đề quan trọng để phát huy vai trò của y tế cơ sở trong quản lý sức khỏe ban đầu và giảm áp lực cho các bệnh viện tuyến trên. Tuy nhiên, trước yêu cầu ngày càng cao của công tác chăm sóc sức khỏe Nhân dân, trạm y tế vẫn cần tiếp tục được bổ sung bác sĩ ở một số chuyên ngành, đồng thời có chính sách thu hút để đội ngũ cán bộ y tế yên tâm gắn bó lâu dài với cơ sở.

Xác định nhân lực là yếu tố then chốt, thời gian qua ngành y tế đã triển khai đồng bộ các giải pháp điều động, luân phiên và hỗ trợ chuyên môn cho tuyến cơ sở, đặc biệt ưu tiên các xã vùng cao, vùng sâu, vùng xa, biên giới và những địa bàn còn thiếu bác sĩ.

Theo ông Hoàng Quốc Hương - Giám đốc Sở Y tế, từ đầu năm 2026 đến nay, ngành y tế đã phối hợp chặt chẽ với UBND các xã, phường điều động 34 viên chức từ các trung tâm y tế khu vực về công tác tại trạm y tế xã, trong đó có 25 bác sĩ. Đồng thời, triển khai kế hoạch luân phiên cán bộ chuyên môn từ tuyến trên về hỗ trợ tuyến dưới.

Việc tăng cường đội ngũ bác sĩ không chỉ góp phần bảo đảm hoạt động khám, chữa bệnh ban đầu, phòng, chống dịch và triển khai hiệu quả các chương trình y tế tại cơ sở mà còn tạo điều kiện chuyển giao kỹ thuật, nâng cao năng lực chuyên môn cho cán bộ y tế tuyến xã. Đây cũng là giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng dịch vụ y tế cơ sở.

Hiện nay, 99 trạm y tế trên địa bàn tỉnh có 1.702 viên chức, bình quân 17,2 người/trạm, trong đó có 185 bác sĩ, 520 y sĩ, 303 điều dưỡng, 306 hộ sinh, 257 dược sĩ và 131 nhân lực khác. Đáng chú ý, 100% trạm y tế đã có bác sĩ làm việc. Tuy nhiên, công tác kiện toàn nhân lực cho trạm y tế vẫn gặp khá nhiều khó khăn, các trạm y tế vẫn còn thiếu 198 người so với biên chế được giao.

Nguyên nhân chính là sau khi thực hiện mô hình mới, các trạm y tế trực thuộc UBND xã, phường và phải duy trì hoạt động tại 192 điểm trạm để bảo đảm phục vụ người dân. Quy mô dân số phục vụ tăng lên, địa bàn rộng, dân cư phân tán, nhiều điểm trạm cách xa trung tâm, trong khi nhiệm vụ của y tế cơ sở ngày càng mở rộng, từ khám, chữa bệnh ban đầu, y tế dự phòng đến quản lý hồ sơ sức khỏe điện tử, bệnh án điện tử, khám, chữa bệnh từ xa và thực hiện chuyển đổi số.

Điều này đòi hỏi đội ngũ cán bộ y tế không chỉ giỏi chuyên môn mà còn đáp ứng yêu cầu về công nghệ thông tin và quản trị dữ liệu và khả năng phối hợp liên ngành tại cấp xã. Trong đó, khó khăn lớn nhất hiện nay là nguồn tuyển bác sĩ cho tuyến xã còn hạn chế, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa và khu vực biên giới. Mặc dù tỉnh đã ban hành nhiều chính sách về đào tạo, thu hút, tuyển dụng và đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho y tế cơ sở, song điều kiện làm việc, thu nhập và cơ hội phát triển nghề nghiệp vẫn chưa đủ sức hấp dẫn, nhất là nhân lực y tế chất lượng cao công tác lâu dài tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn.

Để từng bước tháo gỡ khó khăn, các chính sách đặc thù của tỉnh đã bước đầu mang lại những tín hiệu tích cực. Trong giai đoạn 2021 - 2025, thông qua việc triển khai Nghị quyết số 11, Lào Cai đã có 101 bác sĩ cam kết về địa phương công tác. Cùng với đó, thực hiện Nghị quyết số 29 có 4 bác sĩ ký hợp đồng cam kết về tỉnh làm việc sau khi tốt nghiệp, nâng tổng số lên 105 bác sĩ.

Tính đến thời điểm hiện tại, đã có 10 bác sĩ tốt nghiệp; trong đó 2 bác sĩ đã về công tác tại Trung tâm Y tế khu vực Si Ma Cai và Trung tâm Y tế khu vực Bảo Thắng; 8 bác sĩ đang chờ hoàn thiện thủ tục tuyển dụng.

Những kết quả này góp phần quan trọng nhằm bổ sung số bác sĩ thiếu hụt trong giai đoạn 2026 - 2030, tạo tiền đề để tỉnh phấn đấu hoàn thành mục tiêu đạt 15,5 bác sĩ/vạn dân.

Ông Hoàng Quốc Hương - Giám đốc Sở Y tế cho biết: “Thời gian tới, ngành y tế tiếp tục tham mưu UBND tỉnh triển khai đồng bộ các giải pháp tuyển dụng, điều động, luân phiên, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực y tế cơ sở; ưu tiên bổ sung các vị trí còn thiếu tại trạm y tế sau khi tỉnh có quyết định giao biên chế năm 2026 theo Quyết định của Ban Tổ chức Trung ương. Đồng thời, tiếp tục thực hiện các chính sách thu hút, hỗ trợ đào tạo theo Nghị quyết số 29/2025/NQ-HĐND; phối hợp với các cơ sở đào tạo y dược tạo nguồn bác sĩ ổn định cho tỉnh; tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị và hạ tầng công nghệ thông tin nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe Nhân dân”.

Đầu tư cho y tế cơ sở là đầu tư cho sự phát triển bền vững của hệ thống y tế và chất lượng cuộc sống của người dân. Với quyết tâm của tỉnh cùng sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành, y tế cơ sở Lào Cai đang từng bước được củng cố, tạo nền tảng để mọi người dân được tiếp cận các dịch vụ y tế chất lượng ngay tại địa phương, góp phần xây dựng nền y tế công bằng, hiệu quả và hiện đại.