Trận lũ quét năm 2017 vẫn còn là ký ức đau buồn với người dân thôn Hát với 9 người chết và mất tích, 6 người bị thương, 22 nhà sập, trôi, 8 nhà phải di dời khẩn cấp. Ông Lò Văn Lăm ở thôn Hát 1 nhớ lại: “Người dân sinh sống nhiều đời nay ở đây, mưa to cũng không bao giờ nghĩ nước lũ lại khủng khiếp như thế nên mọi người rất chủ quan. Đến khi nước lũ về, nhiều hộ dân sống gần suối chạy không kịp nên bị thiệt hại. Giờ thì khác rồi, mỗi khi nghe có cơn bão sắp về, người dân chủ động chuẩn bị thu dọn đồ, di chuyển đến nơi an toàn để tránh trú".
Từ sau trận lũ quét ấy, chính quyền xã Hạnh Phúc xác định rõ: phòng tránh là biện pháp căn cơ và để hạn chế thiệt hại phải nâng cao ý thức người dân và làm tốt công tác cảnh báo. Không thể ngăn được mưa lũ, nhưng có thể giảm thiểu rủi ro nếu người dân được trang bị kiến thức, có kỹ năng ứng phó và được cảnh báo sớm.
Hằng năm, Ban Chỉ huy phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn của xã được kiện toàn và phân công nhiệm vụ cụ thể cho các thành viên phụ trách các thôn. Tại mỗi thôn đều có tổ xung kích phòng chống thiên tai với quy mô từ 15 đến 20 thành viên, những thành viên này được tập huấn kỹ năng ứng phó, sơ tán dân khi có tình huống xấu xảy ra và bố trí trực 24/24h mỗi khi mùa mưa đến.
Xã Hạnh Phúc hiện có 19 thôn, gồm 2.827 hộ với 13.857 nhân khẩu, trong đó gần 50% hộ sống ven suối, chân núi, đồi khu vực có nguy cơ sạt lở, lũ ống, lũ quét cao. Những năm trước đây, phần lớn người dân còn tâm lý “phó mặc cho trời”, ít quan tâm đến cảnh báo thiên tai.
Ông Giàng A Chu – Trưởng Công an xã, chia sẻ: “Trong công tác phòng chống thiên tai, lực lượng công an xã chủ động tham mưu cấp ủy, chính quyền xã xây dựng các phương án phòng chống. Lực lượng cán bộ, chiến sỹ luôn bám sát địa bàn các thôn, tuyên truyền vận động những hộ dân nằm trong khu vực có nguy cơ sạt lở, lũ quét di dời đến nơi an toàn. Với sự vào cuộc tuyên truyền của cấp ủy, chính quyền cùng các tổ chức đoàn thể nên đến nay ý thức của người dân đã thay đổi rõ rệt”.
Tại các buổi sinh hoạt thôn, ngoài phổ biến các chính sách, quy định của Nhà nước, cán bộ xã còn lồng ghép tuyên truyền kiến thức về phòng tránh thiên tai, hướng dẫn kỹ năng đảm bảo an toàn cho người và tài sản. Mỗi khi có cơn bão đến, ngoài việc tuyên truyền, cảnh báo trên hệ thống loa truyền thanh, cán bộ xã còn trực tiếp xuống các vị trí xung yếu kiểm tra, nhắc nhở người dân di dời đến nơi an toàn.
Ông Lò Văn Hiếm ở thôn Lừu 1 cho biết: “Gia đình tôi sống dưới chân đồi cao nhưng trong cơn bão vừa qua, được cấp ủy, chính quyền xã tuyên truyền nên chúng tôi đã có sự chủ động phòng chống".
Những thay đổi trong nhận thức của người dân đã mang lại hiệu quả lớn trong thực tế. 3 năm qua, mặc dù mưa lũ có cường độ gia tăng, phức tạp, tuy nhiên thiệt hại do thiên tai trên địa bàn đã giảm thiểu. Riêng trong cơn bão số 10 vừa qua có đến 84 nhà dân bị ảnh hưởng, trong đó có đến 46 hộ phải di dời khẩn cấp, không có trường hợp tử vong do chủ quan. Đối với các cơ quan, đơn vị, nhất là các nhà trường bán trú luôn có sự chủ động, phòng chống thiên tai vì số lượng học sinh sinh hoạt tại trường rất lớn. Tại cộng đồng, đội ngũ cán bộ thôn đã trở thành “cánh tay nối dài” của chính quyền trong công tác tuyên truyền, giám sát, nhắc nhở người dân không dựng nhà ven suối, không khai thác đất đá bừa bãi. Sự thay đổi trong tư duy cộng đồng chính là yếu tố quyết định giúp Hạnh Phúc giảm thiểu rủi ro do thiên tai.
Căn nhà của ông Hảng A Của nằm dưới chân núi cao và giáp khe suối nên luôn đối mặt với nguy cơ lũ quét và sạt lở đất. Trong cơn bão số 10 vừa qua, sau khi nhận thấy có nguy cơ sạt lở đất và lũ quét, lực lượng xung kích phòng chống thiên tai của thôn Kháo Chu đã giúp gia đình ông di dời kịp thời nên không bị thiệt hại về tài sản. Sau khi di dời xong, gia đình ông Của cũng đã chuẩn bị được mặt bằng ở vị trí an toàn để chuẩn bị dựng nhà, ổn định cuộc sống.
“ Gia đình có nhà ở vị trí nguy hiểm, được cấp ủy, chính quyền vận động và giúp đỡ di dời nên không xảy ra thiệt hại về người và tài sản", ông Của chia sẻ.
Trồng rừng phủ xanh đất trống, dồi núi trọc cũng là giải pháp để hạn chế những thiệt hại do thiên tai gây ra. Trên những đỉnh núi ở xã Hạnh Phúc, những cánh rừng xanh mướt đang dần che phủ các sườn đồi trơ trụi trước đây. Đó là kết quả của việc trồng và phát triển rừng trong những năm qua, có rừng giữ đất, giữ nước nên tình trạng sạt lở, lũ quét cũng hạn chế. Hiện, trên địa bàn xã Hạnh Phúc có trên 11 nghìn ha rừng phòng hộ.
Theo ông Đào Công Trình – Trưởng ban quản lý rừng phòng hộ Trạm Tấu cho biết: “Với nhiệm vụ trồng và phát triển rừng nên nhiều diện tích đồi núi trọc trên địa bàn xã đã cơ bản được phủ xanh, góp phần hạn chế xói mòn, sạt lở đất".
Thiên tai là điều không thể tránh khỏi, nhưng thiệt hại có thể giảm thiểu nếu con người chủ động phòng ngừa và ứng phó đúng cách. Từ những nỗ lực của chính quyền và người dân xã Hạnh Phúc, có thể thấy rằng, khi ý thức cộng đồng được nâng lên, sự vào cuộc đồng bộ của các lực lượng được phát huy, thì “thiên tai” không còn là nỗi lo thường trực, mà trở thành bài học về tinh thần đoàn kết, sự chủ động và trách nhiệm với cuộc sống của chính mình.
“Có nhiều cơn bão nguy hiểm, do làm tốt công tác cảnh báo nên trên địa bàn xã không xảy ra thiệt hại về người. Yếu tố cảnh báo được xã coi là then chốt trong phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn. Khi người dân có ý thức phòng chống thì sẽ hạn chế được thiệt hại do thiên tai gây ra”, Phó Chủ tịch UBND xã Hạnh Phúc, Giàng A Súa chia sẻ thêm.
