Bám cơ sở, giữ “đầu vào” chính xác
Theo ông Vũ Tuấn Hà - Trưởng Thống kê tỉnh Lào Cai, để kiểm soát tốt “đầu vào”, ngành Thống kê đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp từ tổ chức bộ máy đến nghiệp vụ chuyên môn. Hệ thống thống kê cơ sở được bố trí rộng khắp với 11 đơn vị, mỗi đơn vị phụ trách địa bàn cụ thể, bảo đảm thông tin được thu thập thường xuyên, liên tục.
Trong các cuộc điều tra kinh tế - xã hội, việc sử dụng điều tra viên tại chỗ được xem là giải pháp hiệu quả. Đây là những người am hiểu địa bàn, phong tục, ngôn ngữ dân tộc, thường là trưởng thôn, tổ trưởng dân phố, có khả năng tiếp cận đối tượng cung cấp thông tin tốt hơn. Nhờ đó, thông tin thu thập được không chỉ đầy đủ mà còn phản ánh sát thực tế đời sống.
Các điều tra viên đều được tập huấn nghiệp vụ kỹ lưỡng trước khi tham gia điều tra, thực hiện phỏng vấn trực tiếp theo quy trình thống nhất. “Nguyên tắc của thống kê là trung thực, khách quan, đầy đủ và kịp thời. Vì vậy, việc thu thập thông tin phải được kiểm soát chặt chẽ ngay từ cơ sở” - ông Hà nhấn mạnh.
Song song với đó, công tác kiểm tra, giám sát được thực hiện thường xuyên. Các sai lệch nếu phát sinh sẽ được phát hiện và xử lý ngay từ đầu, tránh ảnh hưởng đến chất lượng dữ liệu tổng hợp. Đây là yếu tố quan trọng giúp nâng cao độ tin cậy của hệ thống thống kê.
Bên cạnh đó, ứng dụng công nghệ thông tin cũng góp phần tạo chuyển biến rõ nét. Ngành đã triển khai sử dụng thiết bị di động và phần mềm điều tra điện tử (CAPI), cho phép nhập dữ liệu ngay tại hiện trường. Dữ liệu được định vị và đồng bộ về hệ thống trung tâm ngay sau khi thu thập, giảm thiểu sai sót và rút ngắn thời gian xử lý.
Đáng chú ý, trong năm 2025, Thống kê tỉnh Lào Cai đã tổ chức nhiều cuộc điều tra quy mô lớn, nổi bật là tổng điều tra nông thôn, nông nghiệp - cuộc điều tra có ý nghĩa quan trọng trong việc đánh giá toàn diện khu vực nông nghiệp, nông thôn. Bên cạnh đó, các cuộc điều tra thường xuyên về lao động, việc làm; sản xuất công nghiệp; thương mại, dịch vụ; mức sống dân cư… được triển khai đồng bộ, đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng.
Những cuộc điều tra này không chỉ cung cấp số liệu phục vụ đánh giá tình hình phát triển kinh tế - xã hội mà còn là cơ sở quan trọng để xây dựng chính sách, định hướng phát triển trong giai đoạn tiếp theo.
Bước sang quý I/2026, ngành tiếp tục triển khai tổng điều tra kinh tế năm 2026 cùng nhiều cuộc điều tra định kỳ khác, bảo đảm dòng chảy thông tin liên tục, phục vụ kịp thời công tác điều hành ngay từ đầu năm.
Bên cạnh các giải pháp chuyên môn, công tác tuyên truyền cũng được chú trọng nhằm nâng cao nhận thức của người dân. Khi hiểu rõ mục đích, ý nghĩa của hoạt động thống kê, người dân sẽ hợp tác tích cực hơn, cung cấp thông tin trung thực, góp phần nâng cao chất lượng dữ liệu đầu vào.
Liên thông dữ liệu, nâng cao chất lượng dự báo
Cùng với việc bảo đảm chất lượng dữ liệu từ cơ sở, việc ứng dụng công nghệ số và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan đang trở thành những trụ cột quan trọng trong nâng cao hiệu quả công tác thống kê.
Thực hiện chủ trương chuyển đổi số, ngành đã triển khai nhiều phương thức thu thập dữ liệu hiện đại như CAPI trong các cuộc điều tra và Webform đối với doanh nghiệp. Các phần mềm điều tra liên tục được cập nhật, hoàn thiện nhằm tạo thuận lợi cho người sử dụng.
Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, vẫn còn những khó khăn nhất định, đặc biệt tại các vùng cao, biên giới. Một số thôn, bản chưa có sóng di động hoặc internet ổn định, thậm chí còn “lõm sóng”, khiến việc cập nhật dữ liệu theo thời gian thực gặp nhiều trở ngại. Bên cạnh đó, năng lực công nghệ của một bộ phận cán bộ và người dân còn hạn chế.
Để khắc phục, ngành đã đẩy mạnh đào tạo, tập huấn kỹ năng số cho đội ngũ công chức và điều tra viên. Đồng thời, việc xây dựng các tổ công nghệ số tại địa bàn giúp hỗ trợ kịp thời trong quá trình thu thập và xử lý thông tin.
Đáng chú ý, lãnh đạo tỉnh Lào Cai đã yêu cầu Thống kê Lào Cai phải đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, khai thác hiệu quả các nguồn dữ liệu, bảo đảm thông tin thống kê được cung cấp nhanh, chính xác và sát thực tiễn. Đây được xem là điều kiện quan trọng để nâng cao hiệu quả công tác chỉ đạo, điều hành.
Theo định hướng của lãnh đạo tỉnh, thông tin thống kê phải thực sự trở thành công cụ phục vụ điều hành các ngành, lĩnh vực, bảo đảm thực hiện các mục tiêu tăng trưởng kinh tế chung. Điều này đòi hỏi không chỉ nâng cao chất lượng dữ liệu mà còn phải đẩy mạnh phân tích, dự báo và đưa ra các khuyến nghị chính sách sát thực tiễn.
Cùng với đó, việc phối hợp giữa cơ quan thống kê với các sở, ngành, địa phương được xác định là yếu tố quyết định. Thông qua các quy chế phối hợp, việc cung cấp và trao đổi thông tin được thực hiện chặt chẽ, bảo đảm tính thống nhất của số liệu.
Công chức ngành Thống kê thường xuyên làm việc với các đơn vị chuyên môn tại các ban, sở, ngành để rà soát, đối chiếu và thống nhất số liệu trước khi báo cáo.
“Chỉ khi số liệu được thống nhất, đồng bộ giữa các ngành thì mới có thể sử dụng hiệu quả trong điều hành" - ông Hà khẳng định.
Trong thời gian tới, Thống kê tỉnh Lào Cai sẽ tiếp tục hoàn thiện và ký kết lại quy chế phối hợp với các sở, ngành liên quan, bảo đảm số liệu thống nhất cao, phục vụ tốt công tác chỉ đạo, điều hành của lãnh đạo tỉnh.
Không dừng lại ở việc cung cấp số liệu, công tác thống kê đang từng bước nâng cao chất lượng phân tích và dự báo. Trên cơ sở dữ liệu thu thập được, ngành tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng các kịch bản tăng trưởng theo từng quý, 6 tháng và cả năm.
Các kịch bản tăng trưởng không chỉ dựa vào xu hướng số liệu quá khứ mà còn kết hợp phân tích các yếu tố tác động trong và ngoài nước, đánh giá cấu trúc kinh tế và nhận diện rủi ro. Từ đó, các giải pháp điều hành được đề xuất theo hướng linh hoạt, phù hợp với từng giai đoạn.
Theo ông Vũ Tuấn Hà, khi dữ liệu được thu thập đầy đủ, phân tích khoa học và sử dụng hiệu quả, thống kê sẽ không chỉ phản ánh thực trạng mà còn góp phần định hướng phát triển.
“Mỗi con số thống kê, nếu được khai thác đúng cách, sẽ trở thành cơ sở quan trọng để xây dựng chính sách và điều hành kinh tế - xã hội” - ông Hà thông tin thêm.
Với việc đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường phối hợp và nâng cao năng lực phân tích, Thống kê Lào Cai đang từng bước khẳng định vai trò trong hệ thống quản lý. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, liên thông và khai thác hiệu quả, mỗi con số thống kê sẽ trở thành một “nguồn lực” quan trọng, góp phần phục vụ mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của địa phương.
