Dẫn chúng tôi đi thăm vườn cam chín vàng, căng mọng, ông Vũ Văn Hiếu - một trong những hộ có diện tích cam nhiều nhất thôn Đát Tờ, khoe: Gia đình tôi hiện có hơn chục ha trồng cam, chủ yếu ba giống chính, gồm cam đường, cam Vinh và cam sen. Trong đó, cam đường là giống chủ lực, chiếm diện tích lớn và cho hiệu quả kinh tế cao nhất.
Trước đây, những diện tích này chủ yếu trồng chè, trồng bồ đề song hiệu quả kinh tế không cao, nên gia đình ông đã chuyển sang trồng cam. Nhờ trồng xen nhiều giống cam nên thời gian thu hoạch được kéo dài khoảng 3 đến 4 tháng. Thông thường, cam Vinh bắt đầu thu hoạch từ khoảng tháng 9 đến tháng 10. Sau đó là cam sen, thu hoạch từ tháng 10 đến giữa tháng 11. Từ thời điểm này cho đến cuối năm, cả cam sen và cam đường bước vào vụ thu hoạch rộ”.
Chia sẻ bí quyết để có được quả cam ngon,ngọt, ông Hiếu cho biết: Cam ngon trước hết phải đạt yêu cầu về hình thức với vỏ mỏng, bóng, màu chín đỏ tự nhiên, cuống nhỏ. Khi thưởng thức, quả cam có vị ngọt đậm, nhiều nước và hương vị đặc trưng.
Để có được những quả cam đạt chất lượng như vậy, quá trình chăm sóc rất kỳ công. "Ngay sau khi kết thúc vụ thu hoạch, gia đình tôi tiến hành cắt tỉa cành, tạo tán, bón phân phục hồi cho cây. Cây cam đặc biệt cần phân hữu cơ cùng các yếu tố trung, vi lượng để nuôi bộ rễ khỏe, giúp quả ngọt và chắc - ông Vũ Văn Hiếu thông tin thêm.
Bên cạnh đó, việc chăm sóc vườn cam cũng được thực hiện thường xuyên, đảm bảo ánh sáng phân bổ đều trong tán cây, hạn chế sâu bệnh phát sinh.
Ông Vũ Văn Hiếu chia sẻ: "Cây cam thường mắc các bệnh ở rễ, thân và lá, vì vậy chúng tôi luôn chủ động kiểm tra vườn, thực hiện phòng trừ sâu bệnh từ sớm, theo nguyên tắc phòng là chính, hạn chế chữa khi bệnh đã nặng".
Tại thôn Đát Tờ, gia đình ông Vũ Văn Hát cũng là một trong những hộ trồng cam tiêu biểu, mang lại thu nhập cao. Trước đó, ông từng làm nhiều nghề, đi nhiều địa phương để mưu sinh nhưng cuộc sống gia đình vẫn còn nhiều khó khăn, thiếu ổn định. Thấy nhiều người dân trong thôn trồng cam có thu nhập cao, sẵn có diện tích đồi rừng do ông, cha để lại nên ông Hát đã quyết định trở về quê, đầu tư trồng cam để phát triển kinh tế.
Theo ông Hát, thời gian đầu trồng cam, do chưa nắm vững kỹ thuật nên không tránh khỏi lo lắng. Ông chủ yếu vừa làm vừa học, học hỏi kinh nghiệm từ những hộ trồng cam đi trước trong thôn, trong vùng; những vấn đề chưa rõ đều chủ động trao đổi, tiếp thu. Qua quá trình tích lũy kinh nghiệm thực tế, ông dần hình thành được phương thức sản xuất phù hợp, mang lại hiệu quả.
Sau một vài năm trồng cam, có thu nhập tốt, ông mua thêm diện tích đất đồi để mở rộng diện tích trồng cam. Đến nay, gia đình ông đã có 4 ha cam với 2.000 cây, gồm các giống chính: cam đường, cam Vinh và cam sen. Sản lượng mỗi năm, ước khoảng 30 - 40 tấn. Với giá bán cam bình quân khoảng 25.000 đồng/kg, tính chung mỗi năm gia đình ông thu nhập khoảng 700 - 800 triệu đồng.
Trong quá trình trồng cam, gia đình ông Hát thường xuyên tham gia các lớp tập huấn do Hội Nông dân xã phối hợp tổ chức, đồng thời là thành viên Tổ Hội Nông dân nghề nghiệp “Liên kết trồng và chăm sóc cây cam” thôn Đát Tờ nên được trao đổi, học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau, việc trồng và chăm sóc cam của gia đình ngày càng được thực hiện bài bản hơn.
“Theo tôi, quan trọng nhất để cây cam phát triển bền vững, ít sâu bệnh và cho hiệu quả lâu dài là phải thường xuyên theo dõi vườn cây. Trong cả một vườn cam thì không thể tránh khỏi có những cây bị vàng, bị yếu. Trường hợp cây bị bệnh nặng thì phải mạnh dạn chặt bỏ, trồng cây mới, không giữ lại để tránh lây lan nguồn bệnh” - ông Hát chia sẻ.
Theo ông Đặng Văn Thông - Trưởng thôn Đát Tờ, hiện nay, toàn thôn có trên 60 hộ trồng cam với tổng diện tích khoảng 50 ha. Nhờ cây cam, kinh tế của nhiều hộ gia đình ở đây ngày càng khởi sắc. Nhiều hộ có thu nhập vài trăm triệu đồng mỗi năm, thậm chí có hộ thu tiền tỷ. Bởi thế, đến Đát Tờ dễ dàng nhận thấy nhiều ngôi nhà xây được mọc lên cùng những chiếc ô tô chạy bon bon trên đường bê tông được kiên cố hóa - một phần trong số đó đến từ hiệu quả của việc trồng cam.
Xã Nghĩa Tâm là địa phương có diện tích trồng cây ăn quả có múi lớn, trong đó cam là cây trồng chủ lực. Hiện toàn xã có gần 700 ha cây ăn quả có múi, với hơn 510 ha đang cho thu hoạch ổn định, sản lượng ước đạt khoảng 6.000 tấn mỗi năm.
Các giống cây trồng được bà con lựa chọn khá đa dạng như cam đường canh, cam Vinh, cam sen, cam C36… tạo nên cơ cấu giống hợp lý, phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của địa phương. Thời gian thu hoạch cam ở Nghĩa Tâm được kéo dài liên tục từ tháng 9 đến hết năm. Điều này giúp người dân chủ động trong khâu thu hái, tiêu thụ sản phẩm, tránh tình trạng thu hoạch ồ ạt trong cùng một thời điểm, đồng thời góp phần ổn định giá bán.
Không chỉ có lợi thế về thời vụ, cam Nghĩa Tâm còn chinh phục thị trường bằng chất lượng. Người trồng cam nơi đây luôn đặt yêu cầu về mẫu mã và hương vị lên hàng đầu. Chính sự chú trọng đến chất lượng đã giúp cam Nghĩa Tâm ngày càng được người tiêu dùng tin tưởng, nhiều thương lái tìm đến tận vườn thu mua, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, mỗi năm, cây ăn quả có múi mang về cho người dân tổng thu nhập trên trên 100 tỷ đồng.
Thành quả từ những vườn cam tại Nghĩa Tâm hôm nay là kết quả của quá trình đổi mới tư duy, khi người nông dân mạnh dạn chuyển từ sản xuất nông nghiệp thuần túy sang phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng hiệu quả và bền vững. Đó là minh chứng cho ý chí và nghị lực của người nông dân khi đối mặt với gian khó, kiên trì vượt qua thử thách để biến mảnh đất khô cằn thành mùa trĩu quả, góp phần khẳng định thương hiệu quả cam Nghĩa Tâm trên thị trường. Mùa cam ngọt ở Nghĩa Tâm không chỉ mang đến những trái cam căng mọng, đậm vị, mà còn là mùa của niềm tin, của sự gắn kết cộng đồng và khát vọng làm giàu chính đáng trên mảnh đất quê hương.
