Sau hợp nhất, xã Y Tý (Lào Cai) sở hữu những tiềm năng và lợi thế vượt trội về khí hậu, cảnh quan thiên nhiên và văn hóa các dân tộc giàu bản sắc. Đây là những điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch và nông nghiệp ôn đới. Với không gian mở rộng, Y Tý có nhiều dư địa để thu hút thêm nguồn lực, thúc đẩy sự phát triển toàn diện.
Nhiều năm gắn bó với Y Tý và hiện đang quản lý một khu nghỉ dưỡng tại đây, anh Đỗ Văn Thắng, Giám đốc Khu nghỉ dưỡng Cloud Paradise Resort Y Tý cho rằng mảnh đất này có những thế mạnh ít địa phương ở khu vực miền núi phía Bắc có được.
Khu nghỉ dưỡng đã kết nối với nhiều doanh nghiệp và họ đều bày tỏ mong muốn được đầu tư phát triển du lịch tại đây thật bài bản, bền vững.
Chúng tôi mong muốn Y Tý sớm công bố các quy hoạch chi tiết để các doanh nghiệp có cơ sở nghiên cứu, đề xuất dự án phù hợp, cùng góp sức đánh thức tiềm năng mảnh đất này, xây dựng một khu du lịch xứng tầm. Từ đó, đồng bào các dân tộc nơi đây được hưởng lợi từ mảnh đất mà họ nhiều đời gắn bó.
Nằm ở độ cao hơn 2.000 m so với mực nước biển, Y Tý được ban tặng nhiều cảnh đẹp, núi non hùng vĩ, nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú. Nơi đây có nhiều loài cây và hoa đặc trưng, như: đỗ quyên, đào rừng, sơn tra, phong lá đỏ và các loài thảo dược quý hiếm…
Y Tý cũng là điểm tham quan hấp dẫn với cầu Thiên Sinh - cây cầu quốc tế ngắn nhất nối hai nước Việt Nam và Trung Quốc và các cột mốc biên giới mang ý nghĩa lịch sử, địa lý; công viên Choản Thèn - cây hạnh phúc - điểm đến yêu thích của rất nhiều du khách; danh thắng ruộng bậc thang Thề Pả được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Danh lam, thắng cảnh quốc gia.
Xã Y Tý được thành lập trên cơ sở hợp nhất toàn bộ diện tích tự nhiên, dân số của 2 đơn vị hành chính cấp xã, gồm A Lù và Y Tý, với 127,58 km2, 10.304 người.
Sau hợp nhất, Y Tý còn có ruộng bậc thang Khu Chu Lìn - bức họa trên biên giới và thôn Ngải Thầu Thượng được mệnh danh là thôn cao nhất Việt Nam…
Không chỉ sở hữu cảnh quan thiên nhiên đa dạng, nguyên sơ, Y Tý còn là nơi sinh sống của cộng đồng các dân tộc giàu bản sắc, đặc biệt là đồng bào Hà Nhì đen với những nét văn hóa không nơi nào có.
Lễ hội Khô Già Già (Lễ hội Cầu mùa) của bà con nơi đây được bảo tồn nguyên vẹn, được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Những ngôi nhà trình tường đất đặc trưng; các lễ hội truyền thống; phong tục, tập quán độc đáo và ẩm thực vùng cao đã tạo nên nét hấp dẫn riêng biệt, thu hút du khách trong và ngoài nước...
Nơi đây hội tụ đầy đủ các điều kiện phát triển du lịch cộng đồng, du khách đến đây sẽ được trải nghiệm nhiều cung bậc cảm xúc khi sống giữa bản làng thanh bình, con người hòa quyện với thiên nhiên.
Trên cơ sở tiềm năng và thế mạnh sẵn có, giai đoạn tới, du lịch tiếp tục được xác định là lĩnh vực phát triển đột phá của địa phương. Xã sẽ tập trung thực hiện các giải pháp cụ thể để phát triển như tăng cường quảng bá, cải tạo cảnh quan, giữ gìn bản sắc văn hóa các dân tộc, khuyến khích nhân dân tham gia xây dựng các sản phẩm văn hóa đặc sắc (các lễ hội truyền thống, nghề truyền thống, văn hóa, văn nghệ, trò chơi dân gian…), các dịch vụ du lịch (homestay, nhà nghỉ…) để phục vụ du khách trong và ngoài nước.
Cùng với đó, địa phương thu hút tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp đầu tư xây dựng cơ sở lưu trú, khu nghỉ dưỡng chất lượng; duy trì và phát triển 2 thôn du lịch cộng đồng (Choản Thèn, Lao Chải); phấn đấu thu hút hơn 500.000 lượt khách/năm.
Một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy sự phát triển của Y Tý là việc đầu tư mạnh mẽ vào cơ sở hạ tầng giao thông, giải quyết điểm nghẽn lớn nhất trước đây và mở ra cơ hội phát triển mạnh mẽ cho du lịch.
Đến nay, các quy hoạch mang tính định hướng cho giai đoạn tới của Y Tý đã cơ bản hoàn thiện, trong đó quy hoạch chung, quy hoạch phân khu đã được UBND tỉnh phê duyệt. Các quy hoạch này xác định rõ khu vực bảo tồn và khu vực phát triển đô thị, du lịch, nông nghiệp, dịch vụ.
Các tuyến đường từ thành phố Lào Cai cũ đến Y Tý; đường kết nối Sa Pa với Y Tý; đường vành đai biên giới đang được đầu tư, nâng cấp không chỉ giúp Y Tý dễ dàng tiếp cận các nguồn lực mà còn nâng cao trải nghiệm của du khách, tạo động lực để Y Tý phát triển bứt phá trong tương lai.
Trên cơ sở này, tới đây, địa phương sẽ đẩy mạnh phát triển hạ tầng kết nối vùng, hạ tầng khung để thu hút doanh nghiệp tới đầu tư, thúc đẩy du lịch nói riêng và kinh tế - xã hội của địa phương nói chung.
Y Tý đang trên đà phát triển mạnh mẽ nhờ sự kết hợp giữa tiềm năng sẵn có, quy hoạch đồng bộ và đầu tư hạ tầng hiệu quả. Việc giải quyết được điểm nghẽn về giao thông đang mở ra cánh cửa để Y Tý phát triển vượt bậc, từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành khu du lịch tầm cỡ.
Với định hướng rõ ràng, sự chỉ đạo quyết liệt của bộ máy tổ chức mới và sự đồng lòng của chính quyền, người dân, Y Tý không chỉ được kỳ vọng trở thành điểm nhấn du lịch của Lào Cai nói riêng, Việt Nam nói chung mà còn là biểu tượng cho sự phát triển bền vững, kết hợp giữa bảo tồn và khai thác các giá trị đặc sắc của thiên nhiên, văn hóa.
