Những ngày này, trên các nương đồi ở thôn Lùng Húi, bà con tập trung chăm sóc diện tích ớt trong giai đoạn sinh trưởng; từ làm cỏ, bón phân đến vun gốc, ai nấy đều tất bật với kỳ vọng một vụ mùa đạt năng suất, chất lượng.
Ớt vốn là cây trồng quen thuộc, trước đây chủ yếu phục vụ nhu cầu gia đình, với quy mô nhỏ lẻ, manh mún. Tuy nhiên, vài năm trở lại đây, khi có hợp tác xã đứng ra liên kết thu mua, người dân đã mạnh dạn mở rộng diện tích, từng bước đưa ớt trở thành cây trồng hàng hóa.
Giống ớt bản địa Mường Khương có vỏ hơi sần, quả chắc, giòn, vị cay thơm, được thị trường ưa chuộng, giá bán tương đối ổn định. Hiện toàn thôn có gần 10 ha ớt. Với mức giá dao động từ 13 - 15.000 đồng/kg, mỗi ha ớt cho thu nhập khoảng 50 - 70 triệu đồng/vụ, cao hơn nhiều so với các loại cây trồng truyền thống.
Quan trọng hơn, việc liên kết sản xuất, tiêu thụ đã giúp người dân giải quyết được bài toán “được mùa mất giá”; sản phẩm được thu mua kịp thời, tạo sự yên tâm để bà con đầu tư chăm sóc, nâng cao năng suất, chất lượng.
Ông Lù Phà Hòa - Bí thư Chi bộ thôn Lùng Húi chia sẻ: Trước đây trồng ớt phải mang ra chợ trung tâm xã bán, đường xa, đi lại vất vả, mà giá cả thì bấp bênh. Nay có hợp tác xã liên kết thu mua, giá ổn định hơn, bà con cũng phấn khởi, yên tâm sản xuất.
Cũng giống như ớt, cây chè nơi đây đã trở thành cây trồng chủ lực, mang lại nguồn thu ổn định cho người dân Lùng Húi.
Với đặc tính trồng một lần, thu hoạch trong nhiều năm, từ năm thứ ba cây chè bắt đầu cho thu búp; càng về sau, nếu được chăm sóc tốt, năng suất ngày càng ổn định và cao. Nhờ đó, chè ngày càng khẳng định vai trò là cây kinh tế chủ lực của địa phương. Những đồi chè xanh mướt phủ kín các sườn đồi, từng bước thay thế diện tích ngô, sắn kém hiệu quả trước đây.
Nhờ phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu, cây chè sinh trưởng tốt, cho thu hoạch nhiều lứa trong năm, tạo nguồn thu thường xuyên, giúp người dân không còn phụ thuộc vào một vụ như trước.
Chị Lù Thị Nẳm, thôn Lùng Húi cho biết: “Gia đình tôi trồng chè được khoảng 7 năm. Lúc đầu trồng ít, sau thấy hiệu quả nên mở rộng dần, đến nay có hơn 1 ha. Mỗi lứa thu khoảng 1 tấn chè, bán được hơn 6 triệu đồng; mỗi tháng thu 2 lứa, nhờ đó có tiền trang trải sinh hoạt, nuôi con ăn học”.
Gia đình ông Lù Văn Bình hiện có hơn 1 ha chè, diện tích trước đây trồng ngô đã được chuyển đổi sang trồng chè, mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt, tạo điều kiện để gia đình xây dựng nhà ở và đầu tư phương tiện phục vụ sinh hoạt.
Ông Bình cho biết: “Cây chè rất hợp với đất đai ở đây nên sinh trưởng và phát triển tốt. Việc thu hái hằng tháng tạo nguồn thu ổn định, giúp gia đình trang trải cuộc sống và nuôi con ăn học".
Theo người dân, việc trồng chè đòi hỏi công chăm sóc thường xuyên nhưng bù lại cho thu nhập đều, ít rủi ro hơn so với nhiều loại cây trồng khác. Đặc biệt, khi tham gia liên kết sản xuất với doanh nghiệp, sản phẩm chè được bao tiêu, giá cả ổn định, giúp bà con yên tâm gắn bó lâu dài.
Thôn Lùng Húi hiện có 86 hộ, chủ yếu là đồng bào Nùng, Mông, Pa Dí. Trước đây, đời sống người dân còn nhiều khó khăn do sản xuất nhỏ lẻ, manh mún phụ thuộc vào cây ngô, lúa nương năng suất thấp. Những năm gần đây, nhờ sự tuyên truyền, vận động của chính quyền địa phương cùng với các chính sách hỗ trợ về giống, kỹ thuật, liên kết tiêu thụ sản phẩm, người dân đã từng bước thay đổi tư duy sản xuất. Đến nay, toàn thôn có gần 100 ha chè, từng bước hình thành vùng sản xuất tập trung, tạo nền tảng để phát triển kinh tế bền vững.
Theo ông Lù Phà Hòa - Bí thư Chi bộ thôn Lùng Húi, chè là cây trồng chủ lực của thôn hiện nay. Nhờ có chè, bà con không phải đi làm thuê xa như trước. Từ tháng 2 đến tháng 10 âm lịch là thời gian thu hoạch; nếu chăm sóc tốt, mỗi tháng có thể hái 2 lứa, bình quân đạt hơn 1 tấn/ha/lứa, mang lại khoảng 7 - 8 triệu đồng. Nguồn thu này giúp bà con ổn định cuộc sống, nuôi con ăn học và từng bước tích lũy.
Nhờ chuyển đổi cây trồng phù hợp, gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm, đời sống người dân thôn Lùng Húi ngày càng khởi sắc. Hiện tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo còn khoảng 33%, thu nhập bình quân đạt trên 48 triệu đồng/người/năm. Những ngôi nhà xây khang trang, những tuyến đường bê tông được mở rộng là minh chứng rõ nét cho sự đổi thay, mở ra triển vọng về cuộc sống ổn định, bền vững hơn cho người dân nơi đây.
