Lũ đất đá tương tự làng Nủ: Dấu hiệu nào nhận biết để phòng tránh?

Mưa lũ, sạt lở đất, đặc biệt là lũ đất đá liên tiếp xảy ra tại các tỉnh miền núi phía Bắc, gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản. Tại sao lại có hiện tượng lũ kèm đất đá?

Có những dấu hiệu nào để có thể nhận biết và phòng tránh thảm họa lũ đất đá ập đến bất ngờ? PV có cuộc đối thoại với GS.TS. Đỗ Minh Đức - Trưởng Bộ môn Địa kỹ thuật và phát triển hạ tầng, Khoa Địa chất, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội – đơn vị vừa thực hiện khảo sát hiện tượng lũ đất đá ở các tỉnh miền núi phía Bắc xung quanh nội dung này.

GS.TS Đỗ Minh Đức - Trưởng Bộ môn Địa kỹ thuât và phát triển hạ tầng, Khoa Địa chất, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội.
GS.TS Đỗ Minh Đức - Trưởng Bộ môn Địa kỹ thuât và phát triển hạ tầng, Khoa Địa chất, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội.

PV: Lũ đất đá gây ra thảm họa và hậu quả vô cùng lớn và thời gian gần đây thì xảy ra ngày càng nhiều. Xin ông cho biết những nguyên nhân gì gây ra hiện tượng lũ đất đá nguy hiểm như vậy?

GS.TS. Đỗ Minh Đức: Thời gian vừa qua, hiện tượng sạt lở, lũ bùn đá diễn ra rất nhiều ở khu vực miền núi phía Bắc và gây thiệt hại trầm trọng. Đặc biệt mấy hôm vừa qua đã mở rộng ra một số khu vực các tỉnh Bắc Trung Bộ.

Có 3 nhóm yếu tố chính làm hiện tượng sạt lở và lũ bùn đá ngày càng gia tăng. Thứ nhất là điều kiện địa hình, địa chất của lãnh thổ Việt Nam, đặc biệt là những vùng miền núi có địa hình dốc, mức độ hoạt động địa chất diễn ra rất là mạnh mẽ trong suốt một thời kỳ địa chất lâu dài, dẫn đến là đất đá bị phá hủy. Đấy là nhóm yếu tố về các điều kiện địa hình, địa chất bất lợi.

Nhóm yếu tố thứ hai là các hình thế thời tiết cực đoan thời gian gần đây đã diễn ra ngày càng khốc liệt, trầm trọng hơn và phần nào đó nó liên quan đến những tác động do biến đổi khí hậu.

Nhóm yếu tố thứ ba, đó là các hoạt động dân sinh.

Để phục vụ cho các hoạt động phát triển kinh tế xã hội và các khu vực định cư, rồi phát triển hạ tầng đã can thiệp ngày càng mạnh mẽ vào các vùng đất dốc và làm mất cân bằng nghiêm trọng các điều kiện ổn định tự nhiên của mái dốc để từ đó tổ hợp cả 3 nhóm nguyên nhân chính như vậy nó làm cho các hiện tượng sạt lở lũ đá gia tăng trong thời gian gần đây.

(Ảnh minh họa).
(Ảnh minh họa).

PV: Theo ông có những dấu hiệu nào để có thể nhận biết sớm thảm họa lũ đất đá xảy ra. Bởi vì như trận lũ đất đá xảy ra tại làng Nủ vừa rồi, người dân phản ánh có nghe thấy tiếng nổ lớn, nhưng gần như ngay lập tức là thảm họa đã xảy ra rồi và người dân không kịp phòng tránh?

GS.TS Đỗ Minh Đức: Đúng như phản ánh, khi diễn ra một hiện tượng sạt lở hay lũ bùn đá quy mô lớn thường kèm theo tiếng nổ. Nhưng chúng ta phải khẳng định với nhau là khi mà đã nghe tiếng nổ thì cơ hội để chúng ta phản ứng kịp thời, cho dù có cũng là rất nhỏ.

Bởi vì tốc độ và quy mô diễn ra hiện tượng như vậy nó diễn ra rất nhanh và tác động lớn, nên khả năng ứng phó một cách kịp thời đối với nhiều người không phải lúc nào cũng có thể đáp ứng được.

Cho nên chúng ta phải tập trung vào những dấu hiệu khác để chúng ta phát hiện sớm những nguyên nhân, ví dụ như là các khu vực có dấu hiệu về các khe nứt ở trên mái dốc, hay là những khu vực nước chảy đang trong thì chuyển sang đục và những khu vực đã được các cơ quan chuyên môn nghiên cứu khoanh định là các khu vực có nguy cơ sạt lở, lũ quét xảy ra.

Rồi những yếu tố khác như các hoạt động xây dựng các công trình nhà cửa, đường sá mới xây dựng, nó cũng góp phần nâng cao khả năng diễn ra sạt lở và lũ quét. Đối với người dân, một trong những dấu hiệu, cảm nhận thì có thể bằng những cái rà soát ngoài hiện trường, bằng các tổ đội xung kích, chúng ta rà soát các mái dốc.

Bên cạnh đó, chúng ta cũng phải biết được là mình ở trong khu vực nào trong bản đồ phân vùng nguy cơ và sẵn sàng ứng phó khi có các sự kiện như mưa lớn cực đoan xảy ra.

PV: Cơ quan chức năng địa phương cũng như người dân có thể căn cứ vào đâu để có thể phòng tránh lũ đất đá, nhất là khu vực miền núi?

GS.TS Đỗ Minh Đức: Đặc trưng của sạt lở, lũ bùn đá là nó diễn ra gây tác hại sẽ rất khốc liệt, tuy nhiên, diện tích và phạm vi diễn ra lại không phải là lớn, mà rất cục bộ, thế nên để có thể ứng phó hiệu quả với hiện tượng sạt lở, lũ bùn đá thì chính quyền và người dân trước hết phải tuân thủ và thường xuyên cập nhật những thông tin về dự báo, cảnh báo thời tiết cực đoan của Trung tâm Khí tượng dự báo thủy văn Quốc gia, các Đài khí tượng vùng, Đài khí tượng của tỉnh và các cơ quan chức năng có liên quan.

Thứ hai nữa là chính quyền cơ sở và người dân cần phải tuyệt đối tuân thủ những hướng dẫn trong phòng, chống thiên tai và mỗi người dân và chính quyền cơ sở phải nắm rõ được danh sách, những địa điểm, vị trí nào có nguy cơ cao về sạt lở và lũ quét.

Khi có những bản tin cảnh báo thì chúng ta phải có những kịch bản để ứng phó, mà phải khẳng định là kịch bản này chỉ phát huy hiệu quả khi mà chúng ta có sự diễn tập, tập luyện trước và tất cả các kịch bản hành động như thế nào phải được lên kế hoạch trước và thậm chí cả tập luyện nhiều lần, đảm bảo thành thục khi không may thiên tai thực sự xảy ra.

PV: Xin cảm ơn ông!

Theo vov.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Chủ động phòng ngừa đái tháo đường từ sớm

Chủ động phòng ngừa đái tháo đường từ sớm

Không còn là căn bệnh thường gặp ở người cao tuổi, đái tháo đường đang có xu hướng xuất hiện ngày càng nhiều ở người trẻ. Thực tế này đặt ra yêu cầu nâng cao nhận thức, chủ động tầm soát và kiểm soát bệnh từ sớm.

Phát huy giá trị gia phong trong xây dựng đời sống mới

Phát huy giá trị gia phong trong xây dựng đời sống mới

Ở vùng cao, những giá trị tốt đẹp của gia đình, dòng họ đang được tiếp nối bằng những việc làm thiết thực trong cuộc sống. Từ động viên nhau phát triển kinh tế, vận động xóa bỏ tảo hôn đến chung tay phòng, chống ma túy, các dòng họ đang phát huy những giá trị tốt đẹp của gia phong, đồng thời vun đắp những chuẩn mực tiến bộ, xây dựng gia đình ấm no, cộng đồng văn minh, bình yên.

Lịch đăng ký, tuyển sinh đại học năm 2027

Lịch đăng ký, tuyển sinh đại học năm 2027

Bộ GD&ĐT vừa ban hành kế hoạch triển khai công tác tuyển sinh đại học, cao đẳng năm 2027, quy định các mốc thời gian từ chuẩn bị thông tin tuyển sinh, đăng ký nguyện vọng đến công bố kết quả và xác nhận nhập học.

Cô giáo truyền lửa đam mê khoa học

Cô giáo truyền lửa đam mê khoa học

Mang theo niềm đam mê nghiên cứu khoa học từ giảng đường đại học, cô giáo Đào Cẩm Nhung, Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS A Mú Sung đã có 5 năm gắn bó với sự nghiệp giáo dục vùng biên giới. Không chỉ tận tâm trong giảng dạy, cô còn tích cực đổi mới phương pháp, khơi dậy niềm đam mê khám phá, sáng tạo cho học sinh thông qua những đề tài nghiên cứu gắn với thực tiễn địa phương.

Người lái đò và những chuyến đò trở lại

Người lái đò và những chuyến đò trở lại

Có những bài học theo ta suốt cuộc đời, có những người thầy, người cô vẫn vẹn nguyên trong ký ức dù năm tháng trôi qua. Những cuộc hội ngộ sau hàng chục năm xa cách đưa thầy và trò trở về với một thời áo trắng, nối dài câu chuyện đẹp về tình nghĩa và lòng biết ơn.

Những người thầy “truyền lửa” thể thao học đường

Những người thầy “truyền lửa” thể thao học đường

Hơn 20 năm gắn bó với sự nghiệp trồng người, thầy giáo Nguyễn Tường Linh, Trường THCS Yên Bình (xã Yên Bình) và thầy giáo Cao Văn Long, Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THPT Yên Bái không chỉ tận tụy với công tác giảng dạy mà còn là những người tâm huyết với phong trào thể thao học đường.

Các địa phương gặp mặt kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam

Các địa phương gặp mặt kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam

Nhân kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026), các địa phương tổ chức gặp mặt, tri ân đội ngũ nhà giáo, biểu dương những đóng góp cho sự nghiệp giáo dục, đồng thời động viên cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên các trường tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng dạy và học.

Bế mạc khóa đào tạo làm phim tài liệu truyền hình theo phương thức thực chiến tại Lào Cai

Bế mạc khóa đào tạo làm phim tài liệu truyền hình theo phương thức thực chiến tại Lào Cai

Sau 10 ngày triển khai, khóa đào tạo qua thực hành gắn với sản xuất thực chiến trong lĩnh vực phim tài liệu truyền hình tại Lào Cai do Trung tâm Nghiên cứu Phát triển (Đài Truyền hình Việt Nam) phối hợp với Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh Lào Cai cùng các đơn vị liên quan tổ chức đã hoàn thành các nội dung đề ra.

Tiếp tục kéo dài hỗ trợ mức đóng bảo hiểm y tế đối với người dân tộc thiểu số

Tiếp tục kéo dài hỗ trợ mức đóng bảo hiểm y tế đối với người dân tộc thiểu số

Thay mặt Chính phủ, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ký Nghị quyết số 48/2026/NQ-CP tiếp tục kéo dài hỗ trợ mức đóng bảo hiểm y tế đối với người dân tộc thiểu số đang sinh sống tại địa bàn các xã khu vực II, khu vực III, thôn đặc biệt khó khăn thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2016 - 2020 mà các xã này không còn trong danh sách của giai đoạn 2021-2025.

Công nghệ hỗ trợ cảnh báo thiên tai

Công nghệ hỗ trợ cảnh báo thiên tai

Tại Lào Cai, việc ứng dụng công nghệ và các nền tảng số đang hỗ trợ kết nối thông tin từ tỉnh đến cơ sở, giúp địa phương chủ động ứng phó thiên tai, bảo vệ tài sản và an toàn tính mạng của người dân.

Làm mới bài giảng bằng công nghệ số

Làm mới bài giảng bằng công nghệ số

Dù điều kiện dạy và học ở các trường vùng cao trên địa bàn tỉnh còn nhiều khó khăn, song khoảng cách về tiếp cận tri thức đang từng bước được thu hẹp nhờ sự đổi mới của đội ngũ giáo viên. Ứng dụng công nghệ số trở thành một phần thiết thực trong hoạt động chuyên môn, giúp học sinh dễ hình dung, mạnh dạn tương tác và chủ động hơn trong học tập.

fb yt zl tw