Lũ đất đá tương tự làng Nủ: Dấu hiệu nào nhận biết để phòng tránh?

Mưa lũ, sạt lở đất, đặc biệt là lũ đất đá liên tiếp xảy ra tại các tỉnh miền núi phía Bắc, gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản. Tại sao lại có hiện tượng lũ kèm đất đá?

Có những dấu hiệu nào để có thể nhận biết và phòng tránh thảm họa lũ đất đá ập đến bất ngờ? PV có cuộc đối thoại với GS.TS. Đỗ Minh Đức - Trưởng Bộ môn Địa kỹ thuật và phát triển hạ tầng, Khoa Địa chất, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội – đơn vị vừa thực hiện khảo sát hiện tượng lũ đất đá ở các tỉnh miền núi phía Bắc xung quanh nội dung này.

GS.TS Đỗ Minh Đức - Trưởng Bộ môn Địa kỹ thuât và phát triển hạ tầng, Khoa Địa chất, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội.
GS.TS Đỗ Minh Đức - Trưởng Bộ môn Địa kỹ thuât và phát triển hạ tầng, Khoa Địa chất, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội.

PV: Lũ đất đá gây ra thảm họa và hậu quả vô cùng lớn và thời gian gần đây thì xảy ra ngày càng nhiều. Xin ông cho biết những nguyên nhân gì gây ra hiện tượng lũ đất đá nguy hiểm như vậy?

GS.TS. Đỗ Minh Đức: Thời gian vừa qua, hiện tượng sạt lở, lũ bùn đá diễn ra rất nhiều ở khu vực miền núi phía Bắc và gây thiệt hại trầm trọng. Đặc biệt mấy hôm vừa qua đã mở rộng ra một số khu vực các tỉnh Bắc Trung Bộ.

Có 3 nhóm yếu tố chính làm hiện tượng sạt lở và lũ bùn đá ngày càng gia tăng. Thứ nhất là điều kiện địa hình, địa chất của lãnh thổ Việt Nam, đặc biệt là những vùng miền núi có địa hình dốc, mức độ hoạt động địa chất diễn ra rất là mạnh mẽ trong suốt một thời kỳ địa chất lâu dài, dẫn đến là đất đá bị phá hủy. Đấy là nhóm yếu tố về các điều kiện địa hình, địa chất bất lợi.

Nhóm yếu tố thứ hai là các hình thế thời tiết cực đoan thời gian gần đây đã diễn ra ngày càng khốc liệt, trầm trọng hơn và phần nào đó nó liên quan đến những tác động do biến đổi khí hậu.

Nhóm yếu tố thứ ba, đó là các hoạt động dân sinh.

Để phục vụ cho các hoạt động phát triển kinh tế xã hội và các khu vực định cư, rồi phát triển hạ tầng đã can thiệp ngày càng mạnh mẽ vào các vùng đất dốc và làm mất cân bằng nghiêm trọng các điều kiện ổn định tự nhiên của mái dốc để từ đó tổ hợp cả 3 nhóm nguyên nhân chính như vậy nó làm cho các hiện tượng sạt lở lũ đá gia tăng trong thời gian gần đây.

(Ảnh minh họa).
(Ảnh minh họa).

PV: Theo ông có những dấu hiệu nào để có thể nhận biết sớm thảm họa lũ đất đá xảy ra. Bởi vì như trận lũ đất đá xảy ra tại làng Nủ vừa rồi, người dân phản ánh có nghe thấy tiếng nổ lớn, nhưng gần như ngay lập tức là thảm họa đã xảy ra rồi và người dân không kịp phòng tránh?

GS.TS Đỗ Minh Đức: Đúng như phản ánh, khi diễn ra một hiện tượng sạt lở hay lũ bùn đá quy mô lớn thường kèm theo tiếng nổ. Nhưng chúng ta phải khẳng định với nhau là khi mà đã nghe tiếng nổ thì cơ hội để chúng ta phản ứng kịp thời, cho dù có cũng là rất nhỏ.

Bởi vì tốc độ và quy mô diễn ra hiện tượng như vậy nó diễn ra rất nhanh và tác động lớn, nên khả năng ứng phó một cách kịp thời đối với nhiều người không phải lúc nào cũng có thể đáp ứng được.

Cho nên chúng ta phải tập trung vào những dấu hiệu khác để chúng ta phát hiện sớm những nguyên nhân, ví dụ như là các khu vực có dấu hiệu về các khe nứt ở trên mái dốc, hay là những khu vực nước chảy đang trong thì chuyển sang đục và những khu vực đã được các cơ quan chuyên môn nghiên cứu khoanh định là các khu vực có nguy cơ sạt lở, lũ quét xảy ra.

Rồi những yếu tố khác như các hoạt động xây dựng các công trình nhà cửa, đường sá mới xây dựng, nó cũng góp phần nâng cao khả năng diễn ra sạt lở và lũ quét. Đối với người dân, một trong những dấu hiệu, cảm nhận thì có thể bằng những cái rà soát ngoài hiện trường, bằng các tổ đội xung kích, chúng ta rà soát các mái dốc.

Bên cạnh đó, chúng ta cũng phải biết được là mình ở trong khu vực nào trong bản đồ phân vùng nguy cơ và sẵn sàng ứng phó khi có các sự kiện như mưa lớn cực đoan xảy ra.

PV: Cơ quan chức năng địa phương cũng như người dân có thể căn cứ vào đâu để có thể phòng tránh lũ đất đá, nhất là khu vực miền núi?

GS.TS Đỗ Minh Đức: Đặc trưng của sạt lở, lũ bùn đá là nó diễn ra gây tác hại sẽ rất khốc liệt, tuy nhiên, diện tích và phạm vi diễn ra lại không phải là lớn, mà rất cục bộ, thế nên để có thể ứng phó hiệu quả với hiện tượng sạt lở, lũ bùn đá thì chính quyền và người dân trước hết phải tuân thủ và thường xuyên cập nhật những thông tin về dự báo, cảnh báo thời tiết cực đoan của Trung tâm Khí tượng dự báo thủy văn Quốc gia, các Đài khí tượng vùng, Đài khí tượng của tỉnh và các cơ quan chức năng có liên quan.

Thứ hai nữa là chính quyền cơ sở và người dân cần phải tuyệt đối tuân thủ những hướng dẫn trong phòng, chống thiên tai và mỗi người dân và chính quyền cơ sở phải nắm rõ được danh sách, những địa điểm, vị trí nào có nguy cơ cao về sạt lở và lũ quét.

Khi có những bản tin cảnh báo thì chúng ta phải có những kịch bản để ứng phó, mà phải khẳng định là kịch bản này chỉ phát huy hiệu quả khi mà chúng ta có sự diễn tập, tập luyện trước và tất cả các kịch bản hành động như thế nào phải được lên kế hoạch trước và thậm chí cả tập luyện nhiều lần, đảm bảo thành thục khi không may thiên tai thực sự xảy ra.

PV: Xin cảm ơn ông!

Theo vov.vn

Có thể bạn quan tâm

Tin cùng chuyên mục

Phường Trung Tâm phát huy hiệu quả chính sách dân tộc

Phường Trung Tâm phát huy hiệu quả chính sách dân tộc

Trong triển khai Tiểu dự án 1 thuộc Dự án 10 của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, phường Trung Tâm (Lào Cai) đã tập trung đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật, phát huy vai trò của người có uy tín và nhân rộng các điển hình tiên tiến. Qua đó, tạo chuyển biến tích cực trong đời sống đồng bào các dân tộc trên địa bàn.

Thêm kỹ thuật mới, thêm cơ hội điều trị cho người bệnh

Thêm kỹ thuật mới, thêm cơ hội điều trị cho người bệnh

Là bệnh viện hạng I tuyến tỉnh, Bệnh viện Đa khoa số 2 tỉnh Lào Cai chú trọng phát triển kỹ thuật chuyên sâu, nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh tại đơn vị, đồng thời hỗ trợ chuyên môn, chuyển giao kỹ thuật cho các cơ sở y tế tuyến dưới. Mới đây, bệnh viện đã chuyển giao kỹ thuật phẫu thuật vá da tự thân cho Trung tâm Y tế khu vực Bảo Yên và Trung tâm Y tế khu vực Văn Bàn, mở thêm cơ hội điều trị cho người bệnh có tổn thương khuyết da.

Phường Cam Đường và phường Lào Cai gặp mặt các nhà giáo tiêu biểu nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam

Phường Cam Đường và phường Lào Cai gặp mặt các nhà giáo tiêu biểu nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam

Nhân kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 - 20/11/2026), chiều 16/11, UBND phường Cam Đường và phường Lào Cai tổ chức chương trình gặp mặt các nhà giáo tiêu biểu, nhằm tri ân, tôn vinh những đóng góp của đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên đối với sự nghiệp giáo dục và đào tạo trên địa bàn.

Chủ động khám sức khỏe để phát hiện bệnh sớm

Chủ động khám sức khỏe để phát hiện bệnh sớm

Nhiều bệnh lý nguy hiểm, trong đó có ung thư, thường tiến triển âm thầm, ít biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu. Không ít trường hợp chỉ phát hiện bệnh khi đã xuất hiện triệu chứng, khiến việc điều trị gặp nhiều khó khăn, tốn kém. Thực tế cho thấy, chủ động khám sức khỏe định kỳ, thực hiện các xét nghiệm và tầm soát phù hợp không chỉ giúp phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật mà còn tăng cơ hội điều trị hiệu quả.

Dồn sức hoàn thiện tuyến đường lên “thiên đường săn mây” Nhìu Cồ San

Dồn sức hoàn thiện tuyến đường lên “thiên đường săn mây” Nhìu Cồ San

Trước những khó khăn do mưa kéo dài và giá vật liệu xây dựng biến động, chủ đầu tư và các nhà thầu đang tập trung đẩy nhanh tiến độ sửa chữa Tỉnh lộ 158, đoạn lên thôn Nhìu Cồ San, xã Dền Sáng. Khi hoàn thành, tuyến đường sẽ giúp người dân đi lại, giao thương thuận lợi hơn, tạo điều kiện phát triển du lịch địa phương.

Gia Hội đẩy nhanh tiến độ hỗ trợ nhà ở cho người nghèo

Gia Hội đẩy nhanh tiến độ hỗ trợ nhà ở cho người nghèo

Những tháng cuối năm 2026, các thôn, bản vùng cao của xã Gia Hội đang đẩy nhanh tiến độ hỗ trợ xây mới, sửa chữa nhà ở cho hộ nghèo, hộ cận nghèo. Với nguồn hỗ trợ của Nhà nước, sự đóng góp từ các nguồn xã hội hóa và sự chung sức của cộng đồng, những căn nhà tạm, nhà dột nát đang dần nhường chỗ cho những mái ấm kiên cố, giúp bà con an cư, yên tâm lao động, sản xuất, vươn lên thoát nghèo bền vững.

Thời tiết ngày 16/11

Thời tiết ngày 16/11

Dự báo, ngày 16/11, Bắc Bộ có mây, ngày nắng, đêm có mưa vài nơi, sáng sớm có nơi có sương mù nhẹ. Nam Bộ ngày nắng, chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi.

“Đỉnh trời” gọi con chữ

“Đỉnh trời” gọi con chữ

Ở thôn Lùng Cúng - nơi mây núi chạm trời với độ cao gần 2.000 m so với mực nước biển, hành trình đến với con chữ của những đứa trẻ vùng cao vẫn còn nhiều gian khó. Trên hành trình ấy, có những cô giáo lặng lẽ bám bản, bám lớp, mang theo tình yêu nghề và sự kiên trì để "gieo" những bài học đầu đời cho trẻ nhỏ. 

fb yt zl tw