Khi màn đêm buông xuống trên những bản làng vùng cao xã Hạnh Phúc là lúc lớp học đặc biệt bắt đầu. Những người học trò ban ngày vẫn lên nương, làm ruộng, lo toan cuộc sống gia đình, tối đến lại địu con nhỏ, vượt đường xa đến lớp. Có người từng học hết tiểu học nhưng vì nghỉ học quá lâu nên quên gần hết mặt chữ. Họ trở lại lớp học từ những nét chữ đầu tiên, với mong muốn giản dị: biết đọc, biết viết, biết tự mình đọc một tờ giấy, viết tên mình và tự tin hơn trong cuộc sống.
Buổi tối ở vùng cao vốn là thời gian các gia đình quây quần sau một ngày lao động. Nhưng tại Trường PTDTBT TH&THCS Xà Hồ, xã Hạnh Phúc, đèn lớp học vẫn sáng, những học viên đặc biệt miệt mài viết từng nét chữ. Đây là lớp xóa mù chữ dành cho người chưa biết chữ hoặc đã nghỉ học lâu ngày, kiến thức mai một.
25 học viên ở nhiều độ tuổi, hoàn cảnh khác nhau, ban ngày lên nương, làm ruộng, chăn nuôi, chăm lo gia đình; tối mới thu xếp đến lớp. Vì vậy, các buổi học được tổ chức vào buổi tối trong tuần.
Với các thầy - cô giáo Trường PTDTBT TH&THCS Xà Hồ, những lớp học này không đơn thuần là giờ dạy thêm mà đòi hỏi sự kiên trì, sẻ chia và tâm huyết. Trong lớp, khoảng cách tuổi tác không còn ý nghĩa. Người gần 40 tuổi học cùng người 20, 30 tuổi, tất cả cùng bắt đầu từ những bài học đầu tiên: nhận mặt chữ, ghép vần, đọc từng tiếng, viết từng dòng.
34 tuổi, chị Thào Thị Mỷ ở thôn Trống Khua, từng phải nghỉ học sau bậc tiểu học vì hoàn cảnh gia đình khó khăn. Nhiều năm không sử dụng, chị dần quên mặt chữ. Khi địa phương mở lớp xóa mù chữ, chị quyết định đi học lại.
“Lâu quá không dùng đến chữ nên quên gần hết. Lúc đầu cũng ngại vì mình lớn tuổi, nhưng biết chữ sẽ giúp đọc giấy tờ, hiểu thêm nhiều thứ nên mình cố gắng đi học”, chị Mỷ chia sẻ.
Ước mong của chị cũng là mong muốn chung của nhiều học viên: tự đọc thông báo, tự viết tên mình, hiểu những thông tin liên quan đến cuộc sống. Những điều tưởng nhỏ bé ấy đang giúp họ thêm tự tin và mở cánh cửa đến với tri thức.
Chị Hảng Thị Sâu, 36 tuổi, cũng phải nghỉ học sớm. Sau nhiều năm rời trường lớp, chị gần như quên mặt chữ và phải bắt đầu lại từ đầu. “Lúc đầu mình rất ngại, ban ngày nhiều việc, tối đi học cũng mệt. Nhưng được thầy - cô giáo động viên nên mình cố gắng, học được chữ nào nhớ chữ ấy”, chị Sâu chia sẻ. Động lực lớn nhất của chị là các con. Chị muốn biết con đang học gì, có thể hướng dẫn những điều đơn giản và để các con thấy mẹ cũng nỗ lực học tập.
Ở tuổi 32, chị Mùa Thị Ca trở lại lớp sau những năm tháng mưu sinh khiến việc học dang dở. “Mình đi làm nương cả ngày, tối mới đi học. Có hôm mệt nhưng vẫn cố gắng. Trước đây nhìn chữ không hiểu, giờ biết được một số chữ nên thấy tự tin hơn”, chị Ca chia sẻ.
Ở lớp, mỗi nét chữ chưa đúng đều được thầy cô kiên trì sửa lại, âm đọc chưa chuẩn được hướng dẫn nhiều lần. Không có áp lực điểm số, điều quan trọng nhất là học viên không bỏ cuộc. Từng ngày, từ e ngại khi cầm bút, họ dần tự viết, đọc được những câu đơn giản. Những tiến bộ nhỏ ấy trở thành niềm vui và động lực để họ tiếp tục học.
Để duy trì những lớp học đặc biệt ấy là sự nỗ lực của giáo viên Trường PTDTBT TH&THCS Xà Hồ. Ban ngày giảng dạy tại trường, tối đến, các thầy cô lại chuẩn bị giáo án, tài liệu và đến lớp đặc biệt. Học viên ở nhiều độ tuổi, hoàn cảnh nên cách dạy cũng khác. Thầy - cô phải kiên nhẫn, hướng dẫn kỹ, nói chậm và thường xuyên động viên để người học vượt qua mặc cảm. Có người đến lớp muộn vì việc gia đình, có người vừa học vừa trông con, có người đã thấm mệt sau ngày làm nương. Trong những lúc ấy, sự động viên của giáo viên giúp họ tiếp tục ngồi lại với trang vở.
Trao đổi về lớp học, thầy Lò Văn Liên - Hiệu trưởng Trường PTDTBT TH&THCS Xà Hồ cho biết, xóa mù chữ có ý nghĩa thiết thực với người dân vùng cao, nhất là những người chưa có điều kiện học tập đầy đủ. Theo thầy Liên, khó khăn lớn là duy trì việc học. Ban ngày, phần lớn học viên làm nương, lo việc gia đình; tối mới đến lớp nên dễ mệt, nghỉ học.
Các thầy - cô giáo xác định đây là trách nhiệm với người dân. Chúng tôi cố gắng tạo không khí gần gũi, động viên học viên vượt qua mặc cảm, duy trì việc học. Mỗi học viên biết thêm một chữ, đọc được một câu hay tự viết tên mình đều là niềm vui của giáo viên.
Đêm vùng cao xuống nhanh. Khi những tuyến đường về bản chìm trong màn tối, lớp học xóa mù chữ tại Trường PTDTBT TH&THCS Xà Hồ vẫn sáng đèn. Những học viên sau một ngày trên nương lại ngồi vào bàn học; có em nhỏ được mẹ đưa theo, ngủ bên cạnh khi mẹ tập viết. Thầy - cô kiên trì hướng dẫn từng nét chữ, từng âm đọc. Niềm vui ở lớp học đặc biệt ấy giản dị: đọc đúng một từ, viết được tên mình, tự đọc một tờ giấy hay thông báo.
Từ những “con” chữ đầu tiên, người học có thêm khả năng tiếp cận thông tin, hiểu pháp luật, chăm lo gia đình và tự tin hơn trong cuộc sống. Với thầy - cô giáo mỗi buổi tối đến lớp là một lần gieo chữ. Với học viên, đó là cơ hội tiếp tục việc học từng dang dở. Ở Xà Hồ, những trang vở nhỏ đang mở thêm cơ hội cho người dân và tạo nền tảng để việc học được tiếp nối qua các thế hệ.
