Không chỉ dừng lại ở việc nâng cao năng suất, chuyển đổi số còn là chìa khóa để giải quyết bài toán an toàn sinh học, bảo vệ hệ sinh thái và nâng cao vị thế cho nông sản địa phương trên thị trường.
Giai đoạn 2024 - 2026, Lào Cai bước vào tâm thế với quyết tâm mạnh mẽ trong công cuộc chuyển đổi số. Chiến lược chuyển đổi số của tỉnh đến năm 2030 đã xác định rõ, nông nghiệp là một trong những trụ cột ưu tiên.
Thực tế cho thấy, chăn nuôi truyền thống, dựa nhiều vào kinh nghiệm và lao động thủ công, đang bộc lộ hạn chế trước áp lực dịch bệnh, biến đổi khí hậu và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng từ người tiêu dùng.
Chuyển đổi số trong chăn nuôi tại Lào Cai không chỉ là việc trang bị máy tính hay kết nối internet, mà là một quá trình thay đổi toàn diện: từ tư duy quản trị, quy trình sản xuất đến kết nối cung - cầu. Việc ứng dụng công nghệ số giúp các doanh nghiệp và cơ sở chăn nuôi tại đây chuyển dịch từ mô hình "ứng phó" sang mô hình "quản trị chủ động" dựa trên dữ liệu.
Giai đoạn 2021 - 2025, ngành chăn nuôi của tỉnh Lào Cai đạt tốc độ tăng trưởng bình quân 5,55%/năm, giá trị sản xuất năm 2025 đạt hơn 6.400 tỷ đồng (theo giá so sánh năm 2010).
Quý 1, năm 2026, toàn tỉnh có trên 1,5 triệu con gia súc; 13,2 triệu con gia cầm; sản lượng thịt hơi các loại đạt 164.000 tấn, bình quân 99 kg/người/năm - cao hơn mức trung bình cả nước khoảng 20 kg.
Định hướng đến năm 2030, tỉnh phấn đấu tổng đàn gia súc chính đạt khoảng 1,75 triệu con, sản lượng thịt hơi xuất chuồng 235.000 tấn, trong đó, chăn nuôi lợn và gia cầm tiếp tục được xác định là hai ngành hàng chủ lực với tổng đàn lợn đạt khoảng 1,5 triệu con với sản lượng trên 175.000 tấn thịt hơi mỗi năm; đàn gia cầm đạt 15 triệu con, sản lượng ước khoảng 48.000 tấn. Qua đó, hình thành các vùng chăn nuôi tập trung, kết nối sản xuất với chế biến và tiêu thụ, hướng tới phát triển bền vững…
Đồng chí Nguyễn Thái Bình - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh cho biết: “Thời gian gần đây, các doanh nghiệp, cơ sở chăn nuôi tại Lào Cai đã tích cực tham gia chuyển đổi số và đạt được nhiều kết quả tích cực. Sự kết hợp giữa công nghệ số và công nghệ sinh học đã giúp các cơ sở chăn nuôi tại Lào Cai tối ưu hóa công tác chọn tạo giống. Các phần mềm quản lý gia phả và dữ liệu sinh trưởng cho phép theo dõi sát sao từng cá thể vật nuôi. Điều này đảm bảo việc duy trì các nguồn gen quý (như lợn đen bản địa) kết hợp với các giống ngoại nhập có năng suất cao, tạo ra đàn vật nuôi có sức đề kháng tốt và tốc độ tăng trưởng tối ưu”...
Hiện nay, toàn tỉnh có gần 1.180 cơ sở đạt tiêu chí trang trại, trong đó 115 cơ sở đạt tiêu chí kinh tế trang trại và 13 cơ sở đạt quy mô chăn nuôi lớn đã được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện chăn nuôi.
Một trong những bước tiến lớn nhất là việc áp dụng hệ thống cho ăn tự động và công thức dinh dưỡng số hóa. Thay vì cho ăn theo cảm tính, các hệ thống điều khiển thông minh sẽ tính toán khẩu phần ăn dựa trên tuổi, trọng lượng và trạng thái sức khỏe của vật nuôi. Điều này không chỉ giúp giảm lãng phí thức ăn - vốn chiếm tới 60 - 70% giá thành chăn nuôi mà còn đảm bảo chất lượng thịt đồng nhất.
Bên cạnh đó, các tiêu chuẩn về an toàn sinh học và giám sát dịch bệnh đã từng bước được thực hiện bằng công nghệ. Cụ thể, trong những đợt bùng phát dịch tả lợn Châu Phi hay cúm gia cầm, hệ thống giám sát thông minh trở thành "lá chắn" quan trọng.
Tại một số doanh nghiệp, cơ sở chăn nuôi tại Lào Cai, việc lắp đặt camera giám sát AI và các cảm biến môi trường (nhiệt độ, độ ẩm, nồng độ khí độc) đã giúp chủ trang trại phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường của vật nuôi ngay cả khi không có mặt tại chuồng.
Bên cạnh đó, hệ thống thú y hiện đại được tích hợp dữ liệu số giúp chính quyền địa phương và doanh nghiệp phản ứng nhanh chóng với các ổ dịch, thực hiện tiêm chủng và tiêu độc khử trùng chính xác. Đây chính là những trụ cột then chốt trong chuyển đổi số chăn nuôi địa phương.
Minh chứng cho hiệu quả chuyển đổi số trong chăn nuôi, Công ty TNHH Đầm Mỏ (phường Nam Cường) do ông Nguyễn Hồng Thanh làm giám đốc là điển hình trong việc ứng dụng công nghệ vào chăn nuôi lợn tại Lào Cai.
Tại trang trại, quy trình sản xuất được vận hành khép kín. Hệ thống làm mát và thông gió tự động duy trì môi trường lý tưởng cho đàn lợn, giảm thiểu stress nhiệt - yếu tố quan trọng trong điều kiện khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều của địa phương.
Việc ứng dụng phần mềm quản lý giúp doanh nghiệp theo dõi chặt chẽ nhật ký chăn nuôi, minh bạch hóa nguồn gốc sản phẩm cho người tiêu dùng. Trang trại cũng được vận hành theo tiêu chuẩn an toàn sinh học nghiêm ngặt.
Tại hộ kinh tế tư nhân của anh Triệu Quốc Toàn ở xã Lâm Thượng, với trang trại chăn nuôi hơn 260 đầu đại gia súc, anh chia sẻ: “Ứng dụng chuyển đổi số trong chăn nuôi là lợi thế để phát triển. Học, biết, ứng dụng số hóa quy trình từ khâu lựa chọn giống đến giết mổ và phân phối giúp người nông dân xây dựng được thương hiệu uy tín và mở rộng cơ hội đưa sản phẩm đặc sản Lào Cai vào các chuỗi siêu thị nhờ khả năng truy xuất nguồn gốc nhanh chóng qua QR Code”.
Xu hướng chuyển đổi số cũng lan tỏa đến các hợp tác xã chăn nuôi gia cầm tại Trấn Yên, Việt Hồng, Lâm Thượng… Nhiều hộ đã ứng dụng công nghệ IoT trong nhà màng, nhà lưới kết hợp chăn nuôi gia cầm, giúp nâng năng suất từ 20 - 25%.
Mặt khác, việc sử dụng mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử để quảng bá sản phẩm "Gà H'Mông", "Vịt cổ xanh", “Lợn đen”… đang là những bước đi đầu tiên nhưng đầy hiệu quả của người nông dân số Lào Cai.
Thành công bước đầu của chuyển đổi số tại Lào Cai phản ánh rõ hiệu quả các chính sách hỗ trợ từ tỉnh. Điển hình là Nghị quyết số 21/2025/NQ-HĐND về phát triển chăn nuôi, với các mức hỗ trợ cụ thể cho việc mua con giống, xử lý chất thải và xây dựng cơ sở đảm bảo an toàn dịch bệnh. Đáng chú ý, tỉnh có thể hỗ trợ lên tới 100% chi phí lấy mẫu, xét nghiệm cho các cơ sở xây dựng vùng an toàn dịch bệnh động vật - một nền tảng quan trọng để số hóa dữ liệu thú y.
Nhìn lại chặng đường vừa qua, có thể khẳng định việc chuyển đổi số đang tạo ra luồng sinh khí mới cho ngành chăn nuôi Lào Cai. Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa trí tuệ nhân tạo, công nghệ dữ liệu với bản sắc nông nghiệp địa phương đang dần hình thành nên hệ sinh thái chăn nuôi hiện đại. Với sự đồng hành của chính quyền, sự quyết liệt của doanh nghiệp và đổi mới tư duy của người nông dân, Lào Cai đang định hướng phát triển nông nghiệp số bền vững, nâng cao thu nhập, bảo vệ sức khỏe con người và gìn giữ môi trường sinh thái xanh - sạch.
