Tình yêu quê hương của người trẻ hôm nay được thể hiện theo nhiều cách khác nhau. Có người chọn ghi dấu bằng những hành trình trải nghiệm, bằng các dự án cộng đồng, bằng khát vọng lập thân, lập nghiệp trên chính mảnh đất mình sinh ra. Cũng có người lặng lẽ hơn, gửi gắm tình cảm ấy vào từng câu chữ, từng trang viết, nơi cảm xúc cá nhân hòa vào câu chuyện chung của vùng đất quê hương.
Với học sinh Trường THPT Nguyễn Huệ, phường Yên Bái, văn học trở thành kênh đối thoại với quê hương bằng tiếng nói của thế hệ trẻ. Từ những trải nghiệm, quan sát và suy ngẫm đời sống, các em đã khắc họa hình ảnh một Lào Cai gần gũi, giàu sức sống và đang chuyển mình trong nhịp sống mới.
Cuộc thi sáng tác văn học online năm 2025 với chủ đề “Lào Cai - vươn tới tương lai”, do Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh Lào Cai lần đầu tiên tổ chức, đã tạo nên không gian sáng tạo giàu ý nghĩa cho người viết ở nhiều lứa tuổi. Không chỉ là sân chơi văn học, cuộc thi đã khơi dậy trong người viết, đặc biệt là thế hệ trẻ, cảm nhận về quê hương qua góc nhìn và tư duy mới, từ đó thể hiện trách nhiệm trước những đổi thay đang diễn ra từng ngày.
Tại Trường THPT Nguyễn Huệ, ba tác phẩm đoạt giải đã để lại dấu ấn tại cuộc thi. Trong đó, em Nguyễn Thu Thảo (lớp 10D1) xuất sắc giành giải nhất với tác phẩm “Mắt núi”; hai giải khuyến khích thuộc về em Nguyễn Xuân Mai (lớp 11D2) với truyện “Đượm hương trên đỉnh núi” và em Nguyễn Thảo Nhi (lớp 10D2) với tác phẩm “Khát vọng vươn cao”. Dù lựa chọn cách thể hiện khác nhau, các tác phẩm đều gặp nhau ở điểm chung là tình yêu sâu sắc dành cho quê hương Lào Cai. Đó không phải là sự ngợi ca quen thuộc, mà là những trang viết được hình thành từ quan sát đời sống, từ trải nghiệm cá nhân và từ những trăn trở rất thật của người trẻ với mảnh đất mình gắn bó.
Chia sẻ về cảm hứng sáng tác, Nguyễn Thu Thảo cho biết em muốn viết về sự nỗ lực của những con người vùng cao, những người sinh ra trong hoàn cảnh khó khăn nhưng chưa bao giờ từ bỏ khát vọng vươn lên. Với em, quê hương không chỉ là nơi để nhớ, mà còn là nơi cần được đổi thay bằng tri thức và hành động. Trong khi đó, Nguyễn Thảo Nhi bày tỏ niềm tự hào khi được tôn vinh tinh thần lao động, sự chịu thương, chịu khó của đồng bào vùng dân tộc thiểu số, hay rộng hơn là của con người Việt Nam nói chung. Những chia sẻ mộc mạc ấy cho thấy các em đến với văn chương không chỉ để dự thi, mà còn để bày tỏ những trăn trở, khát vọng và điều mình thực sự quan tâm.
Không chọn lối viết ca ngợi quen thuộc, mỗi tác phẩm mở ra một lát cắt riêng về Lào Cai. “Đượm hương trên đỉnh núi” của Nguyễn Xuân Mai mang đến một Lào Cai dịu dàng, thấm đẫm hương sắc miền cao. Thiên nhiên, con người và đời sống sinh hoạt hiện lên trong nhịp điệu chậm rãi, bình yên. Tác phẩm thiên về cảm xúc, gợi tả vẻ đẹp văn hóa bản địa được gìn giữ qua từng nếp nhà, từng sinh hoạt đời thường.
Trong khi đó, “Khát vọng vươn cao” của Nguyễn Thảo Nhi lại tiếp cận quê hương bằng lối viết giàu tính ẩn dụ. Qua hình thức truyện ngụ ngôn hiện đại, tác giả trẻ gửi gắm thông điệp về ý chí vượt khó, tinh thần lao động bền bỉ của đồng bào các dân tộc, đồng thời đặt ra vấn đề về trách nhiệm của thế hệ hôm nay trong việc tiếp nối các giá trị truyền thống bằng tri thức và hành động cụ thể.
Nổi bật trong mạch cảm xúc chung là “Mắt Núi” của Nguyễn Thu Thảo - tác phẩm đoạt giải nhất cuộc thi, gây ấn tượng bởi chiều sâu tư duy cùng cách đặt vấn đề rõ ràng, chặt chẽ. Câu chuyện đưa người đọc đến với Bản Mây - bản nhỏ của người H’Mông nằm trên lưng dãy Hoàng Liên, nơi thiên nhiên khắc nghiệt nhưng con người không cam chịu số phận. Nhân vật trung tâm là Páo, chàng trai trẻ sinh ra trong nghèo khó, quen với nương ngô cằn cỗi và những mùa đói kéo dài.
Quyết định xuống huyện học kỹ thuật nông nghiệp mới rồi trở về bản của Páo là bước ngoặt quan trọng, thể hiện khát vọng đổi thay bắt nguồn từ chính người trong cuộc. Qua hành trình ấy, Nguyễn Thu Thảo khắc họa hình ảnh người trẻ vùng cao dám học, dám làm, dám đổi mới để tạo sinh kế bền vững cho quê hương mình. Câu chuyện không sa vào kể khổ, mà tập trung làm nổi bật tinh thần chủ động, niềm tin vào tri thức và ý thức trách nhiệm của người trẻ đối với cộng đồng.
Điểm đặc sắc của “Mắt Núi” còn nằm ở hình ảnh núi rừng được nhân hóa như một thực thể biết lắng nghe và hồi đáp. Núi không còn là phông nền bất động, mà trở thành chứng nhân cho sự đổi thay khi con người biết đối thoại với đất bằng sự hiểu biết và trân trọng. Sự chuyển mình của nương rẫy, niềm vui mộc mạc của bà con trong mùa thu hoạch đầu tiên đã tạo nên một cái kết ấm áp, gợi mở niềm tin vào tương lai.
Theo cô Dương Ngọc Tú - Chủ nhiệm Câu lạc bộ Viết sáng tạo của nhà trường, điều đáng quý trong các tác phẩm của học sinh chính là việc các em luôn ý thức lưu giữ các giá trị văn hóa bản địa, đồng thời thể hiện cảm xúc rất thật, rất chân thành dành cho mảnh đất quê hương. Văn chương, với các em, không phải là sự phô diễn kỹ thuật, mà là cách kể câu chuyện của Lào Cai bằng tiếng nói của thế hệ trẻ.
Không dừng lại ở trang viết, các em còn gửi gắm thông điệp của mình bằng những suy nghĩ giản dị nhưng sâu sắc. Nguyễn Thu Thảo mong muốn, các bạn trẻ, dù ở bất cứ đâu, cũng luôn nỗ lực học tập, lao động và cống hiến để góp phần xây dựng quê hương. Nguyễn Thảo Nhi nhấn mạnh, việc trân trọng các giá trị văn hóa truyền thống như một nền tảng để người trẻ vững vàng bước vào tương lai. Trong khi đó, Nguyễn Xuân Mai cho rằng, tình yêu quê hương cần được nuôi dưỡng từ sự thấu hiểu đời sống bản địa, từ những điều bình dị hằng ngày để mỗi người trẻ, theo cách riêng của mình, có thể gìn giữ và lan tỏa vẻ đẹp của mảnh đất nơi mình sinh ra.
Từ những trang vở học trò, câu chuyện về quê hương được kể bằng giọng điệu trong trẻo nhưng chứa đựng chiều sâu. Văn học trở thành không gian để người trẻ bày tỏ suy nghĩ, hình thành trách nhiệm và nuôi dưỡng khát vọng. Khi tình yêu Lào Cai được viết bằng sáng tạo và cảm xúc chân thành, hành trình ấy không khép lại ở một cuộc thi, mà tiếp tục đồng hành cùng người trẻ trên chặng đường phía trước.
